Güneş  Sisteminin  sınırında (!) basınç  yüksek… (Pressure runs high at edge of solar system… !)

Güneşin  elektromanyetik   etki  bölgesi

(Kaynak: spacedaily.com)

Mara Johnson-Groh  spacedaily.com’da 9 Ekim  2019’da  yayımlanan haberinde  böyle  söylendi.

Güneşin yıldızlararası  ortamdan  gelen  (diğer  Güneş  rüzgarlarıyla /kozmik  ışınlarla) karşılaştığı  ve  dengelendiği  bölgeyi  geçmiş  durumda  olan  Voyager 1  aracıyla, Güneşin  henüz ‘gündurgun’ (heliosheath)  bölgesi  içinde  olan  Voyager 2  aracının  günderdiği  veriden,  araştırmacılar, ‘gündurgun’ bölgesi  içindeki toplam  basıncı  ve bölgedeki ses  hızını  hesaplamış. Bu  hesaplama  sonunda, yazara göre, ‘Güneş  Sisteminin  Sınırı’nda  ölçülen  basınç  beklenenden yüksek  bulundu. Ortamdaki  manyetik alanlardan, iyonlar  gibi  parçacıkların  hareketinden, kozmik  ışınlardan ve  elektron  akışlarının  birbiri  üzerine  uyguladıkları  kuvvetlerden  oluşan  bu  toplam  basınç, geçenlerde  bilim  insanları  tarafından  ilk  defa olarak  ölçüldü  ve  bu  basıncın  teorik  olarak  hesaplanandan  daha  yüksek  olduğu  belirlendi. (Daha  ileri  gitmeden, ‘Güneş  Sisteminin  Sınırı’ adlandırmasının,  Voyager  programı  kapsamında,  hatalı  olarak  kullanıldığı  hususundaki  görüşümüzü bu  sitede, zaman  zaman, vurguladığımızı  belirtelim !)

Voyager  araçlarıyla  toplanan ‘galaktik  kozmik  ışın’  verisini  kullanan NASA araştırmacıları, Güneşin ‘etki  bölgesi  dışından’ (14.5  milyar  kilometre  uzaktaki  gündurdu; heliosheath  bölgesinden)  topladıkları veriyi  analiz  ederek, ortamdaki  basıncı  hesapladı. Dünya  atmosferindeki basınç  gravitasyon  etkisiyle Dünya  merkezine  doğru  çekilen hava  molekülleri tarafından  oluşturulmakta.

Herne  kadar  uzay  ortamındaki  basınç çok  farklı  mertebede  ve  çok  farklı  sebeplerle  ortaya  çıkıyor  olsa  da, uzay  ortamında  da  bir  basınç  söz  konusu. Kısaca,  uzay  ortamı ‘sadece  vakum  olan’  bir  ortam  değil ! Uzay  ortamındaki  iyonlar  ve  elektronlar  da, sahip  oldukları  kinetik  enerjiyle, hesaplanabilir  bir  basınç  oluşturmakta. Güneş  tarafından  ısıtılan (enerjilendirilen) ve hızlandırılan (yine, enerjilendirilen)  bu  parçacıklar  Güneşin  etrafında-balon  görünümlü-bir  küresel  yapı  oluşturur (gerçekte, ‘armutsal’ demek  daha  doğru !). ‘Günküre’ (heliosphere)  adı  verilen  ve  esnek olarak, şekil  değiştirebilen  bu  balon, Plüton  gezegeninin  ötesine  kadar  ulaşır.

Bu  bölgenin  sınırında, Güneşin parçacık  fışkırma  etkisi, Güneşin  manyetik etkisi,   diğer  yıldızlardan  gelen  benzer  etkilerle (basınçla) frenlenir, dengelenir. Burada  sözkonusu  olan elektromanyetik  etkidir. Gravitasyonel  etki  açısından  bakıldığında, Güneş  Sisteminin  Sınırı  çok  daha  ötelere  uzanır.

Güneş, belirli  bir  periyoda  bağlı  olarak /ve tesadüfi  şekilde), Güneş tacı  Kütle  Fışkırması (Coronal  Mass  Ejection)  adı  verilen parçacık  fışkırmaları  yapar. Bu  parçacıklar, uzay  ortamında  ilerlerken, dev  bir dalga (front)  halinde  birleşirler. Kısaca, manyetik  alanlar bir  plazma  dalgası  oluşturur.

2012’de,  böyle bir dalga ‘gündurgun’  bölgesine  ulaştığında, Voyager  2  tarafından  belirlendi.  Bu  dalga, yıldızlar arası  ortamdan  gelen kozmik  ışınlarda  azalmaya sebep  oldu. Dört  ay  sonra, bilim  insanları  Voyager 1  tarafından  toplanan  veriden  de, benzer  bir  azalmayı  belirlediler. Araştırmacılar, gündurgun  bölgesi  ortamındaki  ses  hızını saniyede 300  kilometre  olarak  hesapladılar. Kısaca,  sesin  atmosfer  içindeki  hızının  bin  katı !

Araştırmacılar, Voyager 1’in  bulunduğu  ortamdaki  kozmik  ışın  yönü (tek  yönlü)   ile, Voyager 2’nin  bulunduğu  ortamda  belirlenen  kozmik  ışınlarının  yönünün  oldukça  farklı  (çok  yönlü)  olduğunu  da  belirlediler.

Yararlanılan Kaynaklar:

http://www.spacedaily.com/reports/Pressure_runs_high_at_edge_of_solar_system_999.html

 

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.