Elektrikli toz fırtınaları Mars yüzeyindeki (olası) yaşamı yok etti…! (Electrically charged dust storms drive Martian chlorine cycle…!)

Marsın  toz  fırtınası içinden  görünümü.

(Kaynak: marsdaily.com)

Shwan  Ballar’ın, marsdaily.com’da, 16 Hairan 2020’de  yayımlanan  haberinde, Mars  yüzeyinde  dönemsel  olarak  ortaya  çıkan  büyük  ve  elektrik  yüklü  toz  fırtınalarının, hayli reaktif (reactive)  olan  klorin (chlorine)  maddesini  Mars  yüzeyine  yaydığı  ileri  sürüldü.

Washington  Üniversitesindeki  (St. Louis)  araştırmacıların gerçekleştirdiği  bir  araştırmada, NASA’nın  Opportunity  adlı  Mars  gezgininin  görev  yapamaz  hale  gelmesine  de  sebep  olan  Mars  fırtınalarının, Mars  yüzeyindeki klorin  maddesini  atmosfere  taşıyarak, Mars  yüzeyine  yayılmasına  sebep  olduğu  belirlendi.  (Biyolojik  açıdan  öldürücü  etkisi  olan  bu  madde, haliyle, varolduysa da,   Mars  yüzeyindeki mikrobik  yaşamı  yok  etti.)  Bu  sebeple, Mars’ta  yaşam  araştırmalarını yüzey  altında gerçekleştirmek  gerekmekte.

Prof. Alian Wang (Department of Earth and Planetary Sciences in Arts and Sciences)  ve  araştırma  arkadaşlarının  (WashU, Stony Brook University, Shandong University, ve  NASA’s Goddard Space Flight Center) gerçekleştirdikleri  bir  araştırmada, Mars  yüzeyinde  periyodik  olarak  ortaya  çıkan  bu  toz  fırtınalarının, bu  kızıl  gezegenin yüzeyinin  kimyasal evriminde  önemli  bir  rol  oynadığı  ileri  sürüldü.

Daha  önce  gerçekleştirilen  araştırmalarda, klorin’in  Marsta  yüksek  oranda  var  olduğu  belirlenmiş, bu  klorin  çevriminin (chlorine  cycle)   volkanik  veya hidrolojik  aktivitelerdan  kaynaklanmış  olduğu  sonucuna  varılmıştı.

Wang, toz  fırtınalarının  yol  açtığı   klorin  taşınmasının Mars  yüzeyinde  önemli  bir  etkide  bulunduğunu  deneysel  olarak gösterdi.

Araştırmacılar, hayli  oksitleyici klorin  bileşikleri, klorat  ve  perklorat (perchlorate)  olarak, Mars  yüzeyinde (veya  yüzeyin  hemen  altında)  birikmiş  durumda.

PEACh  (Planetary Environment and Analysis Chamber)  ekipmanını  kullanan  Wang, Mars  yüzeyinde, Mars  toz  fırtınalarıyla    gerçekleşen  elektrostatik-boşalmayı (electrostatic discharge)  simüle  ederek,  Mars  yüzeyinde  gerçekleşen  yüzey-atmosfer  etkileşimini  inceledi. Elektrostatik  boşalmalar klorini oksitlemekteydi;  ayrıca, toz  fırtınaları   Mars  atmosfer  moleküllerinden  birçok  serbest radikali (free  radicals) oluşturmaktaydı.

Bu  süreçte, etkilenmiş (excited) klorin  parçacıkları açığa  çıkmakta,  birleşmekte  ve Mars  yüzeyiyle  atmosfer  arasında taşınmaktaydı.  Bu  da, klorin  çevrimini (chlorine  cycle)  oluşturmaktaydı.

Mars  yüzeyinde,  her  iki  yılda  bir  küresel  toz  fırtınaları, ayrıca, bölgesel  toz  fırtınaları  ve sayısız  hortumlar  (dust  devils) ortaya  çıkmakta.

Araştırmacılar, Marsın soğuk  ve  kuru  atmosferinin  elektrostatik  boşalmanın  ana  sebebi  olduğu  düşünüyor. Wang’a  göre, bugünlerde ‘elektrokimya’ (electrochemistry)  süreçleri   Mars  yüzeyinde  en  etkili  olan  olaylar. Bu  olayların  anlaşılması  Marsta  yaşam  arayışına  da  yön  verecek  veriyi  sağlayabilecek.

Görünen  o  ki, yaşam izini  Mars  yerkabuğunun  biraz  daha  derinlerinde  araştırmak  gerekecek. Araştırma  ekibinden  Jolliff  böyle  söylüyor.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.marsdaily.com/reports/Electrically_charged_dust_storms_drive_Martian_chlorine_cycle_999.html

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.