Einstein’ın el  atmadığı  bir  konu   yok  muydu  ?  (Wasn’t  there  an  issue  that  Einstein stayed away ?)

Einstein’in  (No. 95)  kanat  profili test performansı.

(Kaynak  makaleden)

Einstein, Dünyanın yetiştirdiği (muhtemelen) en  büyük  ve  en  yaygın  şekilde  tanınan bilim  insanı. Konularımızla  ilişkisi  itibariyle, onun  adını  bu  sitede  sıkça  anmaktayız. Einstein, neticede,  bir  insandı. Gerek  öğrencilik  hayatında  ve  gerekse  özel  hayatında  birçok  hata  yaptı.  Bazıları, onu  Einstein  yapan  şeyin, bu ‘kendine  özgü’  kişiliği  olduğunu söyledi.

Einstein, zamanında,   havacılığa  da  el  atmış ! Bunu, Dr. Emir Öngüner’in, 11 Mayıs 2019’da  yayımlanan  bir  makalesinden  öğrendik. Oldukça  heyecan  verici  bulduğumuz  ve   buradaki  yazıda, yazarının  izniyle, alıntı yaptığımız  bu  makaleyi  okuyuculara  ayrıca  öneririz.

Dr. Emir  Öngüner (German Aerospace Center; DLR)

Dr. Öngüner’in  araştırmasına  göre, Einstein, uçak  kanadı  profili  de  tasarlamış; ‘kedi  kamburu’  adı  verilen  bir  profili. Einstein’in tasarladığı  profilin Alman Havacılık ve  Uzay  Merkezi’nde (Göttingen, Almanya) muhafaza  edildiği anlaşılıyor.

Einstein  bu  çalışmasını 1916’da yapmış. Bu  konudaki  çalışmaları, bu dönemde  ‘Die Naturwissenschaften’ adındaki  doğa  bilimleri  dergisinde, ‘Su  dalgaları  ve  Uçuşun Temel  Teorisi’ başlıklı  bir  makale  olarak   yayımlanmış.

(Kaynak  makaleden.)

Einstein  bu  makalesinde, ‘hava  araçlarının  ve  kuşların  taşıma  kabiliyetinin  neye  dayandığı (nasıl  oluştuğu)’ sorusuna  cevap  aramış.  Bu  konuda, kendisinden  önce yayımlanmış  bir  kaynak  bulamayınca, bu  konuya  bir  ‘el  atıvermiş’ !

Einstein,  bu  makalesinde,  önce, ‘Bombeli  bir  yüzeyin  kullanılması  halinde, yüzey  altı  ve  üstünde meydana  gelecek  basınç  farkı  ile kaldırma  kuvvetinin oluşabileceğini’ ileri sürer.

Makalesini: ‘… sürtünme  direncinin üstesinden  gelecek  kadar  bir  kuvvetin uçuş  için yeterli  olabileceğini göstermektedir. Sürtünmenin  olmadığı  ortamda  bir  kuş, hiçbir  kuvvete  ihtiyaç  duymadan, dilediği  mesafeyi  yatay  olarak  katedebilecektir’…diyerek  bitirir.

(Bu  noktada, Einstein’in , cisimlerin  sürtünme  gibi  herhangi  bir  direncin  mevcut  olmadığı  ortamlardaki  hareketi  hususundaki  bilgisinin / görüşünün-biraz-sorunlu-olduğunu, haddimiz olmayarak,  söylemek  mümkün ! En  azından, Newton’un  ‘Eylemsizlik Yasası’nı, gereğinden  fazla  olarak, ön  plana çıkarmış  göründü. Ya  da, Einstein, içinde  bulunduğu  özel  durumda / şartlarda, uçuşun  temel şartlarını-biraz-göz  ardı  etmiş  gibi  göründü ! (Sürtünme  sanıldığı  kadar  ‘kötü’ değildir !)

Uçakların  maruz  kaldığı ‘sürtünme’  herne  kadar  uçuşu  zorlaştıran  bir  etki  ise  de, bir  uçağın,  bir  kuş  gibi, kanat  çırparak  uçmadığını, helikopretin  uçabilmesi  için sürtünme  gerektiğini, de  hatırlamak  gerek. Sürtünmenin, nisbeten,  mevcut  olmadığı  bir (teorik  atmosfer / uzay) ortamda, bir  uçak  uçabilir  mi ?  Daha  da  önemlisi, sürtünmenin  mevcut  olmadığı  bir  ortamda (ve  astronot  gibi donatılsa  da),  düz  dahi  olsa,  bir  kuş  uçabilir  mi ?)

Dr. Öngüner, Einstein’in  bu  makalesini uçakların  da  kullanıldığı 1. Dünya  Savaşı  döneminde  yazdığına  dikkat  çekmiş. Sivil  ve  Muharip hava  araçları  geliştiren, Berlin’de  konuşlu ‘LVG’nin, (Lutfverkehrs-Gesellschaft  A.G.)  ‘uçakların  tasarımı  ve  geliştirilmesi’  hususunda bilim  insanlarına  yaptığı  çağrı  kapsamında, Einstein, tasarladığı  kanat  profilini bu  kuruma  gönderir  ve  performans  testlerinin   gerçekleştirilmesi  sağlanır.

