Çift-yıldız sisteminde Einstein etkisi…! (Einstein effect in a double-star system…!)

Yıldız-ikilisi 4U 1916-053. (temsili)

(Kaynak: NASA/CXC/M.Weiss; space.com)

Chelsea Ghod, space.com’da dün yayımlanan haberinde, bir ikili-yıldız sisteminde Einstein tarafından ileri sürülen bir fizik olayının gözlendiğini duyurdu…

Gravitasyonel Kızıla Kayma (Gravitational Red Shift) olarak adlandırılan bu olay, Küresel Konumlama Sistemi olan GPS’in Dünya üzerinde, hassas olarak, kullanılabilmesini de mümkün kılmakta…

Einstein, Genel Görelilik Kuramında, gravitasyonel kuvvetin (gravity), ışığın genliğini etkileyerek, büyük kütleli cismin (yıldızın) gravitasyonel çukurundan (gravitational well) uzaklaşırken, görünen renginin kırmızıya kaymasına yol açacağını ileri sürmüştü…

Gravitasyonel çukuru, Dünya gibi, büyük kütleli cisimlerin uzay-zaman dokusunda meydana getirdiği ileri sürülen deformasyon…

Bu etki altında, Dünya yörüngesindeki saatler, kolumuzdaki saate kıyasla daha yavaş çalışır; yörüngedeki bir saniye, daha uzun bir zaman aralığı olarak gerçekleşir… GPS’le Dünya üzerinde konum hesabı yapılırken, bu zaman ölçüm farkının hesaba katılması zorunludur…

Yeni bir araştırmada araştırmacılar, 29,000 ışık yılı uzaklıktaki bir ikili-yıldız sistemi olan 4U 1916-053’te bu kızıla kayma olayını belirlediler. Bu keşfi ilginç kılan husus, kızıla kayma olayının uzaklarda belirlenmesinin zor olması…! Bu yıldız-ikilisinden biri bir Nötron Yıldızı; diğeri ise, dış katmanlarını Nötron Yıldızına kaptırmakta olan bir yıldız…Bu sistemin yıldızları birbirine 346,000 km (Dünya-Ay mesafesi) kadar bir uzaklıktan dolanmakta… (Kapkaç için yeterince kısa bir mesafe…!)

Araştırmacılar, bu Kızıla Kayma olayını NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevini (uydusunu) kullanarak belirlediler.

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/einstein-gravitational-redshift-observed-double-star-system.html