Havacılığın  geleceği  ‘Şeklini  Değiştiren  Kanat’ta  mı…? (‘Variable Camber Compliant Wing’ may  shape aviation future…!)

Kanadı şekil  değiştirebilen bir  uçak

(Kaynak: thedrive.com)

‘Uçuş  esnasında  şekil   değiştirebilen  kanat’la  ilgili  araştırmalar  gündemde. Bu  konuda ülkemizde  de  bazı  araştırmaların  yapılması  güzel.

Aralık  ayında,  havacılık / uçak  mühendisliği  bölümü  mevcut  olan  bir  üniversitemizde  böyle  bir  kanat  geliştirildiği  ve  bir  İHA  olarak  uçuş  testinin  yapıldığı  duyurulmuştu.

Açıklama  ve  uçuş  testi  videosu  ‘You  Tube’  ortamına ‘… Şekil değiştirebilen uçak kanadı  yapıldı’  başlığıyla,  23 Aralık 2019’da yüklenen bu  araştırma  projesini,  bazı  görüşlerimizi  de  ekleyerek,   özetleyelim:

Öncelikle  ‘DHA’ (Demirören  Haber  Ajansı)  etiketi  taşıyan  bu  haber  videosundaki  ses  kaydının çok  düşük  bir  kalitede  olduğunu  belirtelim; Açıklamayı  yapan   sayın  Proje  Yetkilisinin, bu  konuda   yaptığı  açıklamalar  pek  anlaşılmıyor. Neyse  ki, video  ekranı-sayfasında  haberin  yazılı  metni  de  mevcut. Meseleyi  buradan  anlama-izleme  imkanı  var.

  • Bu haber  videosu, gerek  sunum, gerekse  ses  kaydı  açısından  oldukça  düşük  kaliteli  olarak  gerçekleşmiş;  söylenenlerin  önemli  bir  kısmı anlaşılamıyor.
  • Video’dan, bir  İHA-uçak   üzerine  uygulanan   bu  yeniliğin, modifikasyonların  neler  olduğu  yeterince anlaşılamıyor. Video’nun  bir  yerinde, kanadın  içinden  doğan (ek) kanattan  bahsedilmekle birlikte, neyin  kastedildiği  yeterince  anlaşılamıyor. Bir  de, yanlış  anlaşılmadıysa, flap  ve  elerona  kumanda  edecek  mekanizmanın  kanat  içine  gizlendiğinden  bahsedilmiş.
  • Sayın sunucu, mevcut teknoloji  ile  uçakların keskin  bir  diklikte  havalanıp  inemediğini, bunun  da  havaalanı  yakınında  uçak  kuyrukları  oluşmasına  sebep  olduğunu, geliştirdikleri teknoloji  uygulamaya  yansıtılabilirse, uçakların  havaalanlarına  inişinin  ve  havaalanlarından  ayrılışının daha  kısa  sürede  gerçekleşebileceğini söylemiş. (Uçakların daha  kısa  sürede  hızlanabileceğini ve  frenleyebileceğini  kastetmiş  olmalı.)
  • Sayın sunucu, geliştirdikleri teknoloji  ile,  ‘uçakların  havada  dönüş  ve  bekleme  ihtiyacının  ortadan  kalkacağı’nı  söyleyerek,  haddini  biraz  aşmış  göründü ! (Kendisine,  uçakların havaalanına  inişi  öncesinde havaalanı / pist  etrafında  neden  dolanmaları, ve  bazı  durumlarda ‘bekleme  yapmaları’ gerektiği  konusunu  biraz  incelemesini  öneririz !  Kanat tasarımını  iyileştirerek  bu  zorunluluğu  ortadan  kaldırmak  ne  derece mümkün  olabilir ?)
  • Açıklamanın devamında  gösterilen  uçuş  testi  videosunun  da  düşük  kalitesi  sebebiyle, gösterilmek  istenen  şeyi  izlemek  pek  mümkün olamadı. (En  azından, uçağın  kuyruk  bölgesine  de  bir  kamera  yerleştirilmiş  olsa, belki  amaç  gerçekleşirdi.)
  • Neyse ki, video ekranı  altında  yazılı  metne  ulaşma  imkanı  vardı. Bu  metinden:
      • Bu  proje  çalışmasının  ‘Türk Havacılık ve Uzay Sanayii-TAİ’ (Tescilli  adı: TUSAŞ-Türk Havacılık  ve  Uzay  Sanayii’dir;  öğrenmek  isteyenlere !)  ile  ortaklaşa  gerçekleştirilen  bir  TÜBİTAK  Projesi  olduğu   anlaşılıyor.
      • Açıklama metninde, ‘mevcut uçak kanatlarının  uç kısmındaki ‘flap’ ve ‘aileron’ adlı kanat parçalarını hareket ettiren ve kanadın alt kısmında bulunan mekanizmanın, kanat içine yerleştirildiği’ söylenmiş. (Yolcu  uçakları  gibi  büyük  boyutlu  uçaklarda Flapları  hareket  ettiren  mekanizmanın  bir  bölümü-flabın yapısına  bağlı  bir  zorunluluktan- kanat  dışında  bir  çıkıntı yapacak  şekilde  takılır. Ancak,  eleronları  hareket  ettiren  mekanizma, zaten, kanadın  içindedir.)
      • Yine bu  açıklamada ‘Belli bir amacı yerine getirmek için daha az yakıt kullanabiliyoruz. Bu daha az karbondioksit ve azotoksit salınımı sağladığı için doğayı daha az kirletiyor.’ ifadesi-biraz-‘gelecekte geçmiş/şimdiki  zaman’ı  çağrıştırdı ! Hele  bir  test  edip,  sonuç  alınmalı  ki, bu  ifade şekliyle  konuşulabilsin !  (Maalesef, birçok  başka  ‘yetkili’nin  konuşmasında  sıkça  tanık  olduğumuz  bir   durum; söylem  şekli. )
      • ‘Konvansiyonel yöntemlerde flap ve aileronlar açıldığı zaman arasından geçen hava gürültüye neden oluyor, ama burada önerilen yöntemde flap ve aileronlar açılmadığı için hava geçmiyor, hava geçmediği zaman da onun yarattığı gürültü olmuyor tabii”… dedi.’ açıklaması flaplar  için  tamam  olmakla  birlikte, eleronlara-biraz- haksızlık.  Eleronlar  açıldığında (saptırıldığında) kanat-eleron  (menteşe bölgesinden) arasından  geçen  hava  kayda  değer  bir  miktarda  gerçekleşmez.
      • ‘Mevcut uçak kanatlarının düz uçuşa göre tasarlandığı’ iddiası, biraz, bize zamanında öğretilenlerle  çelişir  göründü.  Şimdi  rahmetli olmuş  olan Hocalarıma  sormak  isterdim; bize  doğru  bilgiler  aktarmamış  mıydılar ?
      • ‘…yakıtın yüzde 85’lik bölümünün kalkış, yükselme, alçalma ve iniş bölümlerinde harcandığına dikkati çeken…’: Bu bilginin  de doğruluğundan  şüpheliyiz. Misal  olarak, uçağın  deposundaki  yakıtın %10-15’inin  acil  durum  ihtiyacı  için korunması  gerektiği gerçeğinden  hareketle; düz  uçuş  için  yakıt  kalmıyor !
      • ‘…havada  kalkış esnasında, yolculuk esnasında, kanat yapısını değiştirip her zaman daha verimli olduğu ortaya çıkıyor. Dolayısıyla daha az yakıt yakıyoruz, doğayı daha az kirletiyoruz, daha ekonomik seferlerimizi yapıyoruz’ ifadesi  de, yukarıda belirtilen, biraz, ‘gelecekte  geçmiş  zaman’ ifadesi  olmuş!

