Bennu’dan toz kaldıracak…! (Will take some dust from Bennu…!)

Güncelleme:

Osiris-Rex, Bennu’ya dokunmayı başardı; (muhtemelen) toprak numunesi aldı…!

Osiris-Rex numune almak için Bennu’ya yaklaşıyor. (Temsili)

(Kaynak: Credit: NASA/Goddard/University of Arizona; lightsinthedark.com)

Jason Major’un, lightsinthedark.com’da, 16 Ekim 2020’de yayımlanan haberinde, NASA’nın asteroid Bennu’dan toprak numunesi getirecek olan aracı Osiris-Rex’in, bu gök cisminden toz-toprak numunesi alma işini 20 Ekim 2020’de, gerçekleştireceği duyuruldu. Araç bu gök cisminin yüzeyine sadece ‘dokunacak’…; dokunacak dememizin sebebi, bu aracın yüzeye fiilen inmeyecek olması…

Halen bu gök cisminin 700 metre kadar yukarısından dolanmakta olan aracın iniş (dokunma) yeri daha önceden belirlendi; ayrıca, bu iniş için bir yaklaşma-provası da gerçekleştirildi.

Araç bu asteroide TAGSAM adı verilen ve bir çeşit ‘havalı-süpürge’ (gaz püskürterek toz kaldıracak ve bu tozun bir kısmını içindeki filtreye toplayacak olan) ekipmanıyla dokunacak. (Japonya’nın Hayabusa 1 ve Hayabusa 2 adlı araçları da, gönderildikleri asteroidler Itokawa ve Ryugu’dan, bu şekilde dokunuşlarla, toz-toprak numuneleri almışlardı (en azından, alma teşebbüsünde bulunmuşlardı…Hayabusa 2’nin bu teşebbüsünde başarılı olup olmadığı henüz bilinmiyor…)

Ziyaret edilen bu üç asteroidin yüzeyi de büyük benzerlik göstermekte; beklenenden çok daha iri kayalarla kaplı, toz açısından fakir yüzeyler. Her ne kadar ‘toprak’ terimini kullansak da, bu yüzeylerde bilinen topraktan çok daha farklı, taşlık ve kurak bir yapı mevcut. (Yine de, NASA’nın NEAR-Shoemaker aracını indirdiği asteroid Eros başta olmak üzere, başka asteroidlerin yüzeyinde bolca tozun mevcut olduğu da belirlendi…)

8 Eylül 2016’da yola çıkarılan Osiris-Rex, 500 metre kadar boydaki Bennu’nun yörüngesinde Aralık 2018’den beri dolanmakta. Toz toplam girişimi, Bennu yörüngesindeki görevinin de sonu olacak. Araç daha sonra, Dünyaya geri dönmek üzere yola çıkacak…

Bennu, B-sınıfı bir gök cismi (boyu 1 km’den küçük olduğu için, asteroid deyemedik; asteroidlerin ‘haysiyetini’ korumak amacıyla… !) asteroid; birçok başka mineralin yanında bolca karbon içermekte. Bu sebeple, bu tip cisimler Güneşin ışığının çok azını yansıtabilmekte; dolayısıyla da, gözlenmeleri zor… Araştırmacılar, Bennu’nun bu karbonca-zengin yapısının, onun ortaya çıkışından bugüne kadar büyük yapısal (ısınma, ergime,…) değişim süreci yaşamadığını gösterdiğini söylüyor. Bu da, onun yüzeyinin hemen altındaki maddenin, Güneş sisteminin oluşum evresinde etrafta bolca bulunan orijinal madde olabileceğini düşündürüyor. Bennu’dan madde-numunesi alınması bu sebeple önemliydi… (Bu gök cisimlerinin yüzeyini kaplayan madde, haliyle, Güneş radyasyonu etkisiyle, zamanla değişime uğrar.)

Araştırmacılar, başlangıçta Ana Asteroid Kuşağında oluştuğu düşünülen bu gök cisminin, çevresindeki gezegenlerin gravitasyon (ve Yarkovsky) etkisiyle, zamanla, Dünyaya yaklaştığını düşünüyor. İncelenebilmesi bu yakınlığı sebebiyle…

Bennu, Dünya-Mars arasındaki yörüngesini 464 gün kadar bir sürede dolanmakta… (Dünya-Güneş arasında dolanan gök cisimlerinin periyodları 365 günden kısa olurken, Güneşin etrafında, Dünya’nın yörüngesinin daha uzağındaki yörüngelerde dolanan gök cismlerinin dolanma periyodları ise 365 günden daha uzun olmakta… Kısaca, uzayda, hem yörüngenizi hem de dolanma periyodunuzu ayrı ayrı seçemezsiniz, ikisi birbirine bağımlı…!)

Bennu’nun ‘magnetide’ ve ‘peroxene’ de içeren kayalık yapısı.
(Kaynak: NASA, lightsinthedark.com).

Bennu gibi, yüzeyi taş parçalarıyla kaplı olan gök cisimleri ‘moloz yığını’ (rubble pile) tipi olarak adlandırılmakta… Şüphesiz, bu ‘inşaat atığı’ gibi negatif bir anlamda kullanılmamakta…. Uzayın taşı, toprağı altın…! Bennu gibi gök cisimleri, sıkça çarpışarak parçalanan çok daha büyük (100 km kadar) asteroidlerden geriye kalan ve etrafından daha küçük parçaları toplayan, parçaları…Bir araya gelmiş kaya parçaları olmaları sebebiyle, bu gibi gök cisimlerinin içlerinde bolca boşluklar mevcut. (Bu sebeple, bu gök cisimlerinin yüzeyine ayak basacak uzay insanlarının cep telefonlarına,özellikle de yeni model ise, fazla dikkat etmeleri gerekiyor… İçeri düştü mü, geri dönüşü olamaz…!)

Osiris-Rex, bu toz toplama görevini başarabilecek mi…göreceğiz…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://solarsystem.nasa.gov/asteroids-comets-and-meteors/asteroids/101955-bennu/overview/

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.