‘Kara-Nötron Cismi’ keşfedildi…? (Dark-Neutron Object …discovered…?)

*Kara-Nötron Cismi-KNC (Dark-Neutron  Object-DNO)

(Kaynak: spacedaily.com)

Uzay  hakkında  yeni  şeyleri  astronomların, astrofizikçilerin,… sayesinde  öğrenmekteyiz;  iyi  ki  varlar…

Spacedaily.com’da  (ve  başka  sitelerde)  yayımlanan  bir  haberde,   astrofizikçilerin, yeni  bir ‘melez’ (!)  gök cisminin  varlığını  belirlediği  duyuruldu.

LIGO  ve  Virgo (devasa)  laboratuvarları, evrende  ortaya  çıkan  gravitasyon dalgalarını  belirleyen   ortamlar. Bu  laboratuvarlar  bu  sitede  daha  önce  de  tanıtılmıştı.

Spacedailiy.com’da  24  Haziran 2020’de  yayımlanan  bir  haberde, gravitasyon  dalgalarının  tetiklenmesine  yol  açan  bir  olayda  rol alan  bir  gök  cisminin,  kütlesi  açısından, en  büyük  Nötron  Yıldızı  ile  en  küçük  Kara  Delik  arasında  bir  kütlede  olduğunun  belirlendiği  duyuruldu; Nötron  Yıldızı  dense, değil… Kara  Delik  dense,  değil…!  Bu  sebeple  biz  ona, şimdilik, ‘*Kara-Nötron  Cismi’ (KNC)  adını  verdik ! (Hazır,  böyle  adlandırmalardan,  henüz,  vergi  alınmıyorken…!)

LIGO-Virgo   Gravitasyonel  Dalga Ağı (LIGO-Virgo Gravitational Wave  Network), Ağustos 2019’da  bir  Kara  Delik  birleşmesi  olayını  gözlemişti (kaydetmişti). Birleşen  cisimlerden  büyüğü 23  Güneş  kütlesinde  iken, diğerinin Güneş kütlesinin 2.6  katı  kadar  olduğu  hesaplandı.

Bilim  insanları, birleşen  bu  cisimlerden  küçük  olanının,  bilinen  kütle  limitlerine  uymaması  sebebiyle,  bir  Kara  Delik  mi,  yoksa  bir  Nötron  Yıldızı  mı  olduğuna  karar  veremediler. Şüphesiz,  bu  cismin bugüne  kadar  varlığı  bilinen  en  büyük  Nötron  Yıldızı  veya  en  küçük  bir  Kara  Delik  olma  olasılığı  mevcuttu.

Yıldızbilimciler, çok  büyük  kütleli  bir  yıldız öldüğünde (biz  onu  ‘yaşamının  ilk  bölümünü  tamamlama’  olarak  adlandırmaktayız !) (bir  balonun  sönmesi  gibi) kendi  kütlesi  altında  çökerek,  bir Kara  Deliğe  dönüşeceğini  söylüyor.

Eğer  yıldızın  kütlesi biraz  daha  küçükse,  bu  defa  bu  yıldız  bir  Süpernova  olarak  adlandırılan  bir  süreç  yaşayarak  patlar. Gazının / tozunun (maddesinin)  büyük  bir  bölümünü  uzaya (güzel  de  bir  görüntü  de  oluşturarak) saçarken, geride  bir  Nötron  Yıldızı  bırakır. Nötron  Yıldızları, çapları 25  km  kadar,  çok  küçük, ancak  kütleleri Güneşin  kütlesinin azami  2.5  katı  kadar    olabilen, iç  yapısını  büyük  oranda  nötronlar  oluşturan,  aşırı  yoğun  yıldızlar. Bilinen en  küçük  kütleli  Kara  Delik ise, Güneşin  beş  katı  kadar  bir  kütleye  sahip.

Ortadaki  soru: ‘(Güneşe  göre) Kütle  sınırı 2.5  ile  5  arasında  (mass-gap) olan  bir  cisim  mevcut  olabilir  miydi; ne  olabilirdi’…?

ABD’deki  LIGO  ve  Italya’daki Virgo  Dedektörünü  işleten  araştırmacılar, kütlesi  Güneşin  kütlesinin 2.6  katı  kadar  olan, (ve, haliyle, bu  kütle  aralığına (boşluğuna)  denk  gelen)  bir  gök  cisminin  varlığını (dolaylı  yoldan) belirlediklerini  duyurdular.  Gerçekte  bu  belirleme 14  Ağustos 2019’da  yapıldı. Haliyle,   keşfin   doğrulanması  yakın  zamanda  gerçekleşebildi;  araştırma  grubundan  Prof. Vicky Kalogera  böyle  söylemiş.

Yine  araştırma  grubundan  Prof.  Patrick  Brady  de, (University of Wisconsin, Milwaukee, ABD)  bu  varsayılan  ‘kütle  aralığının’  gerçekte  mevcut  olmayabileceğini, kısaca, bu,   hesaplamayla-belirlenen (varsayımsal)   boşlukları  dolduracak  cisimlerin mutlaka  mevcut  olabileceğini  söylemiş.  Sadece,  keşfedilmeleri  için zaman (teknoloji)  gerekmekte…

Bu  araştırma  kapsamında  belirlenen  ve   GW19081  olarak kaydedilen ‘kozmik  birleşme’ (cosmic  merger), 800  milyon  ışık  yılı  uzaklıkta gerçekleşti.

Nötron  yıldızları  arasında  gerçekleşebilen  birleşmeler  ışık  yayımlanmasına  yol  açarak, ayrıca,  optik  teleskoplarla  gözlenmelerini  mümkün  kılarken, Kara  Delik  birleşmelerinde  ışıma  ortaya  çıkamadığı  için,  teleskopla  gözlenmeleri  mümkün  olamamakta. Bu birleşme, çok  uzakta  gerçekleşmiş  olmasının  da (olası)  etkisiyle, ışıma  olarak   ayrıca gözlenemedi.  Birleşmelerde  (en  az) bir  Kara  Delik   de  rol  oynarsa,  haliyle, ışıma  gerçekleşmesi  beklenemez !

‘Gravitasyonel  Astronomi’  gelişmeye  devam  ediyor…!

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.spacedaily.com/reports/LIGO_Virgo_finds_mystery_object_in_mass_gap_999.html

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.