Venüs atmosferinde fosfin…ne anlama geliyor…? (What does Phosfine discovery mean in Venus’s atmosphere…?)

Mars’ın   7 Şubat 1974’te, Mariner 8  ile  alınan  görüntüsü.
(Kaynak:  NASA/JPL-Caltech; lightsinthedark.com)

Güncelleme: 19.09.020
‘Basın  işin  suyunu (mu) çıkarttı’…!

Uzayda  yaşam  izi  arayışı, umutlar sürekli  azalsa  da,  devam  etmekte…
Dün, 14 Eylül 2020’de dış  ve  iç  basında  dolanan  bir  haberde, araştırmacıların Venüs  atmosferinde  yaşam  izi belirlediği  duyuruldu. Bazı  gazetelere  göre, bu  haber  sebebiyle, ‘Bilim  İnsanları  şoktaydı…’ !
Öncelikle  belirtelim, gerçek  bilim  insanları kolay  kolay ‘şoka  girmez’, ‘şok  geçirmez’ ! Ancak, son  yıllarda ‘şok’  kelimesi, neredeyse  her  haberin  başına,  bir ‘nazarlık’  gibi  yapıştırılmakta… Gazeteciliğin, haberciliğin  getirildiği  noktayı  gösteren  bir  işaret  olarak…
*
Gelelim  bu  habere:
Bu  konudaki  haberlerde,  araştırmayı  gerçekleştiren bilim  insanlarının bu  keşifleri  hususunda, dün   bir  basın  toplantısı  düzenledi.  Haberlere  göre, bu  keşif,  açıklanmasından  önce  basına  sızdırılmış. Bu  sayede  bilgimiz  dün, erken  saatlerde, olmuş  oldu…
You  Tube’de evrim  ve  uzay-ilişkili  bilimsel (ve  de  başarılı,  güzel)  sunumlar  yapan  M. C.  Bıçakçı’ya  dayandırılan  bir  haberde (ki  kendisinin,  akademisyen  çevresi  sayesinde  bazı  bilgilere  ulaşabilmesi  olağan) açıklanacak  bu  keşfi  ‘Kraliyet  Bilim  Akademisi’nin  bazı  mensuplarının  gerçekleştirdiği  beyan  edilmiş. Bu  ‘Kraliyet  Akademisi’nin (Royal  ….)  kim  olduğunu bilmiyorsanız-affedersiniz-çok  cahilsiniz; insan  hiç  bilmez  mi ?  MCB’nin  sağladığı  haber  bu  anlamı  da  taşımaktaydı !
Bir  ayrıntı  olmakla  birlikte, birilerinin, sanki  kendilerini  bilmek  zorundaymışız  gibi, sanki  aynı  adı  kullanabilecek  başkaları  yokmuş  gibi, ait  oldukları  Ülke  adını  belirtme  ihtiyacı  duymamaları (en  hafif  ifadeyle)  hoş  bir  durum  değil…  Bu söylemi  aynen  tekrar  ederek, bu  söylem  tarzına  alet  olanlar  da kendi  konumlarını  gözden  geçirmeli…!
Neyse, tekrar  habere  dönersek;
Jason  Major, lightsinthedark.com  adlı  sitesinde  dün  yayımlanan  haberinde, keşfedilen  hususunda  biraz  bilgi  verdi.
Öncelikle, keşfi  gerçekleştiren  araştırmacılar, Jane Greaves  başkanlığında (Cardiff  Üniversitesi, İngiltere) bir  uluslararası  ekip. Keşfedilen  ise FOSFİN (PHOSPHINE) GAZI (PH3).  Kısaca,  Venüs’ün  atmosferinde  bu  gazın  mevcut  olduğu  belirlenmiş…

(Fosfin, hidrojenfosfit, fosfamin, fosfor trihidrit, fosforat hidrojen adlarıyla da anılan ve PH3 formülüyle gösterilen bir tür kimyasal bileşiktir. Fosfin, -88 santigrat derece (°C) kaynama noktasına sahiptir; renksiz, yanıcı ve zehirli bir gazdır. Saf fosfin kokusuz olmakla birlikte, değiştirilmiş fosfin ve difosfan ( P2H4 ) bulunduran bileşikler, sarımsak ya da çürük balık gibi son derece hoş olmayan bir kokuya sahiptir. Ticari olarak üretilen fosfin gazına da ayırt edici olması amacıyla sarımsak esansı eklenmektedir.

