İç  Güneş  Sisteminde  yeni  bir  toz halkası keşfedildi…! (New dust ring  discovered in the Inner Solar System…!)

İç  Güneş  sisteminde  toz  halkaları (temsili)

(Kaynak: universetoday.com)

Astronomların araştırmaları Güneş  Sisteminin  Neptün-ötesi  bölgesine  yoğunlaşmışken, bu  defa, bir  sürpriz  iç  Güneş  Sisteminden  geldi.  Evan  Gough’un universetoday.com’da 14  Mart 2019’da  yayımlanan  haberinde, Merkürün  yörüngesinin  yakınında  bir  toz  halkasının (dust ring)  belirlendiği duyuruldu.

Güneş  Sisteminin  de  dahil  olduğu  yıldız  sistemleri  tozlu-disklerden  doğmakta. Bu  sebeple, Güneş  Sisteminde tozun  varlığının  belirlenmesi bir  sürpriz  değil.

Yıldız  Sistemlerini  oluşturacak tozlu  disklerden  yıldızlar  doğarken, bu  diskin  merkez  bölgesindeki  tozun  çok  büyük  bir  kısmı  yıldızın (Güneşin) doğumunda kullanılır. Diskin  geri  kalan  bölümü  de, esas  olarak, gezegenlerin  doğumunda  kullanılır. Yine  de, bir  miktar  kaya  parçası  ve  toz açıkta  kalır.

Bu  süreç  ilerledikçe, sistemde (daha  sonraki  aşamada ‘sistem’  olarak  tanımlanacak  ortamda)  mevcut  olan  serbest-toz  azalır. (Yine  de, çarpışan  asteroidler, Güneşe  yaklaşan  kuyruklu  yıldızlar, bölgedeki  serbest  tozun  artışına  küçük  katkılarda  da  bulunabilir. ) Sistemde  ortaya  çıkacak  gezegenler, cüce  gezegenler, gezegenimsiler  ve  asteroidlerin  ortaya  çıkışına  bağlı  olarak, ortamdaki  serbest  toz, bu  büyük  kütleli  cisimlerin  gravitasyon  etkisiyle,   halkalar  halinde  konumlanır. Haliyle, bu  halkaların  arasına  denk  gelen bölgelerdeki  ortam  tozu  çok  çok  azalır.

Sistemde,  yörüngelerde dolanan  toz  nihayetinde Güneşin  gravitasyon  etkisi  altında, merkeze  doğru  olan  spiral  hareketini  sürdürse  de, gezegenlerin  daha  güçlü   gravitasyon  etkisi  altında  kalarak halka  bölgeleri içine  hapsolabilir. Satürnün  halkalarının varlığını  binyıllarca  koruyabilmesi  bu  yüzden.

Astronomlar, yirmibeş  yıl  kadar  önce, Dünyanın Güneşin  etrafındaki  yörüngesini büyük  bir toz  halkasıyla  birlikte dolandığını  belirlemişti. Yakın  geçmişte, başka  bir  toz  halkasının Venüsün yörüngesinin yakınında  mevcut  olduğu  belirlendi. Bu  halkanın  varlığı 2013’te  doğrulandı.

Gezegenbilimciler,  Güneşe çok  yakın  olması  sebebiyle, Merkürün  bir  toz  halkasının  mevcut  olamayacağını  düşünmekteydi. Bu  gezegenin  nisbeten  zayıf   gravitasyon  kuvveti bir  tarafa, Güneşin  güçlü  rüzgarları bu  bölgede  halka  oluşumuna  izin  vermezdi.  Ama  yanıldılar !   Gerçekleştirilen yeni  bir  araştırmada, Merkürün  yörüngesinin  yakınında  da bir  toz  halkasının  mevcut  olduğu  belirlendi.

Kasım 2019’de, bilim  insanları  Guillermo  Stenberg  ve  Russell Howard (SOHO  Güneş  gözlem  uydusu  araştırmacıları), Merkürün  yörüngesinin yakınında   bir  toz  diski  belirlediklerini  duyurdular. Bu  araştırmacılar  gerçekte,  bir  toz  halkasından  ziyade, bölgenin  Güneş  tarafından  tozdan  arındırılmış  olduğunu  ispatlama  peşindeydi !

Bilim  insanları, Dünyanın  yörüngesinin  yakınında  bir  toz halkasının  mevcut  olduğunu yirmibeş  yıldan  beri, Venüsün  yörüngesi  yakınında  bir  başka  toz  halkasının  mevcut  olduğunu  da on  yıldan  uzun  bir  zamandan  beri  bilmekteydi.

Dünyanın  toz  halkasındaki  toz, Mars-Jüpiter  bölgesi  arasında  yer  alan asteroid  kuşağından  gelmekte. Bu  kuşak, sürekli  çarpışan  göktaşları  sebebiyle, bir  toz  üretme  fabrikası  olarak  çalışmakta !  Bu  bölgede  oluşan  toz, yavaş  yavaş  da  olsa, Güneşe  doğru  hareket  etmekte. Bu  tozdan  Dünyanın  gravitasyonuna  yakalananalar Dünyanın  toz  halkasını  oluşturmakta.

Venüsün  toz  halkası  da benzer  şekilde  oluştu. Araştırmacılar, Venüsün  toz  halkasının  asteroid  kuşağından  gelen  tozlardan  ziyade, Venüsün  yörüngesinin  yakınında  dolanan (ve  Güneş  sebebiyle gözlenemeyen)  asteroid / göktaşı  çarpışmalarından  kaynaklanmış  olmasının  daha  kuvvetli  bir  olasılık  olduğunu  düşünüyor. Bu  araştırmanın  sonuçları ‘The Astrophysical Letters’da, 12 Mart 2019’da  yayımlandı.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.universetoday.com/141770/new-ring-of-dust-discovered-in-the-inner-solar-system/

(Bugünün  seçimi)