Andrea Ghez Nobel ödülünü nasıl kazandı …? (How did Andrea Ghez win the Nobel Prize…?)

Hilton Lewis, scientificamerican.com’da 8 Ekim 2020’de yayımlanan yazısında, Andrea Ghez’in, 2020 Nobel Fizik ödülünü (kazanan üç kişiden biriydi) nasıl kazandığını anlattı…

Ghez bu ödülü (bir parçasını) Sütlü Yol (Samanyolu; Milky Way) gökadamızın merkezinde bir Kara Delik (Black Hole) olduğunun gözlem yoluyla doğrulanmasına (%50) katkısı sebebiyle aldı. Sagittarius A* (Sgr A*) adı verilen bu Kara Deliğin belirlenmesi, yaklaşık, 25 yıl süren bir gözlem süreci gerektirdi…! Bu Kara Deliğin kütlesinin (değişik kaynaklarda) 3.4-4.5 milyon Güneş kütlesi kadar olduğu hesaplanmakta.

Astrofizikçiler, genelde, her gök adanın merkezinde bir Kara Deliğin mevcut olduğunu düşünüyor. (Şüphesiz, Gökadaların merkez bölgeleri başta olmak üzere, içlerinde değişik boyda, sayıları milyonları bulabilecek, çok sayıda Kara Deliğin mevcut olabileceği de ileri sürülen görüşler arasında…)

2020 Fizik Ödünü’nün diğer bir parçasını kazanan Reinhard Genzel de, bu ödülü, Kara Deliğin (başka bir gözlemevinde) gözlem yoluyla belirlenmesi çalışmaları sebebiyle, ikinci bir ekibin lideri olarak aldı. Bu iki ekip, gerçekleştirdikleri bu gösterimle, Einstein’in Genel Görelilik Kuramının sonuçlarından biri olan Kara Delikleri (singularity) gözlem yoluyla doğrulamış oldular. Haliyle, gerçekleştirilen bu gözlemler, son 25 yılda teleskoplarda ve sensörlerde (instrumentation) gerçekleştirilen gelişmelerle mümkün oldu…

Ghez ekibi gözlemlerini W.M.Keck Gözlemevi’ndeki (Maumakea, Hawai’i) iki-teleskopla, NIRC (Near Infrared Camera) kamerasını kullanarak gerçekleştirdi. Ghez, kendi gözlemlerinde kullanabilmesi için bu kamerada (ısrarla) değişiklik yaptırdı; çok zaman alıcı gözlemleri kararlılıkla sürdürdü…

Sonunda, gökadanın merkez bölgesindeki yıldızların, belirlenemeyen bir cisim (bir nokta) etrafında dolanmakta olduğu belirlendi. Daha sonra, gözlemevi teleskobunda ilave iyileştirmeler (adaptive optic) yapıldı ve gözlem kalitesi artırıldı.

Ghez, ayrıca, Kaliforniya Üniversitesinde (UCLA) araştırmaları koordine için bir Galaktik Merkez Grubunu (Galactic Center Group) da oluşturdu.

Yararlanılan Kaynak:

(Günün seçimi)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.