Marsta  yer  sarsıntısı  ve  heyelanlar…! ( Landslides on Mars spotted…! )

Marsta  yer  sarsıntısı  ve  heyelanlar…! ( Landslides on Mars spotted…! )

InSight (sismometre  solda.) (Temsili)

Marsın  kurak  bir  gezegen  olduğu  biliniyor. Buz  katmanları  mevcut  olsa  da, bunlardan, kutup  şapkalarının  dışındakiler Mars  yüzeyinin  altında.  Bir  kısmı  yüzeyin birkaç  santimetre-birkaç  metre altında.  Mars  hakkında  diğer  bilinen  bir  başka  husus, yüzeyde  kraterlerin  ve  derin  vadilerin  de  mevcut  olması.

Kayalık  yapıda  olan  tüm  gök  cisimlerinde olduğu  gibi, Marsta  da  yer  sarsıntıları  meydana  gelmekte. Araç  indirilecek gök  cisimlerinde  yer  sarsıntılarının  ne  seviyede  meydana  geldiğinin  bilinmesi, indirilecek  araçların  ve  (olası)  uzay  insanlarının  güvenliği  açısından  çok  önemli.

Hiç  kimse, beklenmedik  bir  anda  oluşacak  bir  yer  sarsıntısı  sonunda  açılacak  bir  yarığa uzay  aracının  (ve  içindekilerin) düşmesini  istemez !

Bu  sebeple, indirilen  araçlarla  taşınan sismometrelerle,  üzerine  inilen  gök  cisimlerinde  yaşanan  yer  sarsıntıları belirlenmeye  çalışılmakta.

NASA’nın, Marsa  2019  başında  indirmeyi  başardığı araç  ‘InSight’  ile  de  bir  sismometre götürülmüştü. Aracın  üzerinden  alınarak, yakındaki  Mars  yüzeyine  yerleştirilen  bu  aracın ilk  Mars  depremini    (Marsquake !)   titreşim  ve  ses  olarak  kaydettiği  24 Nisan 2019’da  duyuruldu.

Marsta  heyelan (yuvarlanmakta  olan  kaya parçaları)

(Kaynak: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona; space.com)

Gezegenbilimciler, gerek  Mars  ve  gerekse Ay’ın,  tektonik  olarak  aktif  olmadıkları  halde, küresel  soğumanın  tetiklediği  büzülme  sebebiyle, yer  sarsıntıları  oluşturabildiğini  söylüyor.  Şüphesiz,  Mars  yüzeyine  çarpan  göktaşları  da sarsıntı  tetikleyen  kaynaklardan  biri.

Marsta  ölçülen  bu  yer  sarsıntısı  araştırmacıların  merakla  beklediği  kadar  büyük  boyutta  olmasa  da, yine  de,  bu  sarsıntının  Marsın derinlerinden  geldiği  belirlenebildi.

Marsta, gerek  yer  sarsıntılarına     ve  gerekse  mevsimsel  ısınmalara  (yüzey  altı  buzu  çözülmelerine) bağlı  olarak, özellikle  krater  yamaçlarında  heyelanlar  oluşmakta. Bu  heyelanlar, açığa  çıkan  farklı  koyuluktaki  kaya-toprak  katmanları sebebiyle, yörüngeden  alınan  Mars  görüntülerinde kolayca  belirlenebilmekte.

Böyle  bir  heyelan, oluşma  anında  görüntülendi. Meghan Bartels’in space.com’da 24 Nisan 2019’da  yayımlanan  bir  haberinde,  NASA’nın  yörünge  araçlarından  biri  olan MRO’nun (Mars Reconnaissance Orbiter), Marsın  ‘Cerberus Fossae’  bölgesinde oluşan  böyle  bir  heyelanı  oluşma  anında  görüntülediği  duyuruldu.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

 

https://www.sciencealert.com/listen-to-the-audio-of-the-first-quake-recorded-on-mars

NASA Just Recorded a Quake on Mars For The First Time, And The Audio Will Haunt You

 

https://www.space.com/mars-landslides-cerberus-fossae-nasa-photo.html