*13’ün uğursuzluğu…(mu ?) (Antonov AN-124 Engine Failure and runway excursion in Novosibirsk…!)

(Kaynak: MentourPilot.com)

Kaza, Novosibirsk’te (Rusya) dün, *13 Kasım 2020 sabahı meydana geldi…

Kalkışı takiben motor arızası yaşanan bir (Ukrayna imali) Antonov AN-124’ün acil inişi esnasında, fren sistemi arızası da yaşanarak, uçak pistten çıktı ve hasarlandı. Bu haberde ‘incident’ (olay) olarak ifade edilse de, uçakta meydana gelen (olası) hasar sebebiyle, bu uçak, belki bir daha uçamayacak… Kaza dememiz bu yüzden…!

Uçak havalanıp, yerden 50-80 metre kadar yükseldikten sonra, 3 numaralı (videoda görünmekte) motorunda-göründüğü kadarıyla-kompresör diski parçalanması- meydana geldi. Pilotlar acil iniş yapmak istedi. Motorda meydana gelen ve ‘uncontained’ (motorun kendisinden kaynaklanan) olarak ifade edilen bu hasar, uçağın kanat ve gövdesinde de hasara yol açtı…

Yine bu haberde, motordan kopan Fan Diski parçasının bölgedeki bir binanın çatısını delerek, içine düştüğü de belirtildi… Fotoğraflardan, motordan kopan bir parçanın uçağın gövdesini soldan sağa delerek, geçtiği anlaşıldı.

Resim

Çatıyı delen Kompresör Diski parçası.

Uçakta, altı kişilik uçuş ekibiyle, sekiz adet de teknik personel (?) bulunmaktaydı. Uçakta bu hasar meydana geldikten sonra, hidrolik sistemi ve motor freni (thrust reversers) arızasının yanında, uçağın konum bilgisini sağlayan Transponder de arızalandı (sinyal gönderemedi); uçak radardan izlenemedi; uçakla iletişim sağlanamadı…! Pilotlar oldukça başarılı bir iniş gerçekleştirseler de, hidrolik sistemi (iniş takımı+kanat freni-spoiler+…) arızasına ilave olarak, 84 ton da yük taşıyan, bu, nispeten ağır uçağı pist içinde tutabilmek mümkün olamadı… Uçak, pist bitiminde, pistin dışına çıkarak, (runway exurcision), toprak arazide 200 metre kadar sürüklendi… (Böyle bir durumda, mevcut hasara ilave olarak, (genelde) iniş takımı ve buna bağlı gövde hasarı oluşur…) Uçaktaki ekip uçağı yaralanmadan terkedebildiler…

Motorun Fan Diski parçalanıp gitmiş…!

Pilot, bu kazadan sonra: Motorun patlamasını takiben, kesilen elektrik kabloları sebebiyle, uçakta bir ‘Tam Elektrik Arızası’nın (Total Electrical Failure) meydana geldiğini söylemiş… Elektriğin olmaması demek, birçok sisteme elektrik sağlanamaması demek… Yine de, bu uçakta bir ‘Acil Durum / Yardımcı Elektrik Sistemi’ mevcuttur…! İniş takımları yedek sistemle açılabilir…; öyle yapılmış göründü…

Uçağın, kargo ve yakıt yükü dikkate alındığında, iniş ağırlığını azaltmak için, uçuş göstergelerinin çoğu mevcut olmasa da, yakıt harcamak amacıyla uçuşunu bir süre sürdürmesi daha doğru bir seçim olamaz mıydı… ? Şüphesiz, Kaza İncelemesinde bu konu da değerlendirilecektir…

Şu kadarını hatırlatmakla yetinelim: Bu gibi çok-motorlu uçak tasarımında, kalkış aşamasında dahi, motorların birinin arızalanması uçağın (itki ihtiyacı bağlamında) uçuşunu sürdürebilmesini engelleyemez; bu tasarımın temel şartlarından biridir. Daha ötesini bu sahadaki Yetkililerin yorumlarına bırakalım…!

*Gelelim, bu kazanın ayın 13. gününe denk gelmesine… 13 sayısının (rakamının değil…!) ‘uğursuzluğuna’ inananlardan değiliz… ‘Kara Kedileri’ de (diğerleriyle birlikte) severiz… Kazaların meydana gelme olasılığı açısından, Cuma günlerinin diğer günlerden bir ayrıcalığı yoktur… Ancak, hafta tatilinden hemen önceki gün olması sebebiyle, motivasyon açısından, olumsuz bir etkisi olabilir…

Bu konunun yorumunu Uçuş Hekimlerine bırakalım…!

Yazıyı bitirirken birkaç vurgulama yapalım…:

*Kompreör diski parçalanmasının bilinen sebebi ‘yorulma çatlağı/çatlaklarıdır’… Kısaca, (imalatta, ömür takibinde, periyodik kontrollarda,…) zamanında ve yeterli kontrol yapılmaması ilişkili yaşanabilecek bir süreç; özünde ‘İnsan’ olan bir süreç…

*Dün meydana gelmiş bir kaza hakkında, hemen 24 saat bile geçmeden, bu kadar bilgiye sahip olabilmemiz, ‘hür dünya’ sayesinde… Bunları daha şimdiden bilme zararlı mıdır…, yoksa, faydalı mıdır…?

Bu yazıyı, ‘bilgi gizlemeyi meslek edinmiş olanlara’ ithaf edelim…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.thedrive.com/the-war-zone/37630/watch-this-huge-russian-an-124-condor-jet-go-skidding-off-the-runway-after-an-engine-failure

(Günün seçimi)

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.