AN-26 neden düştü…? (Why AN-26 crashed…?)

An-26 (Kaynak: reuters.com)

Güncelleme-2:

Uçağın, pilotların araziye ikinci iniş denemesinde çarptığı söyleniyor… Uçak, deniz üzerinden alçaktan gelerek, yüksek bir araziye çarpmıştı…! Bu kazanın, görüşün yetersiz olduğu bir ortamda, bir seyrüsefer hatası sebebiyle meydana geldiği…kuvvetli bir olasılık olarak görünmekte…

………………………………………………

Güncelleme-1:

Uçağın, kıyıda ani yükselen araziye (uçurum kenarı) çarptığı belirlendi…

…………………………….

Rusya’ya ait olan ve içinde 28 (?) kişi bulunan bir Antonov-26 (An- 26) 6 Temmuz 2021 günü, Petropavlovsk-Kamchatsky’dan Plana’ya giderken düştü… Uçaktan kurtulan olmadığı bildirildi…

Interfax’ın haberinde bu açağın, kötü hava ve sınırlı görüş şartlarında, iniş yapacağı meydana yaklaşırken denize düştüğü duyuruldu… Palana Belediye Başkanı da hayatını kaybedenler arasında…

An-26, askeri ve sivil tipleriyle, elli yıldan beri, birçok ülkede de kullanılmakta… Bu eski teknoloji ürünü uçaklarla bugüne kadar birçok kaza yaşandı…

Bu kazanın yaşandığı bölgeye yakın bir bölgede (Kamchatka Ormanı) de, 2012’de de, An-28 tipi benzer bir uçakla başka bir kaza yaşanmıştı… Bu kazanın inceleme raporunda her ki pilotun da sarhoş olduğunun belirlendiği ifade edilmişti… !

Edinilen ilk bilgilere göre, bu kazanın, görüş şartlarının yetersiz olmasıyla ilişkili olabileceği sanılıyor…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.reuters.com/world/europe/plane-with-29-people-board-goes-missing-russias-far-east-tass-2021-07-06/

(Günün Seçimi)

C-130 neden düştü…? (C-130 crashes in the Philippines…!)

Güncelleme:

Pilotların pisti (iniş noktasını) doğru şekilde tutturmalarına rağmen, uçağın iniş hızının olması gerekenden yüksek olduğu, uçağın Piste çok sert temasından sonra birkaç defa sektiği, ‘pas geçme’ kararından sonra, uçağın uçağın pistten çıktığı; uçuşunu sürdüremediği söyleniyor…!

………………………………………

Filipinler Hava Kuvvetlerine ait olan ve Jolo adasına indirilmeye çalışılan bir C-130 düştü…!

4 Temmuz 2021’de meydana gelen bu kazada, uçakta bulunan 96 kişiden 40+ kadarı ve yerde bulunan üç kişi hayatını kaybetti… Üç pilot ağır şekilde yaralandı… Hayatını kaybeden kişilerin çoğunluğunu askeri okuldan mezun olan ve ilk tayin yerlerine giden genç askerlerin oluşturduğu bildirildi… Yazık oldu ‘komutanlarına güvenmiş’ gençlere…!

Haber kaynaklarının bildirdiğine göre, pilotlar bu kargo uçağını ‘ayrılıkçı silahlı gücün mevcut olduğu’ Jolo adasındaki piste ‘zorlanmış bir iniş’ (assault landing) yöntemiyle indirmeye çalışmaktaydı… Bu iniş tekniğinde, pilotların uçağı normalden daha yüksek bir hızla ve pistin sınırlı bir bölgesine, kondurması, takiben de ani ve güçlü fren yaparak durdurması gerekmekteydi…

Anlaşılan o ki, pilotlar bunu başaramadı…!

Bir hafta önce de, Flipinlerde, Manila’nın kuzeyinde bir S-70 Black Hawk helikopteri gece eğitimi esnasında düşmüş, içindeki altı asker hayatını kaybetmişti…

Bir uçak, böyle bir riskli iniş gerçekleştirecekse, neden bu kadar kişiyle doldurulur…ki, uçak neredeyse tam dolu imiş…?

Filipinlerde de, ne bunu soracak, ne de cevap verme zahmetine girecek birilerinin olduğunu sanmıyoruz…!


Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.aljazeera.com/news/2021/7/4/philippine-military-plane-with-more-than-80-onboard-crashes

46P/Wirtanen’de ‘2.5 promil’ alkol belirlendi…! (46P/Wirtanen is abnormally high-in-alcohol…!)

