Güle  Güle  Spitzer…! (Good-bye  Spitzer…!)

Büyük  Uzay  Teleskopları (Spitzer  sol  altta.)

(Kaynak: NASA,  universetoday.com)

NASA’nın  Spitzer  adındaki  uzay  teleskobunun  görevine  son  verildi.

Evan  Gough’un, universetoday.com’da, 4 Şubat 2020’de  yayımlanan  haberinde,  uzaya  2003’te gönderilen  ve  kızılötesi  ışık  frekansında  görev  yapan  bu  aracın çalışmalarının, 30  Ocak  2020 tarihi  itibariyle,  durdurulduğu  duyuruldu.

Işık  spektrumunun  bir  parçası  olan  kızılötesi  ışımayı  keşfeden, Uranüs  gezegenini  de  keşfeden,  William Herschel’di. Işık  spektrumunu  incelerken, bu  spektrumun  dışında  kalan  bölgede  oluşan  kızılötesi  (görünmeyen) ışımayı, termometre  ölçümleriyle  keşfetmişti.

Daha  sonra,  Güneşten  gelen  ışığın  / ışımanın  yarısının  kızılötesi  olduğu  belirlendi. Bu  kızılötesi  ışıma  gözlenerek, görünür  ışık  bandında  gözlenemeyen  birçok  uzay  cisminin  varlığının  belirlenebileceği  anlaşıldı.  Böylece,  ‘Kızılötesi  Astronomi’  doğdu.

Kızılötesi  ışık  için  gözlem  yapabilmek  ve  görüntü  alabilmek  uzun  zaman  gerektirmekte. Bu  gözlemlerin  Dünya  üzerindeki  teleskoplarla  gerçekleştirilebilmesi  ise,  atmosferin  engelleyici  etkisinin  yanında, teleskobun  kendinin  sebep  olduğu  ışıma  dahil, çevredeki  kızılötesi  ışık  kaynakları, bu  gözlemlerde olumsuz  etkilere  sebep  olmakta. Bu  sebeple, bu  gözlemlerde  uzay  teleskobu  kullanılması  bir  zorunluluk  oldu.

Bu  ihtiyacı  karşılamak  üzere, , IRAS (Infrared Astronomical Satellite), 1983’te, İngiltere, ABD  ve Hollanda’nın  işbirliğiyle  uzaya  gönderildi.  Böylece  IRAS, ilk  kızılötesi  teleskop  oldu. Uzayda  10  ay  süreyle  görev  yaptı. Bu  teleskopların  çok  hassas  ölçüm  yapabilmeleri  için,  sensörlerinin, uzayın  çok  soğuk  ortamında  bile, ayrıca,  soğutulmaları  gerekmekteydi. (Gerçekte,  uzayda-Güneşe nisbeten  yakın  ortamlarda- soğutma  ihtiyacı  ön  plana  çıkar. Soğutma  sıvısı  ancak, 10  ay  süreyle  yetebilmişti.

Spitzer’le  sağlanan  görüntüler.

Daha  sonra,  Avrupa  Uzay  Ajansı, 1995’te,  ISO’yu (Infrared Space  Observatory)   uzaya,  üç  yıllık  bir  görev  süresi  için,  gönderdi.

Spitzer  uzay  teleskobu 25 Ağustos 2003’te  uzaya  gönderildi. Dünyayı  yakından  izleyen,  Güneş  merkezli  bir yörüngeye  yerleştirildi.

Daha  önce  gözlenemeyen,  yıldız  doğumlarını (proto-star) belirledi.  Spitzer’in  astronomiye  önemli  katkılarından  biri yıldız TRAPPIST-1  sisteminin ilave  dört  öte-gezegenini  keşfi  ile   öte-gezegenler  HD 209458b ve  HD 189733b’nin  atmosferlerinin   incelenmesini  mümkün  kılmasıydı.

Spitzer’den  sonra, kızılötesi  gözlemler  için, sürekli  erteleme  yaşayan,  JWST’nin (James Webb Space Telescope)  uzaya  gönderilmesi  beklenmekte.

Umarız,  gönderilmesi  daha  fazla  ertelenmez.

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.universetoday.com/144851/good-bye-spitzer-well-miss-you-but-we-wont-forget-you/