Bir kaza incelemesi nasıl ‘sündürülür’…? (How can an accident investigation be streched…?)

 

ICON  A5  enkazı

(Kaynak: NTSB  Raporu)

Bir  ICON  A5  tipi  küçük  uçak (special light sport amphibious airplane) kazası   7 Kasım 2017’de, (Clearwater, Florida, ABD)  meydana gelmiş  ve  bu kazada, tanınmış  bir  sporcu  hayatını  kaybetmişti.

Görgü  şahitleri, içinde  sadece  pilotun  bulunduğu,  suya  da  inebilen  tipteki  bu  uçağın, suya  çarpmasından  önce, fazla  riskli  sayılabilecek manevralar  yaptığını ifade  etmişlerdi. Çevredekiler,  suya  çarpan  bu  uçağın  enkazına  kısa  sürede  ulaşyıysalar  da,  enkazın  altında kalan  pilotun,  muhtemelen,  ağır  yaralanma  ve  takiben  de  boğulma  sonucu  hayatını  kaybettiği  anlaşılmıştı. Basında  daha  sonra  çıkan  haberlerde,  pilotun  kanında çeşitli  ilaçların  da  belirlendiği  duyurulmuştu.  ABD  Ulusal  Ulaştırma  Kazaları  İnceleme  Kurulu (NTSB)  bu  kazayı  incelemekteydi. NTSB,  20  Nisan 2020’de   yayımlanan  raporunda (National Transportation Board Aviation  Accident Factual  Report)   devam  etmekte  olan  bu  kaza  incelemesinin  geldiği  safha  hakkında  bilgi  paylaştı.

Öncelikle  belirtelim-bize  göre-bu  kaza  incelemesi  ‘fazla  uzadı’; uzatıldı…!  Yazının  başında  ‘sündürme’  sözcüğünü  kullanmamız  bu  yüzden…!  Kabul  edilsin,  edilmesin, kazaya  uğrayanların  ‘ünleri’  ve /  veya (gerçekte ikisi  yapışık-ikizdir) banka  hesapları ne  kadar  şişkinse, karıştıkları  kazaların  incelemeleri  de  o  kadar  zaman  almakta…!  Neticede bu  kaza  bir   ‘çok  küçük’  uçak  kazasıydı; deliller  ortadaydı  ve görgü  şahitleri  de  vardı…!

Yine  de, NTSB’nin, gecikerek  ve  değişik  adlar  altında ‘raporcuklar’  yayımlaması, ‘hiç  yoktan  iyi’  birşey….  Bizde  o  da  yok…!

*

NTSB’nin  bu  raporundan  anlaşıldığı  kadarıyla, bu  kazayla  sonlanan  uçuş  oldukça  kısa  sürmüş; 16+ dakika  kadar…

Son  3  dakikalık uçuş  rotası (soldan  sağa).

Uçak, Odessa’daki  Island  Fort  Lake’den (gölden)  11:47’de  havalanmış, uçakta   Sayısal  ve  Analok  Veri Hafıza  Ünitesi (Digital to Analog (DAC) Data Memory Unit)  mevcut. Kaza  incelemesi  için  önemli  bir  veri  kaynağı.

Pilot,  uçuşun  son  2.5  dakikalık  bölümünde, 0-358  fit (0-120  metre  kadar) yükseklik  bölgesinde, büyük  hücum  açılı (AOA) üç  manevra gerçekleştirmiş. Uçak  son  manevrasında, sağa  dönüşte  ve  motor  devri  azaltılmış  olarak, AOA 15.73  derece (!)  ve  75 knots hızla uçmaktaymış. Veri  kaydedicinin  son  kaydı 12:03:41’de  gerçekleşmiş.  Bir  görgü  şahidi,  uçağın  45  derece  dalış  ve  kanatları  düz  pozisyonda,  suya çarptığını  söylemiş.

Pilotun, özel  havacılıkta 750  saat  kadar  uçuş  tecrübesi  mevcut  olsa  da,  bu  uçak  tipindeki   toplam  uçuşu 14.5  saat  kadar… (Neredeyse, ‘kontağı  çevir…akrobasiye  başla…durumu…!  Başka  uçuşlarda  köprü  atından  geçişler… !)

Bu  uçağın, boyuna  göre  üstün  sayılabilecek  ‘stoldan uzak  durma’ tedbirlerinin  yanında, ‘paraşütle  mecburi iniş’ (ballistic complete aircraft parachute (CAP) system)  imkanı  da  mevcuttu… (Ancak,  uçulan yükseklikler  dikkate  alındığında,  bu  sistem  bu  kazayı  önlemede işe  yarayamazdı !)  Bu  uçağın,  ayrıca,   suya  da  inebilen bir  uçak  olduğunu  da  söylemiştik…

Pilot 2013-2015  döneminde  ciddi  sağlık  sorunları  yaşamış  ve  ilaç  kullanmış. 2016-2017  dönemine  ait  sağlık  kayıtları  mevcut  değil. Doktora  mı  gitme  ihtiyacı  duymadı,  yoksa başka  bir  şey  mi ….? (Peki,  ilaçları  nasıl  alabildi…?)

NTSB  Raporundan: ‘Review of the available personal medical records for the pilot indicated a history of substance abuse requiring inpatient rehabilitation twice between 2013 and early 2015 and diagnoses of chronic back pain, insomnia, and depression, which were treated with various prescribed medications. The pilot’s personal medical records for 2016 and 2017 were not available.’

Pilot, manevraları  esnasında, AOA: 15.73  değerine  ulaşarak, kısaca, uçuş  için-yasaklanmış  (stol) sınırı  aşmış.  Her  ne  kadar  bu  durum bu  kaza  için  doğrudan bir  sebep  teşkil  etmese  de,  pilotun  içinde  bulunduğu durum  hakkında  bir  fikir  verecektir.  Son  dalışı  da, 30  dereceyle  olmuş  ki,  bu  da  normal sayılamayacak  bir  dalış;  bir  davranış !  Pilot,  bu  kazadan  önce, çevredeki  evlere  ve  göldeki  kişilere, fazla  yakından  uçuşlar  da  gerçekleştirmiş; yasak  olmasına  rağmen…

NTSB’nin  bu  bilgilendirme  raporunu  yayımlamış  olması, ‘başkalarının’  da  örnek  alması  gereken, bir  ‘güzel  davranış’  örneği…

Yine  de,  bu  rapor, NTSB’nin  bu  kaza  incelemesini ‘sündürdüğü’ gerçeğini   gizlemeye  yetmiyor…!

Peki,  bizde  durum  nasıl ?  Hiç merak  ettiniz  mi …?

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://app.ntsb.gov/pdfgenerator/ReportGeneratorFile.ashx?EventID=20171107X60614&AKey=1&RType=HTML&IType=FA