46P/Wirtanen

Michelle Starr’ın da 3 Temmuz 2021’de yayımlanan haberinde, kuyruklu yıldız 46P/Wirtanen ‘in gaz küresinde yüksek bir alkol/aldehit oranının belirlendiği duyuruldu…

Kuyruklu yıldızların çekirdeğini saran gaz bulutu (küresi) içinde alkol mevcut olması bilinen bir durum… Ancak, bu kuyruklu yıldızı ilginç kılan husus berındırdığı alkolün daha önce belirlenenlerden çok daha yüksek seviyede olması…!

ABD’deki Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’ndan (Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, ABD) Neil Dello Russo, yaptığı açıklamada, ‘kuyruklu yıldız 46P/Wirtanen, bugüne kadar herhangi bir kuyruklu yıldızda ölçülen en yüksek alkol-aldehit oranlarından birine sahip” dedi.

NASA’nın internet sitesinde yayımlanan bu açıklamada Dello Russo: ‘bu kuyruklu yıldızda belirlenen alkol oranının, bu gök cisminin, Güneş Sisteminin bu cismin oluştuğu erken döneminde Güneş Sisteminin bu (dış) bölgesinde karbon, oksijen ve hidrojen moleküllerinin nasıl dağıldı hakkında önemli bilgiler sağladığını’ söyledi.

Kuyruklu yıldız 46P/Wirtanen, iç Güneş Sistemi’ni nisbeten kısa periyodla, her 5.4 yılda bir ziyaret eden ve periyodik olarak gözlenen bir gök cismi… Dünyaya yakın geçişlerinde çıplak gözle de gözlenebilmekte…

Bu gök cismi, 2018’deki geçişinde, Keck Gözlemevindeki yeni-ekipman NIRSPEC (Yakın Kızıötesi Spektrografı) kullanılarak gaz küresinden (coma) yansıyan ışık verisi toplandı ve kimyasal yapısının anlaşılması için analiz edildi…

Kuyruklu yıldızlar, bolca donmuş bileşikler içerdiklerinden asteroidlerden biraz farklı yapıdaki gök cisimleri…Bu sebeple onlara ‘kirli kartopu’ (dirty snowball) da denmekte…!

Bu ‘kirli kartopları’ Güneşe yaklaşmaya başladığında, bünyelerindeki donmuş gaz buharlaşarak, bu gök cisimlerine gaz küresinden oluşan bir baş ve kuyruklu bir görünüm kazandırır… Güneş rüzgarlarının radyasyon basıncı da oluşan bu kuyruğun Güneşten öte bir yöne doğru yönelmesini sağlar…

NIRSPEC ekipmanıyla bu gök cisminin gaz küresinin kimyasal yapısının kısa bir gözlem süresinde belirlenmesi mümkün oldu… Belirlenen bileşikler içinde asetilen, amonyak, etan,, formaldehit, hidrojen siyanid (kuyrukluyıldıza yeşil rengi veren cyanogen üreten), metanol ve su buharı belirlendi…

Araştırmacılar, NIRSPEC verisinin analizinden ayrıca, bu kuyruklu yıldızın kuyruğundaki gaz sıcaklığının Güneş tarafından oluşturulabilecek sıcaklıktan daha yüksek olduğunu belirlediler…

Araştırmacılar, bu ilave ısınmanın, Güneşin gaz küredeki molekülleri ısıtması sonunda açığa çıkan elektronların diğer moleküllere çarparak, onlara enerji transferi sağlaması sebebiyle oluşmuş olabileceğini söylüyor… Bu gök cisminin gaz küresinin dış bölgesinde diğer bileşiklere kıyasla daha yüksek oranda su molekülünün varlığını belirlediler… Kuyruklu yıldızlar, asteroidlerle birlikte Dünyadaki suyu getiren gök cisimleri olarak bilinmekte… Kuyruklu yıldızlarda yaşam için gerekli başka bileşikler de belirlendi… Bu sebeple, evrende yaşamın yapı taşlarını taşıyan gök cisimlerinden biri olarak bilinmekte…

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.sciencealert.com/visiting-comet-46p-wirtanen-is-abnormally-high-in-alcohol

Kargo uçağı denize neden düştü…? (Why does cargo airplane crash in the sea …?)

Güncelleme: 07.07.2021

Pilotlar, bir motor arızası (motor-ilişkili arıza) belirleyince ATC’ye acil durum ve uçmakta oldukları yönü bildiriyor… Ancak, o anda bölgede mevcut ulan başka uçaklarla yapılmakta olan konuşmaların da etkisiyle, ATC bu acil durum çağrısını ilk anda algılamıyor…!

ATC, ikinci defa yapılan ‘Acil Durum’ bildirimini algılayıp, piste yaklaşmakta olan başka bir Uçağı/Pilotu, acil durumdaki Pilota/Uçağa yer açmak için, başka yöne yönlendiriyor… Hava Limanı yakınındaki uçakların aynı firmaya ait olması ve ‘Çağrı Kodlarının’ (Call Sign) da benzer olması iletişimde ilave bir karışıklığa yol açıyor…!

Pilotlar, takiben, ‘tek motoru duran uçak’la ilgili prosedürleri uygulamaya başlıyor (Kontrol Listesini izleyerek)…

ATC, arızalı uçağın piste ulaşmasının biraz zaman alacağını dikkate alarak, daha önce inişten vazgeçirdiği diğer Uçağa/Pilota iniş izni veriyor…

Arızalı Uçak Pilotu, Kontrol Listesinin birebir izlenmesinin biraz zaman alması sebebiyle, havalandığı pistten uzaklaştığı için ve gece şartlarında uçmakta oluşu sebebiyle, Pistin görünümünü kaybediyor ve ATC’den Piste Yönelme bilgisi (vektör) talep ediyor… Bu esnada uçak sürekli yükseklik (irtifa) ve hız kaybetmekte…

Bu noktada, yukarıdaki video-yorumcu ‘blancolirio’ bu uçağın tek motoruyla da olsa, yüksekliğini ve hızını koruyamaması (koruyabilmeliydi !)sebebiyle, tek motor arızasından başka problemlerinin de mevcut olabileceğine dikkati çekiyor…

Pilot, ATC ile son konuşmasında, 2 Numaralı motorun sıcaklığının da yüksek (limit üstü) olduğunu, Piste ulaşamayabileceklerini, Sahil Güvenliğin denize olası iniş için harekete geçmesini söylüyor…!

ATC Pilota, uçağa daha yakında olan bir yedek meydana inebileceğini de söylüyor; Uçağın bu yedek meydana ulaşması için yönlendirme yapıyor…

Ancak, uçak ana veya yedek meydana ulaşamadan denize düşüyor… yaralı Pilotlardan bir kokpitten çıkarak, batmakta olan uçağın kuyruk kısmına çıkıyor…; diğeri ise bir kargo paketinin bağlama iplerine (strap) tutunuyor…

Oly yerine kısa sürede ulaşan Sahil Güvenlik Ekibi Pilotları kurtararak, helikopterle hastaneye ulaştırılmasını sağlıyor…

Pilotlar nasıl kurtarıldı:

………………………………………………………………..

Hawaii’de meydana gelen bu kazayı dün duyurmuştuk…

Transair/Rhoades Aviation’a ait bir Boeing 737-200 (Flight T4-810), Honolulu’dan Kahului’ye uçuşunda, motor arzası/arızaları sebebiyle, acil bir geri dönüşte, kalkış yapılan piste ulaşamayarak, denize düşmüştü…

Kalkışı takiben 2000 fite tırmanan uçağın 1 Numaralı (sol) motoru (JT8D) arıza yapınca, Hava Limanının ’04R’ numaralı pistine görerek şartlarda ulaşmaya çalışırken, uçağın 2 Numaralı motorunun çalışma sıcaklığının da yüksek olduğu gözlendi…Pilotlar, pisti karşılamaya çalışırken, Hava Trafik Kontroldan, bir kaza olasılığına karşı, Sahil Güvenlik ekibinin bölgeye yöneltilmesini de talep etti…!!!

ATC, pilotlara piste erişim için gerekli yönlendirmeyi yaptıktan sonra onlardan bir cevap alamadı…!

Uçak, hava Limanının pistinden 3.5 km kadar uzaklıkta denize düştü… Uçaktan alınan son veride, yere göre hızı 113 knots idi..ki, bir kargo uçağının havada tutunabilmesine yetmeyecek kadar bir düşük hız…

Meydana gelen bu kazada, her iki pilot da ağır şekilde yaralandı… Neyse ki, hiç olmazsa biri kaza hakkında (ifade) bilgi verebildi…!

(Kaynak: avherald.com)

Elde edilen ilk bilgiler Pilotların piste geri dönüş için yeterince çabuk davranmadıkları yönünde…; ATC’ye, Kontrol Listesi (Check List) incelemesi için uçuşu biraz sürdüreceklerini söylemişler…!

*

Bu kaza bize, Ülkemizde yaşanan ilk F-16 kazasını hatırlattı…; Akıncı Hava Meydanı Pisti yakınında…!

Yararlanılan Kaynak:

http://avherald.com/h?article=4e9bbe04&opt=0

Önce ‘Patron’lar…! (First, ‘Bosses’…!

Jeff Bezos Will Go to Space on Blue Origin's First Crewed Flight
Blue Origin firmasının kurucusu Jeff Bezos. (Kaynak: Chuck Bigger Alamy)

Uzun zamandır beklenen Uzay Turizmi bu Temmuzda başlıyor…!

