Kara  Madde’nin ‘bahtı’  aydınlanıyor…(mu ?) (Dark  Matter might  be  getting a light…!)

Evrendeki  filamentli  yapı (simülasyon). Maviler  kara  madde, sarılar  gökada  oluşumları.

(Kaynak: Zarija Lukic / Lawrence Berkeley National Laboratory ; sci-news.com)

Enrico de Lazaro’nun sci-news.com’da, 4 Mart 2020’de  yayımlanan  haberinde, Kara  madde  için  yeni  bir  aday-parçacığın  belirlendiği  duyuruldu.

Kara  Madde, evrenin yaklaşık, çeyreğini  oluşturan ancak, sırrı  henüz  çözülemeyen  maddesi.

Doğrudan  gözlenemeyen  bu  maddenin  varlığı, kozmik  artalan  radyasyonu  (cosmic  background  radiation) ölçümleriyle, gravitasyonel odaklamayla (gravitasyonel  lensing)  varlığı ileri  sürüldü.

Bilim  insanları, bu  maddenin  ışığı  yansıtmayan  ve  absorblamayan, dolayısıyla, gözlenemeyen  parçacıklardan oluştuğunu, yine  de,  gravitasyon  etkisinin   ölçülebildiğini  söylüyor.

York Üniverstesinden (İngiltere)  iki  teorik  fizikçi, Kara  madde  parçacığı  olarak, yeni  belirlenen  bir  bozonik  parçacığı  ileri  sürdü. Bu  parçacık   ‘d*(2380) hexaquark’  olarak  kaydedildi.

‘D*(2380) hexaquark’, altı  quark’tan  oluşmakta. Kuark’lar, protonları  ve  nötronları  oluşturan, genelde  üçerli  olarak  gruplanan, atom-altı  parçacıklar.

Fizikçiler, ‘d*(2380)’  içindeki  altı  kuarkın  bir  bozon  parçacık  oluşturduğunu  söylüyor.

Parçacık fiziğinde, bozonlar Bose-Einstein yoğunlaşmasına uyan parçacıklardır; Satyendra Nath Bose ve Einstein’a  atfen isimlendirilmişlerdir. Fermi-Dirac istatistiklerine uyan fermiyonların tersine, farklı bozonlar aynı kuantum konumunu işgal eder. Böylece, aynı enerjiye sahip bozonlar uzayda aynı mekanı işgal edebilirler. Bu nedenle her ne kadar parçacık fiziğinde her iki kavram arasındaki ayrım kesin belirgin değilse de, fermiyonlar genelde madde ile bileşikken, bozonlar sıklıkla güç taşıyıcı parçacıklardır. Bozonlar ya fotonlar gibi elementer ya da mezonlar gibi karşıt olabilirler. Buçuklu tam sayılı spinlere sahip olan fermiyonların aksine; tüm gözlenen bozonlar tam sayılı spinlere sahiptir.  Spin-istatistik teoremine göre; herhangi bir mantıklı Relativistik Kuantum Alan Teorisinde, buçuklu-tamsayılı parçacıkları olan spinler fermiyonken, tam sayılı spinlere sahip olan parçacıklar bozondurlar.(Vikipedi)

Bir  ortamda  birçok ‘d*(2380)’  mevcutsa, bunlar  birçok  farklı şekilde  birleşerek, protonları  ve  nötronları  oluştururlar.

Dr. MIkhail Bashkanov ve  Professor Daniel Watts  (York  Üniversitesi), Büyük Patlamadan (Big  Bang)  kısa  bir  süre  sonra  oluşan  ortamda,   evren  soğuyup maddenin  beşinci durumu  kabul  edilen ‘Bose-Einstein condensate’  ortamında   birçok ‘d*(2380) hexaquark’  grupları  oluşmuş olabilir.

(‘Ya  Kara  Maddeyi  keşfettik, ya  da, mercek  kapağını  açmayı  unuttuk’ !)

Araştırmacıların  gerçekleştirdikleri  ilk  hesaplamalara  göre, ‘d*(2380) hexaquark’ yoğuşmaları Kara  madde  için yeni (mümkün) oluşumlar  olarak  görünmekte. Bu  yeni  yorumu  ilginç  kılan  şey  mevcut  atom-altı parçacık  fiziğinde  yeni konseptler  gerektirmemesi.

Bir  sonraki  aşamada  ise, bu  yeni  Kara  Madde  parçacığı  adayının  gerek  atom  içinde  ve  gerekse  serbest  ortamda, nasıl  etkileşebildiğinin  açıklaması  olacak.

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

http://www.sci-news.com/physics/dark-matter-particle-d-star-hexaquark-08188.html

https://www.spacedaily.com/reports/Scientists_shed_light_on_mystery_of_dark_matter_999.html

(Günün seçimi)