Gaz çok zehirli olduğu için küçük yoğunluklarda bile öldürücü olabilir. Ayrıca kokusuz ve renksiz olması nedeniyle ilişiği olan yerlerde varlığının anlaşılması zor olduğundan dikkatli olunması gerekmektedir. Uzun süreli dokunmalarda, görme yitimine yol açabilir. İnsanda, soluk borusu bölgelerinde ve iskelette ciddi süreğen (kronik) hasara neden olur.
Gaz, tahıl ambarlarındaki kemirgen ve böceklerden kurtulmak amacıyla daha çevre dostu bir seçenek olarak kullanılmaktadır. Kaynak: Wikiwand)Bu  keşif, Hawaii  ve Şili’deki teleskoplar  kullanılarak  gerçekleştirilmiş. Bu  keşfi önemli  kılan  husus, bu  gazın  endüstriyel  amaçlı  olarak,  laboratuvarlarda  üretilebilmesinin  yanında, oksijenin yeterli  seviyede  mevcut  olamadığı  ortamlarda  bakteriler  tarafından  da üretilebiliyor  olması. Kısaca, ortada laboratuvar,  sanayi,… yoksa,  fakat,  bu  gaz  mevcutsa, biyolojik  bir  kaynak (bakteri, …) tarafından  üretilmiş  veya  üretiliyor  olmalı… Varılan  sonuç  bu…
Bu araştırmacılar,  yine  de  bu  gazın  Venüz  atmosferinde bilinmeyen  bir  foto-kimya  süreciyle, Venüs’te  jeo-kimya  süreciyle  veya  (üçüncü  olasılık  olarak)   atmosferdeki  olası  mikrobik  yaşam  tarafından  üretilmiş  olabileceğini  söylemiş.
Venüs’ün  görüntüsü  üzerinde,  ALMA Teleskobuyla  oluşturulan (beyaz)  spektrum  ile,  James Clerk Maxwell Teleskobuyla (JCMT) oluşturulan (gri) spektrum. 
(Kaynak:  ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), Greaves et al. & JCMT (East Asian Observatory)
Avrupa  Güney  Gözlemevi (ESO) tarafından  yapılan  açıklamada,
İngiltere, ABD  ve  Japonya’dan  araştırmacıların  görev  aldığı  bu  araştırmada,  Venüs  atmosferinde  belirlenen  fosfinin çok  düşük  yoğunlukta (her  bir  milyar  molekülün  yirmisi  kadar) olduğu  ifade  edildi.
Araştırmacılar, gerçekleştirdikleri  simülasyonlarla, atmosferde  belirlenen  bu  fosfin  oranının  Venüs’ün  jeolojik  süreçleriyle  üretilebilecek  olanın  onbin  kat  fazlası  olduğunu  hesaplamış. Böylece,  fosfinin  kaynağının  biyolojik-süreçler  olma  olasılığı artmış !  Araştırmacılar  ayrıca, Venüs  atmosferinde var  olabilecek  biyolojik  yaşamın, mevcut  kabiliyetinin  yüzde  onunu  kullanarak  bu  oranda  fosfin  üretebileceğini  de  söylüyor. Dünyadaki  bakteriler (gerçi,  başka  yerde  bakterinin  varlığı  henüz  belirlenmedi !), minerallerden veya  biyolojik  malzemeden  fosfatı   alıp, üzerine  hidrojen  ekleyerek fosfin  gazını-atık  madde  olarak- dışarıya  verir.  Bir  anlamda,  ineklerin  metan  gazı  üretmesi  gibi…!
Olası  bakteriler  Venüsün yoğun  şekilde  asitli  atmosferinde  nasıl  barınabildi: bu  şimdi cevaplanması  gereken  bir  soru…!
Yine  de, Venüsün  atmosferinde  bakterinin  var  olduğunun  ispatlanmasını tercih  ederiz; nasıl  varolabildikleri    sorusuna  cevap  (henüz) verilemese  de…
Şüphesiz, atık  madde  fosfin  gazının  varlığının  belirlenmiş  olması  bile (doğrulanmak  kaydıyla) çok  önemli  bir  başarı…;  araştırmacıları (Ülkesini  de  belirtmek  kaydıyla !)  kutlamak  gerek…!
Venüsün  tüm  kötü / fazlasıyla  zorlu  ortam  şartlarına  rağmen, atmosferinin  yükseklerindeki  ortam  sıcaklığının 30  derece  santigrad  kadar  olabildiği  ölçüldü; bulutlar  %90  oranında  sülfirik  asit  içerse  de… Ancak,  evrimin  nelere  kadir  olmadığı  bilindiğinden, İnsanlık  belki  bu  gibi  çok  zorlu  ortamlarda  da yaşamın  mevcut  olabileceğini  öğrenecek  olabilir.
Bu  araştırmanın  bilimsel  detayını  merak  edenler NATURE  ASTRONOMY’nin 14  Eylül 2020  tarihli  sayısına  başvurabilir.

Venüs’ün  yüzeyinin Sovyetlerin  Venera 14  aracıyla  (1982’de) alınmış  en  detaylı  görüntüsü. Volkanik  akıntı  kayaları  tüm  yüzeyi  kaplamış  durumda.

(Kaynak:  lightsinthedark.com;  Don P. Mitchell , Jason   Major)

Bu  haberi  duyunca ‘şok’  geçirmeli  miyiz; tabiki  hayır. Sadece,  bir  uzay  meraklısı  için heyecan  verici  bir  keşif… Geçen,  özellikle  son  otuz  yılda, bilinçli  hale  gelen  uzay  meraklıları heyecanını  da  kontrol  etmeyi  öğrendi. Mars  atmosferinde metan  gazının  varlığı  belirlendiğinde, detaylı  Mars  fotoğraflarında  ‘tezek’  fosili  aramayı  artık  bıraktık ! Metan  gazının  sadece  inekler  tarafından  üretilmediği  gerçeğini  sonunda  kabul  ettik…

Venüs  atmosferinde  belirlenen  fosfin  gazını  da  ‘kontrollu  bir  heyecanla’  kabul  etmek  gerekir.

‘Cavit-19’la  mücadele  gösterdi  ki, yapılan  her  açıklamayı hemen  kabul  etmemek  gerek… Bilim  dünyasının ‘sağduyulu  ve  kuşkucu  yaklaşımı’  eğitimde  gençlere  fazlasıyla  kazandırılması  gereken bir  özellik;  ihtiyaç…

Her  söylenenin  üzerine sorgulamadan, ‘balıklama  atlayan’ (veya  hiç  bir  şeyi  umursamayan)  bir  nesil; buna  basın  da  fazlasıyla  dahil…) virüsler  karşısında,  yakınlarını, kendisini (ve  iradesini)    daha  çok  kaybedecektir…

Yararlanılan  Kaynaklar:

https://lightsinthedark.com/

https://doi.org/10.1038/s41550-020-1174-4

Phosphine Discovery in Venus’ Atmosphere Raises the Big Question of Life

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.