Titan’ı nasıl bilirdiniz…? (How do you know about Titan…?)

This true-color image of Titan, taken by the Cassini spacecraft, shows the moon's thick, hazy atmosphere. Image: By NASA - http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA14602, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=44822294
Titan’ın Cassini aracıyla 2004’te alınan görüntüsü.

(Kaynak: NASA; space.com)

Satürn’ün en büyük uydusu olan Titan’ı sisli turuncumsu bir disk olarak bilirdik… Ancak, harcanacak parayı da bulabilen bilim insanları, azimli bir araştırma süreci sonunda, Titan’ın, sisli atmosferinin altına ve içine gizlenmiş birçok sırrını ortaya çıkarmayı başardılar…

Bugünkü Titan…

Öncelikle, Titan’da hidrokarbonlardan oluşan göller olduğunu görüntülemeyi başardılar… Tabi bunda, NASA’nın Satürn sistemine gönderdiği Cassini aracı ile, Titan’ın yüzeyine indirmeyi başardığı Huygens sondasının büyük katkısı oldu… Araştırmacılar, Titan’ın bilinmeyenlerini bilinir kılmaya devam etmekte…

Son olarak, Şili’deki ALMA Teleskop Ağını (Atacama Large Milimeter/submilimeter Array) kullanan araştırmalcılar, Titan’ın atmosferinde yeni bir ‘ilginç’ molekülün varlığını belirlediler.

‘Cyclopropenylidene‘  (C3H2) adı verilen, karbon temelli bu molekül, daha önce atmosferde belirlenmemişti. Bilim insanları, belirlenen bu molekülün, Titan atmosferinde mevcut olabilecek çok daha karmaşık moleküllerin habercisi olabileceğini söylüyor. Bu durum da, Titan’da başka kimyasal süreçlerle, DNA ve RNA oluşabileceğini düşündürüyor…

Matt Williams’ın space.com’da 6 Kasım 2020’de yayaımlanan haberinde, Dr. Catherine Neish (University of Western Ontario’s Institute for Earth and Space Exploration-Western Space, Kanada) ve ESA’daki (Avrupa Uzay Ajansı) araştırma arkadaşları, Titan’da, henüz bilinmeyen türde yaşam şekillerinin (life forms) mevcut olabileceğini söylediği duyuruldu.

Bu haberde, ‘cyclopropenylidene’ araştırmasına NASA’nın SSED (Solar System Exploration Division) bölümünden araştırmacılar, USRA (Universities Space Research Association) araştırmacıları, Taipei’deki Astronomi ve Astrofizik Enstitüsü’nden araştırmacılar, ve başka üniversitelerden araştırmacıların katıldığı da belirtildi.

Araştırmacılar, Titan’ın 2016’da, ALMA ile incelenen ışık spektrumu verisinden belirlediği ‘Cyclopropenylidene’i (C3H2), daha önce, gökadamızda, yıldızlar-arası ortamdaki (interstellar medium) gaz ve toz bulutlarının içinde belirlemişti. Araştırmacılar, bu ortamların çok soğuk ve seyreltik / dağınık (diffuse) olmaları sebebiyle, kimyasal reaksiyonların tetiklenemediğini düşünüyor. Bunun dışındaki ortamlarda, araştırmacılara göre bu molekül, farklı kimyasal bileşikler oluşturmak üzere diğer moleküllerle kolayca birleşebilmekte.

Cyclopropenylidene at Titan and in a molecular cloud
Cyclopropenylidene (temsili).
(Kaynak: Conor Nixon/NASA’s Goddard Space Flight Center; space.com)

Bilim insanları, C3H2 gibi ‘kapalı-çevrim’ moleküllerin (closed-loop molecules), DNA ve RNA’nın ‘çekirdek-temeli’nin (nucleobases) omurga halkalarını oluşturduğunu söylüyor. DNA ve RNA da, yaşamın yapı-taşları…

Daha önce, Titan’ın atmosferinde, başka bir kapalı-çevrim molekülü olan Benzen (C6H6) de keşfedilmişti. Bu iki küçük molekülün, DNA ve RNA oluşumuna kadar giden bir kimyasal süreçte rol oynayabileceğini düşünülüyor…

NASA, 2027’de, Titan’a yeni bir araç (Dragonfly mission) göndermeyi planlamakta. Bu helikopter-benzeri araçla, Titan’ın atmosferinde, farklı yüzey-bölgelerinde ve göllerinde prebiyotik ortam ve organik kimya (mikrobik yaşama uygunluk) araştırmalarının yapılması planlanmakta.

