‘Kitap tipi kaza’… ! (A ‘Textbook type accident’…!)

Pakistan’da,  11  Mart  2020’de  meydana  gelen  bir  kazayı  duyururken, ‘kitap  tipi  bir kaza’  olduğunu  söylemiştik….

‘Kitap  tipi  bir  kaza’  nasıl  olur ?

Adeta, ‘bir kitapta  anlatılıyormuş  gibi’…olur.  Yani,  nasıl  meydana  geldiği, neden  meydana  geldiği  önceden  bilinen,  kitaplarda  önceden  anlatılan kaza  tipleriyle  uyumlu kazalar  için yapılan  bir  adlandırma…

Uçaklara  takılan ve  adları  farklılık  gösterse  de, kısaca, ‘Uçuş  Veri  Kaydedicisi’ (Flight  Data  Recorder)  olarak  adlandırılan  dijital  veri  kaydedicileri, geçen-yaklaşık-otuz  yılda,  kaza  inceleyicilerinin  işini  bir hayli  kolaylaştırdı. (Şüphesiz, Kokpit  Ses  Kaydedicisi-CVR  ve, uçağın  elektronik  sisteminde,  çeşitli  amaçlar için   yer  alan  ‘hafıza  elemanları’  da, kaza  inceleyicilerinin  işine  yarayacak  ilave   veri (data)  sağlayabilmekte.)

Gelişen  teknolojiyle  birlikte, neredeyse herkesin  elinin  altında  mevcut  olan  cep  telefonları  (ve daha  düşük  oranda  güvenlik  kameraları), bir  yan  hizmet  olarak,  kaza  incelemelerine  önemli  veri  sağlayabilmekte.

Dolayısıyla,  meydana  gelen  bir  uçak  (veya  diğer)  kazasının ‘kitap  tipi’  olup  olmadığına  karar  verilmesi  de   fazla  zor  olmamakta !

Şüphesiz, kaza  incelemelerinde,  incleyiciler  standart  prosedürlerini  her şartta  uygulamak / yürütmek  zorunda.

Bizim  burada, ‘kitap  tipi’  derken  vurguladığımız  husus, bir ‘ön değerlendirme’ / ‘ön  fikir  edinme’  niteliğinde….

*

İtalya’da, 2017’de  meydana  gelen  bir  Euro Fighter  kazasının  neden  meydana  geldiğini  tahmin  etmek  zor  olmamıştı. Bu  kaza,  çekilen  videolardan, ‘kitap tipi’  bir kaza  olarak  görünmüştü.

İtalya  Hava  Kuvvetleri  Yetkilileri  bu  kaza  hakkında  ne  sonuca  vardı  bilemiyoruz.

Ancak, 2018’de  yayımlanmış  olan ve  bizim  henüz  farkettiğimiz  aşağıdaki  video, bu  kazanın  ‘kitap  tipi  bir  kaza’  olduğu  hususunda  yeterli  kanıt  sunmakta.

Uçuş  gösterilerinde  kazayla  sonuçlanan  ve  fazlasıyla  örneği  mevcut olan  bir  olay  tipi…!

 

Yararlanılan  Kaynak: