Kalkışa geçerken ‘basireti bağlananlar’… (Before take-off… having a dumb moment…?)

  

COMAIR 5191’in kısa  pisti.

(Kaynak: NST’nin  Kaza  İnceleme  Raporu)

Kaza 27 Ağustos 2006’da  meydana  geldi. ABD’nin  bir  havacılık  firması  olan Comair’e  ait  bir  Bombardier CL-600-2B19,  Lexington’ın  (Kentucky) Blue Grass  Havaalanından (Blue  Grass  Airport),  Jackson Atlanta Uluslararası  Havaalanına  gerçekleştireceği 5191  numaralı  uçuşu  için  yanlış  pistten  havalanmaya  kalkınca, boyu  kısa  gelen  pist  sebebiyle, havalanamadan  pist  dışına  çıkan  uçaktaki   elli   kişiden   kırkdokuzu  hayatını  kaybetti. Bu  kazadan  sadece,  uçağın  yardımcı  Pilotu (First  Officer)  ağır  yaralı  olarak  kurtulabilmişti.

22 Numaralı  pistten  kalkış  için uçuş  iznini  alan  pilotlar, yanlışlıkla 26  Numaralı  pistten  kalkmaya  kalkışınca  olanlar  oldu ! Bu  pistin  boyu,  bu  uçağın  kalkışı  için  yeterli  değildi. Bu  kaza  meydana geldiğinde, havaalanı  bölgesinde  gece  uçuşu  şartları  hakimdi.

AB’nin Ulusal Ulaştırma  Emniyeti Kurulu (NTS)  tarafından  gerçekleştirilen kaza  incelemesinden  sonra  yayımlanan  raporda, pilotların, biraz  amacı  aşan  sürekli  konuşmalarının  da  etkisi  altında, uçağın  kalkışı  öncesinde  bulunduğu  konumu (pisti) sağlıklı  olarak  belirleyemedikleri vurgulandı. Pilotlar, kendilerine  tahsis  edilen  pistin  başına  ulaşmak  için, çevredeki  referansları  yeterince  dikkate  almamışlardı !

İşin  ilginç  tarafı, bir  ay  kadar  önce,  pakistanda  meydana  gelen  bir  uçak  kazasında  da, pilotların,  inişin  kritik  bir  safhasında, üstelik  öncelikli olmayan  bir  konuda,  sürekli  konuşmaları  sebebiyle, uçağın  içinde  bulunduğu  uçuş  şartlarını  gözden  kaçırarak,  bu  kazaya  sebep  olduklarının  belirlendiği  açıklanmıştı. Göründüğü  kadarıyla, pilotlar  dahi, yaşanan  kazalardan  yeterince  haberdar  görünmemekteydi. Haliyle  de, gerekli  dersler  alınmamaktaydı !

Bu  kaza  incelemesi  kapsamında  NTSB, ayrıca, uçakların  pist  üzerindeki  hareketlerini  kontrol  altına  alacak  FAA (Federal  Aviation  Administration) kurallarının  da yeterli  olmadığı  sonucuna  varıldı.

Kazanın  meydana  geldiği  havaalanındaki Hava Trafik Kontrolu  görevlisinin  de, bu  uçağın  hareketlerini  yakından  takip  etmediği de  belirlenen  bir  başka  husustu. Kaza  anında, ATC  olarak  bir  personel  görevliydi !

26 Numaralı (260  derece  istikametinde  olan) Pistbaşına  gelene  kadar yaşanan  süreç.

(Kaynak: NTSB  Raporu)

26  Numaralı  Pistte, kazayla  sonuçlanan  süreç.

(Kaynak: NTSB  Raporu)

Bu  kaza  incelemesinin  ayrıntıları  internetten  erişilebilen  raporda  mevcut.

Uçakların  yanlış / yasaklı  pislerden  kalkış-iniş  teşebbüsleri havacılıkta  zaman  zaman  karşılaşılan  olaylardan. Bunlara  örnek  olarak, 1989’da  yaşanan, Eastern Airlines  Flight 536  ve American  Airlines Flight 508 olayı,  1983’te yaşanan, Korean  Airlines Flight 84 / South  Central Air Flight 59  kazası,  ayrıca, Singapore Airlines Flight 006, Boeing 747   (kapalı  bir  pistten  havalanma  teşebbüsü) kazası (31  Ekim 2000) verilebilir.

Bir  başka  olay  da  25 Ocak 2002’de  yaşanmıştı. Çin  havayollarına  ait  bir Airbus A340 (Flight 011), Ted Stevens Anchorage  Uluslararası  havaalanından ( Anchorage, Alaska) kendisine  tahsis  edilen  pist  yerine bir  (kısa) taksi  yolundan (taxiway),  ‘mucizevi  bir  şekilde’  havalanmayı  başarmıştı !

Alaska  Havayollarının bir  Boeing 737 (Flight 61)  uçağının 31 Ekim 2006’da,  Seattle-Tacoma Uluslararası  havaalanından,  (Seattle, Washington) kendilerine  tahsis  edilen  34 C Numralı  pist  yerine  34R  numaralı  pistten  havalanması  bir  başka  olaydı…

Comair  kaza  incelemede, Havayolu  Firmasının uçuş  operasyonu  elkitabında, pilotların  kalkışa  başlamasından  önce, uçağın  aktif  pist  üzerindeki  konumunu teyit  etmeleri  hususunda  bir  talimatın  mevcut  olmadığı  da  belirlendi. Bu  teyit  eksikliği başka  kazalarda  da  görüldü…

Göründüğü  kadarıyla, kokpitteki  pilotlar ya gerekende  fazla  konuşarak  kendi  dikkatlerini  dağıtmakta, ya  da,  gerektiği  kadar  konuşmayarak / kokpit  içi  koordine  yapmayarak, olayla  veya  kazayla  sonuçlanacak  süreçleri yaşamakta  ve  yaşatmaktaydı…

Sanki… kokpitte,  kemerler  yerine ‘basiretler  bağlanmaktaydı’…

Havacılık / uçuş  Hekimleri, buyrun…, söz  Sizin…!

Yararlanılan  Kaynaklar:

 

AAR0705.pdf erişimi için tıklayın