Boeing 737-800 MAX’lar  ne  zaman  uçacak ?(When  the  Boeing  737 MAXs   could fly again…?)

2018  yılında  meydana  gelen  iki  Boeing 737-800 MAX  kazasının  tasarım-ilişkili emniyetsizliklerden kaynaklandığının  belirlenmesinden  sonra, Dünya  genelinde  uçuştan  alınan  bu uçakların tekrar  uçuşa  verilebileceği  en  erken  tarih  sürekli  ötelenmekte.

Başlangıçta, gerek  FAA (ABD  Federal  Havacılık  İdaresi)  ve  gerekse  İmalatçı  Firma  tarafından  fazla  hafife  alındığı  izlenimi  uyandıran  bu durum  sebebiyle,  üzerinde  çalışılan yazılım  değişiklikleri  tamamlanarak,  uçakların uçuşlarına Nisan-Mayıs 2019’dan itibaren  izin  verilebileceği  duyurulmuştu.  Bu  tarih  daha  sonra  da  Temmuz-Ağustos 2019’a ötelenmişti. Halen  beyan  edilen son  tarih  Aralık  2019-Ocak 2020.

Uçuş  Emniyeti  takipçisi, pilot  Juan  Brown, ‘blancolirio’  adı  altında, diğer  bazı  kazalarla  birlikte,  You Tube’da,  bu  uçakların  durumunu  da  yakından  takip  etmekte.

5 Eylül 2019’da  yayımladığı  son  videosunda, bu  konudaki  son  gelişmeleri özetledi.

Kısaca, bir  hava  aracında emniyetsiz  bir  durum  belirlendiğinde, bu  emniyetsizliği  gidermek  için, tasarımcı-üretici  firmanın, havacılık  otoritesinin (bu  durumda  FAA) gözetimi  ve  safha  izinleri  altında, tasarım  iyileştirme  çalışmalarını  sonuçlandırması, takiben  de, gerçekleştirilecek  yer/simülatör  ve  uçuş  testleri  ile, gerçekleştirilen  bu  tasarım  değişikliğinin doğrulanması  ve  geçerlenmesi  gerekmekte.

Boeing 737-800 MAX’larda ortaya  çıkan  tasarım  değişikliği  boyutunda  bir  değişiklik  söz  konusu  olduğunda, yazılım  tasarımı  değiştirilecek  uçakları  uçurmasına  izin  verilecek  pilotların  eğitim  ihtiyacının  belirlemesi  ve  karşılanması  da  olayın  diğer  bir  boyutu.

Pilotların  eğitim  ihtiyacının  belirlenmesinde, Avrupa’da  Havacılık  Otoritesi  olan  EASA’nın  da birşeyler  söyleme  hakkı  var; FAA’in uçuş  izni  vereceği ABD  uçaklarına (ve  pilotlarına) Avrupa  Ülkeleri  üzerinde uçuş  izni  nasıl  verilebilecek ?

Bu  bağlamda, EASA  Direktörü Patrick  Kai, uçaklara  uygulanmak  üzere  hazırlanmakta  olan tasarım  değişiklikleri  hususunda  Boeing Firmasının  yaptığı  açıklamaları  yeterli  bulmadıklarını,  uçakların  sertifikasyonu  (TC, STC) konusunda FAA’in metotlarının  değişmesi gerektiğini  söylemiş. Boeing 737-800  MAX  kaza  incelemeleri  sonunda, FAA’in  imalatçı  Boeing’e  gerekenden  fazla  yetki  vermiş  olduğu    ortaya  çıkarılmıştı.

Yaşanan  bu  kazalardan  sonra, EASA’nın    FAA’e  olan  güveninin  ciddi  şekilde  sarsılmış  olduğu  anlaşılıyor. EASA, Avrupa  Ülkeleri üzerinde  uçacak   MAX’lara  kendi  sertifika (STC)  sürecini  uygulamak  için bir  ekip  çalışması  başlatmış.  Bu  (ilave)  sertifikasyon  kapsamında, meydana  gelen  kazalar  da  dahil olmak  üzere, EASA’nın  FAA’den / Boeing’den  kapsamlı  bir  bilgi  talebi  olacağı, kendi  çalışmalarını  bu  bilgi  zemini  üzerinde  gerçekleştireceği   anlaşılıyor.  EASA’nın  bu  niyeti, an  azından, uçakların  Avrupa üzerinde  uçabilmelerinin  biraz  daha  gecikmesi  sonucunu  doğurabilir. Gecikmeye  katkıda  bulunacak  diğer  bir  husus, yerde  bekleyen  uçakların  modifikasyon  ve  bakımlarının  kısa  sürede  tamamlanma  güçlüğü. Olası  telaşın  yeni  emniyetsizliklere  yol  açabilmesi  her  zaman  mümkün !

Biz, yine  de, ‘geç  olsun güç (emniyetsiz)  olmasın’  deyelim…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://aviationweek.com/commercial-aviation/easa-faa-methodologies-need-be-changed