Bir ‘küçük-Ay’ımız daha oldu…! (We have another, Mini-Moon of Earth…!)

2020 CD3’ün yörüngede dolanım animasyonu.

(Kaynak:  Phoenix7777 ;  HORIZONS System, JPL, NASA; universetoday.com)

Universetoday.com’da, Ralph Crewe tarafından, 24 Kasım 2020’de yayımlanan bir haberde, Dünyanın ikinci bir ‘küçük-Ay’ının belirlendiği duyuruldu… Daha önce de, Dünyanın Lagrange 4 bölgesinde dolanan başka bir ‘küçük-Ay’ımsısının (Dünyanın etrafında dolanmadığı için..!) belirlendiği duyurulmuştu…

Bu ‘geçici’ Ay, Gezegenlerin yakınından geçerken, gravitasyon alanına yakalanan asteroid parçalarından biri…Dünya-Ay sisteminin etrafında bir süre dolandıktan sonra, ‘bana müsaade’ deyip uzaklaştı…!

Bu uydu, Catalina Sky Survey verisini kullanan Kacper Werizchos ve Teddy Pruyne tarafından belirlendi. Bu gök cisminin yörüngesinin Dünya-merkezli (geo-centric) olduğunun belirlenmesinden sonra, çok daha kapsamlı bir gözlem ekibi oluşturularak, bu gök ciminin kimliğini belirleyebilmek için daha kapsamlı gözlemler gerçekleştirildi…

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: 2020_cd3.jpg

2020 CD3

(Kaynak: The international Gemini Observatory/NSF’s National Optical-Infrared Astronomy Research Laboratory/AURA/G. Fedoret; universetoday.com)

Astronomlar, daha önce, Apollo uçuşu kalıntıları olarak, Dünya yörüngesinde dolanan ‘üst kademe’ (upper stage booster) roket gövdelerini, bir defasında da, hızlanmak amacıyla, Dünya yakınından geçen Rozetta aracını (2007’de: 2007 VN84 olarak kaydedilen) ‘Dünyanın yeni bir uydusu’ olarak belirlemiş ve duyurmuşlardı…! (Yine de bu olay, gözlemevi kafeteryasındaki mikrodalga fırınından kaçan mikrodalgaların, uzaydan geldiğinin sanılması kadar vahim değildi…!)

ESA’nın çok çok başarılı olan Rosetta aracı (temsili).
(Kaynak: ESA; universetoday.com)

Astronomlar, bir gök cisminin doğal veya insan-yapısı (human-related space debris) olduğunu nasıl ayırt edebilir…? Bu, Güneş rüzgarları basıncının bu gök cisimlerinin yörüngelerine olan etkisi incelenerek belirleniyor. Roket gövdesi gibi, insan yapımı (kütlesi/yoğunluğu az) cisimler fazla etkilenirken, asteroid parçası gibi, kütlesi daha büyük (daha yoğun) cisimler daha az etkilenmekte… Ataletle ilişkili bir husus… Kısaca, boyut ve yörünge etkilenmeleri kıyaslanarak…

Bu, uzaklaşırken belirlenen mini-Ay’ın silikat temelli bir yapıda olduğu da ayrıca belirlendi… Kısaca, gerçek bir asteroid parçası olduğu anlaşıldı…

Asteroid sanılan ve Apollo 17 uçuşunda kullanılan, Satürn 4B roket gövdesi. (Kaynak: NASA; unversetoday.com)

Belirlenen bu ‘küçük-Ay’ gerçekte çok çok küçük…; bir-iki metre bayunda… Dünya atmosferine girdiği taktirde parçalanarak etkisiz hale gelmesi çok olasıydı… Yine de, ISS (Uluslararası Uzay İstasyonu) gibi, Dünya yörüngesindeki araçlara çarptığında, tartışılmaz bir şekilde, onları yok edebilir…! Yine de, bu gök cismi ISS’nin yörüngesinin çok uzağından dolandı…

Astronomlar, 2020 CD3’ün, halen, Dünya-Ay sistemini terkettiğini bildirdi. Bu keşif, gerçekte, bu ‘terkedişten sonra’ geçmişe doğru simülasyonlar yapılarak, gerçekleştirilmiş…! (Geçip gittikten sonra belirlenen asteroid parçaları gibi…!) Bu gök cismi, uzaklaşmasından önce, neredeyse üç yıl süresince Dünya yörüngesinde dolanmış…!

Daha önce belirlenen ‘mini-Ay’, 2006 RH120’ydi… O da bizi terketti…!

Astronomlar, halen inşa edilmekte olan Vera Rubin Gözlemeviyle (Vera Rubin Observatory), yakın gelecekte, çok daha fazla (göçmen !) ‘mini-Ay’ın belirlenebileceğini söylüyor… 

*

2020 CD3 bize, bir yörüngenin ne kadar acayip olabileceğini öğretti… Marsa gideceklerin, ‘sağın serbest olduğunu’ çok iyi kontrol etmeleri gerekecek…!

 

Yararlanılan Kaynaklar: