‘Starliner’  neden ‘tam  başarılı’  olamadı…? (Why  Starliner  failed, parthly…?)

Starliner  fırlatma  rampasında.

(Kaynak: NASA; spacedaily.com)

Spacedaily.com’da 8  Şubat 2020’de  yayımlanan  bir  haberde, Boeing’in uzay  aracı  ‘Starliner’in  test  uçuşunda kısmen-başarısız  olmasının  ana  sebebi  çoklu-yazılım (software)  hataları.

NASA’dan  yapılan  açıklamada, 20 Aralık 2019’da gerçekleştirilen  test  uçuşunda, birçok  yazılım  hatasının  yanında, radyo-link  hattındaki  yetersizlik  de  rol  oynadı.  Bu  aracın  atmosfere  girişinde, aracın  yok  olmasına  yol  açabilecek  bir  arıza  daha  yaşandı !

Gerçekleştirilen  bu insansız-test  uçuşunda, aracın  itiş  roketlerinin  zamanında  durdurulamaması  sonunda  fazla  yakıt  harcanması sebebiyle, aracın  Uluslararası  Uzay İstasyonuna (ISS)  ulaşması mümkün  olamamış, bu  yüzden,  planlanan  testte  önemli  bir  adım  gerçekleştirilememişti.  Bu  arızaya, hatalı  bir ‘zamanlayıcının’ (timer)  yol  açtığı belirlenmişti. Taşıyıcı  Atlas V  roketinden alınan zaman  verisinde oluşan  11 saatlik  fark (mismach) bu  roket  problemine  yol  açmıştı.

Bu  haberde, yaşanan  ikinci  bir  problemin, yer  istasyonuyla  araç  arasındaki  iletişimde  ortaya  çıkan  kopukluklar  olduğu  duyuruldu. Bu  problem  sebebiyle,  yer  ekibi, araca  zamanında kumanda  edemedi.

Yaşanan  üçüncü  aksaklık  ise, Starliner  aracını  atmosfere  giriş  için  hazırlayan yazılımda  ortaya  çıkan ‘kodlama  hatası’ (coding error). Bu  hata  sebebiyle, bu  atmosfere  girişte, Servis  Modülü’nün, (boş)   Kumanda Modülüne  çarpma  riskinin  mevcut olduğu, aracın  atmosfere  giriş  teşebbüsünden   önce farkedildi  ve giderildi.

Bu  hata,  farkedilip  giderilmemiş  olsaydı, olası  bir  çarpışma aracın  atmosferde  parçalanmasına  yol  açabilirdi.

Yazılımda  belirlenen  bu  hata, aracın  inişinden  bir  gece  önce, uzaktan  yüklenen  bir ‘yazılım yamasıyla’ (software  patch)  giderildi.

NASA  yetkilisi, yaşanan  bu  aksaklıkların, aracın  tasarım  sürecinde, Boeing  firmasında  uygulanan  ‘izleme-kontrol’  süreçlerindeki  yetersizliği  ortaya  koyduğunu  söyledi.

Boeing  firması, başta Boeing 737 MAX  uçaklarında  yaşanan  tasarım  problemleri  olmak  üzere, ürettiği  ürünlerde  ciddi  sıkıntılarla  karşılaşmakta. Bu gelişmeler    bu  firmanın  üst  yönetiminde  değişime  de  sebep oldu.

Boeing  ve  SpaceX  firması, ISS’ye astronot  taşıyacak  aracı  geliştirmek  için  bir (beyan  edilmemiş) yarış  halinde. Başarılı  olduklarında, şüphesiz, uzay araştırmaları-dünyası  kazanmış  olacak.

ISS’ye   ilk  insan  taşıma görevinin 2020  içinde  başarılması  bekleniyor.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

 

https://www.spacedaily.com/reports/Multiple_software_errors_doomed_Boeing_crew_capsule_test_999.html

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.