Süpernova 1987A’nın  kalıntısı  nötron  yıldızına  biraz  daha  yaklaşıldı…! (Astronomers get closer  to neutron  star that was  thought  the remnant of Supernova 1987A…!)

SN 1987A

(Kaynak: Cardiff  University; universetoday.com)

Evan Gough’ın universetoday.com’da 21 Kasım  2019’da  yayımlanan  haberinde, astronomların, Süpernova 1987A’yı  oluşturan  yıldız  patlamasının  kalıntısı  olduğu  düşünülen  bir  Nötron  Yıldızına  bir  adım  daha  yaklaştığı  duyuruldu.  Nötron  yıldızları,  büyük  oranda  nötronlardan  oluştuğu  düşünülen, küçük  boyutta  ama  çok  yoğun  yıldızlar.

Cardiff Üniversitesinden (Cardiff University’s School of Physics;  ABD),  Dr. Phil  Cigan  başkanlığında  bir  astronom  grubu,  Süpernova 1987A (SN 1987A)  içinde bir  nötron  yıldızı  kalıntısı belirlendiğini ileri  sürdü. Bu (olası)  nötron  yıldızı  otuz  yılı  aşkın  bir  süredir araştırılmaktaydı.

SN 1987A, güney  yarıküreden  görülebilen, Büyük  Magellan  Bulutsusu (Large Magellanic Cloud)  içinde  yer  almakta. Bu  gök  cismi, 168,000 ışık  yılı  uzaklıkta  bir  Tip 2  süpernova. Bu  süpernovanın  patlama-ışığı Dünyaya 1987  yılında  ulaşmış  ve  gözlenebilmişti. Kısaca, ‘68  kuşağı’nın tanıklık  ettiği’  bir  patlamaydı !

Bu patlama, ilk  defa  olarak,  bir  süpernovanın çekirdek-çökelmesi (core-collapse)  sürecinin  (ve  çeşitli  fazlarının) izlenmesine  de  olanak  sağlamıştı.

SN 1987A’nın Büyük  Magellan  Bulutsusu  içindeki  görüntüsü. (Süpernova  orta-solda, kare  içinde).

(Kaynak: NASA/Ames Research Center; universetoday.com)

Astronomlar  bu  gök  olayını  canlı  olarak  izleyebilmiş  ve  ondan  birçok  şey  öğrenmiş  olsa  da, bugüne  kadar, sorulardan biri  cevapsız  kalmıştı.

Süpernova  patlama  teorisine  göre, merkezde (kalıntı) bir  nötron  yıldızının  var  olması  gerekirdi ! Bu süpernovadan  toplanan  nötrino  verisi, patlamanın  merkezinde  bir  nötron  yıldızına  işaret  etmekteydi.

Bu  nötron  yıldızının  belirlenememiş  olması, bazı  araştırmacıların SN 1987A  patlamasının  bir  ‘Kuark  Yıldızı’  oluşturmuş  olabileceğini  düşünmesine  yol  açtı. Kuark  yıldızı, adından  da  anlaşılacağı  üzere, ‘Kuark’lardan  oluşan  bir  (teorik)  yıldız. (Astrofizikçilerin, Nötron  Yıldızından  sonra,  başımıza  sardığı  yeni  dert !) Bir  başka  teoriye  göre, patlama kalıntısı  manyetik  alanı  küçük  olan, bu  sebeple  belirlenemeyen, bir  Pulsar  oluşturmuştu (Bu  sitede, pulsarlar  hakkında  yeterli  bilgi  mevcut.)  Üçüncü  bir  olasılık  ise, Nötron  Yıldızının  üzerine  çöken  gaz  ve  toz onun bir  Kara  Delik  oluşturmak  üzere çökmesine  sebep  olmuştu. Haliyle,  bazı  istisni durumların  dışında, bir  Kara  Deliği  doğrudan  gözleme  olanağı  yok.

Daha  sıradan  bir  açıklamaya  göre, Nötron  Yıldızı olması  gereken  yerdeydi, ancak, önündeki  yoğun  gaz  ve  toz  bulutu  görünmesini  engellemekteydi.

ALMA (Atacama Large Millimeter/sub-millimeter Array) teleskop  ağını  kullanan  araştırmacılar, bu  Nötron  Yıldızının  yerini  belirlediğini  düşünüyor. Bu  gök  cismi, toz  bulutunun  en  parlak  göründüğü bölgenin  arkasında  gizlenmekte !

SN 1987A  sisteminin yakın görüntüsü  ve  Nötron  Yıldızının  saklandığı  yer:

Portakal: Karbon  monokit  moleküllü  gaz. Mor: sıcak  hidrojen  gaz. Camgöbeği: Nötron  Yıldızını  saran  toz

(Kaynak: Cardiff  University; universetoday.com)

SN 1987A’nın, 2010’da,   Hubble  Uzay  Teleskobu’yla  görüntüsü. Patlamanın  yarattığı  şok  dalgası çevredeki maddeye  çarptığında,  onu  ısıtarak, ışımasına  sebep  olur.

(Kaynak: NASA Goddard Space Flight Center from Greenbelt, MD, USA; universetoday.com)

Dr.  Matsuura (Cardiff  Üniversitesi), Nötron  Yıldızının  yaydığı ışığın, onu  saran  toz  bulutunda milimetre-dalgaboyu  altında (sub-milimeter) ışımaya  yol  açtığını, bu  çok  zayıf  ışımanın  da,  ALMA teleskobu  tarafından  belirlenebildiğini  söyledi.

SN 1987A, 1987  yılında  patladığında, Güneşin 100  milyon  katı  bir  parlamayla  ışımıştı. Bu  parlaklığı birkaç  ay  boyunca  devam  etmişti.

SN 1987A, son 400  yıl  içinde  gözlenen  en  yakın süpernova  patlamasıydı. Bundan  öncekini  astronom Kepler, Samanyolu  gökadası  içinde,  1604’te  belirlemişti.  Bu  süpernova 20,000 ışık  yılı  uzaklığıyla,  çok  daha  yakında patlamıştı. (Şüphesiz,  gerçek  patlamalar  çok  daha  önceki  dönemlerde, ilkel  insanlar  dönemlerinde  gerçekleşti.)

Süpernova  patlaması, milyon  dereceye  kadar  ısıtılmış,  devasa  ve  şişen şok  dalgasına  sebep  oldu. Bu  gaz  soğurken, bir  kısmı  katı  taneciklere  dönüştü. Kalın bir  toz  tabakası  oluşturdu. Bu  madde  ortamında, astrofizikçilerin  var  olduğunu  düşündükleri   Nötron  Yıldızı  oluştu.

Dr. Matsuura’nın  söylediğine  göre, bu  yıldızın  gözlemebilmesi  için, etrafını  saran  bu  toz  bulutunun dağılması (seyrelmesi) gerekmekte. Bu  yıldızın  doğrudan gözlenebilmesi  için, birçok  nesil  beklenmesi gerekebilir. Belki  de, geliştirilecek  yeni  teknolojilerle,  bu  süre daha  da  kısaltılabilir.

Beklemeyi  düşünenlere  duyurulur…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

Astronomers Finally Find the Neutron Star Leftover from Supernova 1987A

(Günün seçimi:)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.