Bir  uçuş  gösterisi (provası)  kazası  daha…! (Another airshow accident…!)

Son  saniyeler…

(Kaynak: Aviation  Safety  Network)

Rusya’da, Corvus  Fushion  tipi  bir  küçük  uçak, Kudinova  Hava  Meydanında  gerçekleştirilen  bir  gösteri  uçuşu  (provası)  esnasında  düştü. Meydana  gelen  bu  kazada  pilot  hayatını  kaybetti.

(Kaynak: aviation-safety.net)

Basında  yer  alan  haberlerde, uçağın  uçuşu  esnasında  pilotun  kumandayı  kaybettiği  (control  loss) söylenmekte…

‘The aircraft crashed during a local flight. During the flight, the aircraft made several low passes over the runway. Following a steep climb, the pilot attempted a barrel-roll-type manoeuvre during which he lost control of the aircraft. The airplane impacted the ground, killing the pilot.’ (aviation-safety.net)

Özellikle  askeri  ve  zaman  zaman  da  sivil  havacılıkta,  yaygın  şekilde  kullanılan  ‘Kumanda  Kaybı’ (Loss  of  Control)  nedir ?  Nasıl  meydana  gelir ?

İfadeden  de  anlaşılacağı  üzere,  ‘Kumanda  Kaybı’,  pilotun  ‘uçağa  kumanda  etme  olanağının   ortadan  kalkması’  olarak  açıklanabilir. Bu,  ana  olarak,  iki  durumda  meydana  gelebilir:  Birincisi, pilotun  uçağa  kumanda  edeceği  sistemde (mekanik, elektro/hidro mekanik, veya elektrik  kablolu-uçuş (fly  by  wire+…) bir  arızanın, aksaklığın (örnek  olarak,  mekanik  bir  kopmanın)  meydana  gelmesi  durumu…  Pilot lövye  ile  uçağa  kumanda  etse  de,  bu  kumandanın, uçuş  kumanda  sisteminin  uç  elemanına / elemanlarına  iletilememesi  sebebiyle, uçağın  kendisinden  beklenen  davranışı  gösterememesi… (Direksiyon  mili bağlantısı  kopmuş  bir  otomobil  durumu !)

Diğeri  ise, uçağın  sistemlerinde  herhangi  bir arıza,  aksaklık (kopma,…) meydana  gelmediği  halde, pilotun, uçağa  lövye  ile  verdiği  kumandadan  beklediği  davranışı  görememesi  durumu… (Viraja  fazla  yüksek  hızla  giren  bir  otomobilin, sürücü  direksiyonla  ne  kumanda  verirse  versin,  yoldan  çıkmasının  önlenememesi   durumu !)  Böyle  bir  durumu ‘kumanda  kaybı’ sözcüğüyle  nitelemek,  tamamen,  abesle  iştigal ! Gerçekte,  kaybedilen  bir  kumanda  yok  !  Fizik  kanunları  neyi  emrederse  o  gerçekleşmekte;  pilot, gazeteci, yorumcu,…  ne  derse  desin…

Kısaca, ‘kumanda  kaybı’  sözü,  herne  kadar  ‘resmi  ve  ciddi’  ortamlarda  da,  sözlü / yazılı  olarak,  sıkça  kullanılan  bir  ifade  olsa  da, çoğunlukla  hatalı  olarak (fazla  erken  kullanılmasından  kaynaklanarak)  kullanılan  bir  ifade… ‘Havacılık  ağızlarındaki  sakızlardan  biri’…!

Yukarıda  da vurgulandığı  üzere,  bu  ifadenin haklılık  ve  geçerlilik  kazanabilmesi  için, yapılacak  incelemeler  esnasında, bu  ifade  şeklini  haklı  kılacak   fiziki  bir   delilin  bulunması  gerekir; gerçekten, kırılan,  kopan,  yanan,…  bir  ‘şey’in  delili… (Şüphesiz,  böyle  bir  delil  enkazın  fiziki  incelemesinin  hemen  başında  da  bulunabilir.)

Havacılıkta  birçok  ‘sakız’  mevcut; yeri  geldikçe  bunlar  bu  sitede  açıklanmakta…

*

Kazaya  tekrar  dönersek: Bu  kazada ‘kumanda  kaybı’  nitelemesini haklı  çıkaracak  bir  bulguya  ulaşılacak  mı; bu  kaza  inceleme  sürecinde  ortaya  çıkacaktır. (İleride  belki  haberimiz  olur,  belki  de  olmaz…!)

Ancak, bu  sitede  zaman  zaman  örneklediğimiz  ‘kitap  tipi  kazalar’  hatırlanırsa, bu  kazanın  videosundan, bu  kazanın da, ‘kitap  tipi  bir  kaza’  görüntüsü  verdiğini söylemek  mümkün…  Neden  mi ?  Uçağın, son  saniyelerdeki  hareketleri  bunu  düşündürdü…

Sonuç  olarak,  ‘sakızlar  çiğnenmeye  devam  edildikçe’   kazalar  da  meydana  gelmeye  devam  edecektir.

Siz,  yine  de, havacılık  gösterilerini  ‘korunaklı  yerlerden’  izleyin; kendiniz, ‘sakızlardan’  koruyun…!

 

Yararlanılan  Kaynak:

https://aviation-safety.net/wikibase/239315