Bir görünüp bir kaybolan Kara Delik tacı…! (Black Hole corona: appears, disappears…!)

Kara  Deliğin  değişen  ışıması (temsili)

(Kaynak: spacedaily.com)

Jannifer  Chu’nun spacedaily.com’da 17 Temmuz 2020’de  yayımlanan  haberinde, 100  milyon  ışık  yılı  uzaktaki  bir  Kara  Deliğin sebep  olduğu  ışımanın periyodik  olarak kaybolduğu  duyuruldu.

Evet,  Kara  Delikler  ışıma  yapmaz;  bu  sebepten ‘kara’dırlar…

Ancak, astrofizikçiler Kara  Deliklerin  yörüngelerinde  toplanan  uzay  maddesinin (gaz,  toz) ısınması  sonunda, başta  x-ışını  olmak  üzere,  ışımaya  yol  açtığını  söylemekte. Bir  kara  Deliğin  varlığının  dolaylı belirlenmesini  sağlayan  bu  ışıma, henüz ilki  çekilebilen Kara  Delik  fotoğrafları  için  de   veri  sağlayan  bir  kaynak  olmakta.

Daha  önce  ‘olay  ufku’  olarak  adlandırlan,  bu  kaynak  haberde ‘corona’  olarak  adlandırılan ışıma  ortamı, Kara  Delik  tarafından  yutulmaya  hazırlanan ve  sıcaklığının  milyar  (santigrad,  veya  başka  birim…farketmez !) dereceyi  aştığı  ileri  sürülen toplanmış / emilmiş  maddenin  son  işaret  fişeği; veda mesajını (!)  ışıyan  ortam.

MIT  ve  diğer  başka  araştırma  kurumundan  astrofizikçiler, bu  ışımanın  periyodik  olarak  kaybolup tekrar  ortaya  çıktığını  belirlediler.

Araştırmacılar,  ışıma  şiddetindeki  bu  ani  değişimin  sebebini  henüz  bilemiyor. Araştırmacılar, bu  ışımanın yakalanan  bir  yıldız sebebiyle oluşabileceğini  düşünüyor; ‘lokma  ışıması’…?

Erin  Kara (MIT), bu  ışıma  şiddetindeki  değişimin,  bir  yıllık bir  sürede, onbindebir’e  kadar  düşme  olarak  gerçekleştiğini   söyledi. Bu  değişimin, sekiz  saatlik  bir  sürede  bile, yüzde  bire düşüş   olarak  gerçekleşebildiği ölçülmüş. Bu  Kara  Delik,  birkaç  ayı  aşmayan  bir  sürede, kaybettiği  ışıma  seviyesine  tekrar  geri  gelebilmekte.

Mart 2018’de, süpernova  araştırması  gerçekleştiren ASSASN (All-Sky  Automated  Survey  for  Super-Novea) teleskopları ,  bir  AGN (Merkezinde  çok  büyük  bir  Kara  Delik  bulunan  ve  bu  sebeple çok güçlü  ışıma  yapan  bir  gökada; Active  Galactic  Nuclei)  olan   1Es  1927+924  olarak  kaydedilen  bir ışıma  belirledi.

Işık  şiddeti  daha  önce bilinen  bu  AGN’nın  ışıması  kırk  kat  artmıştı. Araştırmacılar, Yerdeki  teleskopların  yanında, ISS  (Uluslararası  Uzay  İstasyonu) üzerindeki  NICER  ekipmanını  da  kullanarak, bu  Kara  Deliği x-ışını  ve  diğer  ışık frekanslarında, periyodik  olarak  gözlediler.

Araştırmacılar  bu  Kara  Deliğin  etrafında  oluşan ‘tac’ın  (corona)  oluşma  sebebini  henüz  yeterince  bilemezken, bunun, madde  toplama (accretion)  diskine ulaşan  manyetik  alan çizgilerinin  kırılım-girişim sürecinde, yüksek  enerjili  x-ışını   seviyesine  hızlandırılan atomaltı  parçacıklar  tarafından  oluşturuluyor  olabileceğini  düşünmekte.

Araştırmacılar,  ayrıca, Kara  Delik  tarafından  yakalanan  bir  yıldızın  yutulma  sürecinde, ortaya  çıkan büyük  patlamanın (jolting event), Kara  Deliğin  olay  ufkunu  saran  manyetik  alan  ağını  da parçlayarak, ‘tac’ın  geçici  olarak yokolmasına  sebep  olabileceğini,  bu  durumun  da  gözlenen  ışımanın  kısa  sürede ortadan  kalkmasına  yol  açabileceğini  düşünüyor.

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.spacedaily.com/reports/In_a_first_astronomers_watch_a_black_holes_corona_disappear_then_reappear_999.html

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.