Uçak kazaları birbirine ne kadar benzeyebilir…? (How much can aircraft accidents be similar…?)

USAF  Raporundan.

Kaza, 21 Kasım 2019’da  meydana  geldi. ABD’nin  Oklahoma  Eyaletinde,  Vance  Hava  Üssünde (Vance  AFB)…

Meydana  gelen  bu  kazada, bir   T-38C  uçağında  bulunan  Öğrenci  Pilot  ile  Öğretmen  Pilot  hayatını  kaybetti. Bu  kazanın  inceleme  raporu 1 Mayıs 2020’de yayımlandı.

Kaza,  bir  ‘Kolda  İniş'(Formation  Landing)  eğitimi  esnasında  meydana  geldi.

Uçakların  kolda-inişi  esnasında, Ana  İniş  Takımı  >Tekerleklerinin  piste  değmesinden  hemen  sonra, iniş  kolunun  solunda  olan uçak  biraz  zıpladı (havalandı), hızla  sağa  yatış  yaptı, hafif  sağa  sapmış  pozisyonda tekerlekleri  tekrar  piste  değdi; sağa  kayarak, sağındaki  ikinci  T-38’e  yöneldi. Pist  orta  çizgisini  geçti  ve tekrar  havalandı. takiben  de, Sağ  Ana  İniş  Takımıyla   sağındaki  uçağa  çarptı.

Soldan  yaklaşan  uçak, sağdakinin  üzerinden,  uzunlama  ekseni  etrafında  sağa  doğru  dönerek  (tono  atarak), trs  pozisyonda yere  çarptı.  Bu  uçakta  bulunan  pilotlar  hayatlarını  kaybetti.

Kendisine  çarpılan  uçakpistin  dışına  çıkarak, yeşil  çim  zeminde 250  metre  kadar  kayarak  durdu. Bu  uçağı  pilotları uçaklarını  yara  almadan  terkettiler.

Gerçekleştirilen  ‘Kaza’ (‘Kaza-Kırım’  değil…!)  İncelemesi  sonunda  hazırlanan  raporda,  bu  kazanın  ana  sebepleri  olarak:

  • Ortaya  çıkan  bu emniyetsiz  durumda, Solda-inen  uçağın  Öğretmen  Pilotunun  komandayı  zamanında  ele  almamasının,
  • Öğrenci  Pilotun,  gelişen  bu  emniyetsiz durumda ‘uygu  olmayan  şekilde’ kumanda  vermeye  devam  etmesi,
  • aerodinamik  frenlemeye(aerobrake) , uygun  olmayan  bir  şekilde, erken  başlaması  sebebiyle  uçağın  pistten  tekrar  havalanmasına  sebep  olması,
  • İnişte  pistin  sol  kenarına  fazla  yaklaşmış olan  uçağını  pist  ortasına  yaklaştırmak  için sağa  radır  kumandası  verip, Bu  esnada, uçağını  sağındaki  uçaktan  uzaklaştırmak  için ‘sağa  radır  kumandası’  vermesi  ve kumandayı  bu  pozisyonda  tutmasının  ve  uçağın artan Hücum  Açısının (AOA)  da  katkısıyla, uçağın  sağa  yatarak  ve  sağındaki  uçağa da çarparak, tono  atması   olduğu  ifade edildi.

Raporda  ayrıca, Öğretmen  Pilotun, zamanında  müdahale  ederek,  bu kazayı  önleyebileceği  hususu de  vurgulandı.

*

Bu  kaza  bize, 1980’li  yılların  sonunda  veya 1990’lı  yılların  başlarında, Akhisar  Hava  Meydanı  yakınlarında  meydana  gelen  bir  T-38A  kazasını  hatırlattı. Meydana  gelen  o  kazada  da,  iniş  için (yalnız  olarak)  piste    alçalmakta  olan  uçak  ters  dönerek araziye  çarpmış,  meydana  gelen  bu kazada,  Öğretmen  ve  Öğrenci  Pilotlar  hayatlarını  kaybetmişti.

*

ABD’de  meydana  gelen  bir ‘Askeri’   uçak  kazasına  ait  rapora  erişip,  inceleyebilmemiz  son  derece  önemli  ve  bir  o  kadar  da  düşündürücü.

Tüm  Kazalar  için  olduğu  gibi, uçak  kazaları  da,  bulgular  paylaşılabildiği  sürece  önlenebilir.

Şüphesiz,  ‘bilgi paylaşmanın’  küçük  de  olsa  bir  riski  de  mevcut !

ABD’de  meydana  gelen  bu  kazanın  raporu  Kamuoyuyla  paylaşıldıktan  sonra, hayatını  kaybeden  Öğrenci  Pilotun  Ailesi,  bu  rapora  yönelik  bazı  itirazlarıyla  birlikte, ‘Kolda-iniş’  eğitiminin çok  tehlikeli  ve  gerekiz  bir  eğitim  olduğunu söyledi.

ABD  Hava  Kuvvetlerinin  de, ‘kolda-iniş’ eğitimlerine  son  vereceği  ayrıca  duyuruldu.

Böylece,  bir  havacılık  kuralı  daha  ‘kanla  yazılmış’  oldu !

*

Şüphesiz, Kazaya  Uğrayanların  Ailelerinin,  Basının  veya   Kamuoyunun raporları  inceledikten  sonra,  bazı  itirazlarda  bulunacak  veya yorumlar  yapacak  olma  olasılığı  bu  raporların  kamuoyundan  saklanması  için  haklı  bir  gerekçe  oluşturamaz !

ABD’nin  bu  husustaki  uygulamaları ‘Uçuş  Emniyetinin  Sağlanması’  açısından,  örnek  alınacak  uygulamalardır.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.airforcetimes.com/news/your-air-force/2020/05/04/family-blasts-fatal-t-38-crash-report-as-grossly-incomplete-demands-simultaneous-landings-end/

 

 

T-38-AIB-Report_11March.pdf erişimi için tıklayın