Kaynak  makalede, Einstein’in  bu  profilinin çift  kanatlı  bir  uçağa  uygulanarak, uçuş  testlerinin  gerçekleştirildiği belirtilmiş. Ancak, gerçekleştirilen  uçuş  testinde, bu  kanat  profili  kendinden  beklenen  performansı  gösterememiş !  (Uçuşu  gerçekleştiren  pilot  yere  indiğinde  çok  mutlu  görünmediği,  sonradan,  anlaşılmış !)

Einstein, daha  sonraki  yıllarda bu  uçuş  hatırlatıldığında: ‘…Çok  düşünüp  az  okuyanların başına  böyle  şeyler  gelebiliyor.  … İtiraf etmeliyim  ki, o  zamanki  düşüncesizliğimden sık  sık  utandım…’  diyebilmiş. Hakkında  ne  söylenirse  söylensin, Einstein, hatasını  kabul  ve  itiraf  edebilen  bir  kişiydi.

Einstein  tasarımı  (95 numaralı) kanat  profiline, 29 Mart 1917’de  uygulanan  testlerde, elde  edilen  maksimum  kaldırma  katsayısının 92  olarak  ölçüldüğü / hesaplandığı anlaşılıyor. Kaynak  makalede, aynı  dönemde  gerçekleştirilen  testlerden, Fokker  Firmasına  ait  bir  profilde, bu  değerin  140  olarak  ölçüldüğü / hesaplandığı  kaydedilmiş !

Dr. Öngüner, ‘yaşanan  dünya  savaşları  boyunca pasifist  ve  barışsever  kimliği  ve bu  konudaki beyanları ön  plana çıkan Einstein’in, askeri  hava  aracı  üreten  bir  kurum  adına  çalışmış  olması  bazı  araştırmacıların  ilgisini  çekmiştir’ diyor. Neticede, olayları  ve  davranışları  yaşandığı tarih / ortam bağlamında  değerlendirmek  gerekir. Einstein’in atom  bombası  üretimine / kullanımına  karşı  çıkmış  olması  bile  yeterli  bir  ‘bilim  adamı dik  duruşu’  idi !

Kaynak  makalede, ayrıca, Einstein’in havacılık  alanında  yeterli  birikimi  mevcut  olmamasına  rağmen, uçak  tasarımı  projelerini değerlendirmek  üzere, Prusya  Bilimler  Akademisi  tarafından ‘bilirkişi’  olarak  istihdam  edildiğine  dikkat  çekilmiş. Einstein’in bu gibi  görevleri  hangi ortamda / şartlar  altında kabul  ettiği, istihdam  eden  firmanın Einstein’den  ne  beklediği tarafımızca bilinmemekle  birlikte, Einstein’in, ‘patent-patent  alınması’  sahasında  bir  uzman  olduğunu, daha  da  önemlisi, Dünya  genelindeki  tanınmışlığının  önemli seviyede  olduğunu söylemek  mümkün. Herhalde, birçok  kurum / ekip onunla  çalışmayı  istemiştir. Yine  de, bir  kişinin  uzmanlığından  istifade  çift-yönlü  bir  sorumluluktur. İş  teklifini  kabul  eden  kadar,  bu  teklifi  yapanın  da,   yeterince düşünmesi  gereken  bir  sorumluluk !

Sonuç  olarak, Einstein’in ‘kedi  kamburu’ kanat  profili, bir  uçağı uçurmak  için yeterli  olsa  da,   beklediği  ölçüde  başarılı  olamamış. Bu  teşebbüsünden  ötürü, Einstein’i eleştirmekten  ziyade (kaynak  makalede  böyle  bir  imada  bulunulduğunu  söylemiyoruz !) , yaşadığı  bu  olayı ‘tebessümle  karşılamak’  belki  daha  doğru. Einstein  bile  olsan, her şeyi  bilemeyebilirsin.

Bu  durumun  farkında  olamayanlara  ithaf  olunur !

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.academia.edu/39118821/Einstein%C4%B1n_Tasarlad%C4%B1%C4%9F%C4%B1_Kanat_Profili_Kedi_Kamburu_-_Ba%C5%9Far%C4%B1s%C4%B1z_Bir_Havac%C4%B1l%C4%B1k_Hikayesi_ve_%C3%9Cnl%C3%BC_Fizik%C3%A7inin_Havac%C4%B1l%C4%B1k_Temaslar%C4%B1

https://wrightstories.com/einsteins-wing-flops/

https://books.google.ca/books?id=EoMixQWUj6oC&pg=PA3&lpg=PA4&ots=XLzS0TQyM5&dq=albert+einstein+airfoil&hl=tr#v=onepage&q=albert%20einstein%20airfoil&f=false

(Bugünün seçimi)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.