*

Bu  arada, uçuşta şekli  değiştirilebilen  kanat  tasarımı  için  başkaları  da çalışmalar  yapmakta. Bunlardan  biri ABD  Hava  Kuvvetleri  Araştırma  Laboratuvarı.  Bu  merkez, benzer  bir  uçuş  testini geçenlerde  gerçekleştirdi. Üzerinde  çalıştıkları  teknolojiye ‘Camber Morphing Wing Technology’  adını  verilmiş. (Morphing: Biçim değişimi…anlamına  gelmekte.)

ABD  Hava  Kuvvetleri  prototipi  test uçuşu.

Bu  proje  grubu  da, aerodinamik  performans  artırılarak, sürüklemenin  ve  buna  bağlı yakıt tüketiminin  de  azaltılabileceğini (azaltıldığnı  değil !); uçağın  manevralarının  daha  etkili  bir  şekilde gerçekleşebileceğini (olası-gelecek  zaman !)  söylemiş.  Bu  kapsamda  uçuş  testleri  Eylül-Ekim  2019’da  gerçekleştirilmiş.  (Gelecekte) Beklenen  yakıt  tasarrufu  ise %10  kadar.

Prototipi uçurulan  bu  (ABD) kanat  tasarımında, anlaşıldığı  kadarıyla, kanat  üzerinde  flaplar  ve  eleronlar  mevcut  değil. Bu  ihtiyaçlar kanatta  sağlanan esnemelerle  karşılanmış.

*

Yazıyı  Hz. Ali’ye atfedilen  bir  sözle  bitirelim:

‘Söylemediğin sözün hakimi, söylediğin sözün mahkumusun.’

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://www.spacedaily.com/reports/AFRL_camber_morphing_wing_takes_flight_999.html

https://www.thedrive.com/the-war-zone/15413/the-future-of-stealth-is-in-morphing-wing-technology-will-the-b-21-feature-it

https://www.youtube.com/watch?v=RU78lAJRIsQ&list=PLHnFZnJxuGFJOU8ci0jCbQI4cq–jgyb3&index=3

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.