Süpernova parçacıkları neden yavaşlamaz…? (Debris from Stellar Explosion Not Slowed After 400 Years

Keppler’in  süpernovası

(Kaynak: spacedaily.com)

Spacdaily.com’da  20  Auğustos 2020’de  yayımlanan  bir  haberde, astronomların, bir  süpernova  kalıntısı (supernova  remnant)  içindeki  parçacıkların  saatte    km  hızla yayılmaya  devam  ettiklerinin  belirlendiği  duyuruldu.  Bu  haber  ilginç  kılan  şey, süpernova  parçacıklarının  bu  hızlarını  400  yıldan  beri  korumuş  olmaları !

 Bu  habere  konu  olan  süpernova (patlamış  yıldız) Sütlü  Yol (milky  Way)  gökadasında, 20,000  ışık  yılı  uzaklıkta.

1604  yılında  meydana  gelen bu  yıldız  patlamasını, o  dönemin  önemli  gökbilimcisi  Johannes  Kepler  de  izlemiş (farkında  olmuş)  ve  kaydetmişti.

‘Tip  1a’  olarak  sınıflanan  bu  patlama, küçük  ve  yoğun  bir  yıldız  olan  bir  Beyaz  Cüce (white  dwarf)  patlaması  olduğu  sonradan  belirlendi. Beyaz  Cüceler, ‘yol  arkadaşı’  olan  başka  bir  yıldızdan  madde  emme  sürecince, emilen  madde  sebebiyle,  bu   ‘cüce’nin  kütlesi  ‘kritik  kütle’yi  geçince, bir  termonükleer  patlama  meydana  gelir;  yıldızın  maddesi  küresel  bir  biçimde  uzaya  yayılır;  bir  çeşit  ‘uzay  havai  fişeği’  patlaması…

Astronomların,  bu  süğernoya  dokusu  içinde  gözlenebilen  ve  x-ışını  yayan   15  madde  düğümü (knots)  üzerinde  gerçekleştirdikleri  hız  ölçümünde, erişilen  en  yüksek  hızın saatte  37  milyon  kilometre  kadar  olduğunu  belirlediler. Bu  hız, x-ışını   frekansında,   bir  süpernovada  ölçülen  en  büyük  hızdı. Astronomların  beyanına  göre, daha  önce  gerçekleştirlen  benzer  ölçümlerde, belirlenen  ortalama  hız  saatte  15  milyon  km  kadardı.

Chandra x-ışını  gözlem  uydusuyla  toplanan  veriyi  (x-ray  spectra) analiz  eden  ve  Doppler  etkisini  de  dikkate  alan  araştırmacılar, Chandra’nın  görüş  alanına  giren  madde  düğümlerinin  hızlarını, bu  araçla 2000, 2004, 2006  ve  2014’te  toplanan  veriyle  karşılaştırarak,   ayrı  ayrı  belirleyebildiler.

Kepler’in  gözlediği  bu  süpernova’da, kırmızı, yeşil  ve  mavi  renkler,  sırasıyla, düşük,  orta  ve  yüksek  x-ışını  hızlarını  temsil  etmekte.

Bu  ölçümlerde, aradan  400  yıl  geçmesine  rağmen, bazı  madde  düğümlerinin saçılma   hızında, çevredeki  uzay  maddesinin  olası  yavaşlatma  etkisine  rağmen,   önemli  bir  değişikliğin meydana  gelmemiş  olduğu  gözlendi.

Matthew Millard  yönetimindeki  araştırma  ekibi,  erişilen  bu  yüksek  hızın  olası  bir  sebebinin,  yakın  çevredeki  uzay  ortamının bölgesel  olarak,  zayıf (az)  maddeli  bir  yapısının  yanında,  bu  süpernova’nın (yüksek  enerjili)  iki  Beyaz  Cüce  birleşmesi (merger)   olabileceğini  düşünüyor.

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://www.spacedaily.com/reports/Debris_from_Stellar_Explosion_Not_Slowed_After_400_Years_999.html