Titan’ın atmosferi Dünya atmosferinin dört katı daha yoğun. Atmosferinde baskın element, Dünyadaki gibi, Nitrojen (Azot)…Dünya atmosferindeki su çevriminin benzeri olarak, Titan’ın atmosferinde Metan çevrimi mevcut. Bu sebeple, ‘akar-sıvıları’ (akarsuları…deyemedik !) ve gölleri (su yerine) Metan da içeren hidrokarbonlardan oluşmakta…Sıvının buharlaşması, bulut oluşturması, yağmur-kar gibi yağması…Titan’da da mevcut olduğu düşünülen benzer süreçler… Titan’ın yüzeyinin altında bir tuzlu-okyanusun mevcut olabileceği de, bilim insanlarının ileri sürdüğü görüşler arasında…!

Araştırmacılar, Titan’ın en büyük özelliğinin, halen yürümekte olan ‘organik süreç’ olduğunu söylüyor: Titan’ın atmosferindeki Metan ve diğer hidrokarbonların Güneş rüzgarlarıyla (radyasyonuyla) etkileşerek, parçalanması ve prebiyodik yüzey şartlarının oluşmasını sağlayacak organik kimya ağını oluşturması… NASA’nın Titan’da yaşam-izi araştırmalarına devam etme isteği buradan kaynaklanmakta…

Titan’ın kuzey yarıküresnde bir göl yapısı. (Temsili)
(Kaynak: NASA/JPL-Caltech; space.com)

https://dragonfly.jhuapl.edu/What-Is-Dragonfly/img/df-screencap-1.png
NASA’nın Yusufçuk (Dragonfly) aracı Titan’ın yüzeyinde (Temsili).
(Kaynak: JHUAPL; space.com)

ESA araştırmacılarından Prof. Catherine Neish (ve araştırma arkadaşları), Titan’ın ekvator bölgelerinde toz fırtınalarının da oluşabileceğini ileri sürdü. Bu fırtınalar, Titan’ın yüzey altındaki buz tabakalarının açığa çıkmasını sağlayabilir. Buz tabakaları organik bileşik (yaşam izi) araştırmaları açısından önemli…

Titan’da toz fırtınları (Temsili)
(Kaynak: IPGP/Labex UnivEarthS/University Paris Diderot – C. Epitalon & S. Rodriguez; space.com)

Araştırmacılar, Titanın ekvator (kurak) bölgesindeki kraterlerde bolca organik madde belirlediler. Bazı kraterlerde de organik madde ve su-buzu mevcut göründü. Araştırmacılardan Neish, yaşam-izi araştırmasının Marstan Titan’a doğru kaymakta olduğuna da dikkat çekti… !

Araştırmacılar, gelecek birkaç on yılda, Jüpiterin uyduları Europa ve Ganymede’nin yanında Titan’ın da, robot-araçlar gönderilerek, araştırılmasına devam edileceğini söylüyor… Marstaki araştırmalar zaten devam etmekte… Elon Musk, Marsa göndereceği uzay-insanlarıyla bu araştırmaları zaten yerinden sürdürecek…!

Gerçekleştirilecek bu araştırmalar kapsamında, gezegenlerde / uydularında (bugüne kadar, varlığı kesin olarak belirlenemeyen) yaşam izi bulunabilir mi ?

Mümkün olamaz…deyemeyiz !

ABD Halkı, Trump’a bile ‘Bye Bye’ diyebildikten sonra…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.researchgate.net/publication/11804869_A_survey_of_cyclopropenylidene_C3H2_in_Galactic_sources/link/00b49528275d1c8f46000000/download

(Günün Seçimi)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.