Blue Origin firmasının (ve Amazon.com’un) ‘patronu’ Jef Bezos, Blue Origin’in tasarım ve üretimini gerçekleştirdiği araç New Shepard ile, 20 Temmuza planlanan ilk ‘insanlı uçuşta’ (turist) yolcu olacağını açıkladı… Bu uçuşta, Bezos’un erkek kardeşi ile birlikte bir ‘gerçek turist’ de yer alacak… Bu uçuşa katılacak üçüncü kişi, bilet ücreti olarak 28 milyon dolar ödeyen bir ‘paralı’ ABD’li…! (Açık artırmada satılan bu biletten kazanılan bu para yardım kuruluşlarına bağışlandı…) Bu uçuş Apollo 11’in Ay’a inişinin de 52.yıl dönümüne denk gelmiş olacak… New Shepart (yörünge-altı uçuş) aracı, otomatik olarak yönlendirildiğinden, uçuşlarında ayrıca pilotlara ihtiyaç duyulmamakta… Daha önce gerçekleştirilen test uçuşlarında, yolcuları simüle etmek için mankenler kullanılmıştı…

*

Rakip firma Virgin Galactic’in ‘patronu’ Richard Bronson da ‘eli yükselterek’ (!), kendisinin de yer alacağı ilk (turistik) uçuşun 11 Temmuz 2021’de gerçekleştirileceğini duyurdu…!

Virgin Galactic firması, ‘pilotlu-uzay taksisi’ ile uzay sınırına turist taşıyabilmek için yaklaşık on yıldır araştırma-geliştirme yapmakta…

Richard Bronson (Kaynak: Getty Images)

Chelsea Ghod’un space.com’da 2 Temmuz 2021’de yayımlanan haberinde, Richard Bronson’un, firmasının geliştirdiği ‘Uzay Taksisi’ VSS Unity 22 ile, 11 Temmuz 2021’de ‘uzayın sınırına’ gideceği duyuruldu… Bu yolculukta, araçta yer alacak ikinci yolcu ise, 80+ yaşında bir (eski) ‘astronot-adayı’ kadın olan Wally Funk… Bu kişi, iptal edilen ‘Mercury 13’ uzay programı kapsamında ‘kamu fonlarıyla’ (public fund) eğitilmiş, fakat, uzaya gönderilmesi (bir kadın olduğu için) NASA tarafından reddedil olan kadın astronot-adaylarından (gönüllülerinden) biriydi…

FAA (Federal Aviation Administration, ABD) Virgin Galactic’e, uzaya turist taşıma iznini (sertifikasını) birkaç gün önce vermişti…

Şüphesiz, planlanan bu uçuşlar hava durumuna da bağlı olarak gerçekleşebilecek…

Kısaca, Temmuz ayı uzay yolculukları tarihinde yeni bir kilometre taşı olabilir.

Bekleyip göreceğiz…

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/virgin-galactic-richard-branson-vss-unity-flight

Boeing 737-200 Kargo Uçağı denize düştü…! (Boeing 737-200 Cargo Airplane crash-lands in sea…!)

Flightradar24 uçuş verisi: Sarı uçağın hızı, mavi: uçuş yüksekliği.

Hawaii’nin Transair firmasına ait olan ve içinde sadece iki pilot bulunan bir Boeing 737 Kargo Uçağı (Flight 810) , Honululu (Hawaii) yakınında denize acil iniş yaptı…

Kalkıştan hemen sonra motor arızası yaşanan uçağı Pilotlar piste ulaştırmaya çalışırken denize iniş yaptılar… Bu kazadan her iki pilot da sağ fakat yaralı olarak kurtarıldı…

Honolulu’daki Daniel K Inouye Hava Limanından Maui adasına gitmek üzere yola çıkarılan uçakta motor arızası yaşanınca, kalkış yaptığı piste geri dönebilmek için yaptığı manevra Flightradar24’ün (yukarıdaki) uçuş kaydından görülüyor… Pilotun verdiği bilgiye göre, uçakta her iki motor da, peş peşe arızalanmış… (Kuş,…yakıt…?)

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.bbc.com/news/world-us-canada-57697835

‘Şeytan’ uçaktan nasıl çıkarılır…? (How an exorcising be applied to an airplane…?)

Yıldırım çarpan Boeing 787. (Kaynak: travelpulse.com)

Donald Wood, travelpulse.com’da 21 Haziran 2021’de yayımlanan haberinde, Etiyopya Havayollarına ait bir uçağa kaçan ‘Şeytan’ın bir Voodoo Rahibi tarafından çıkarıldığını duyurdu…!

Batı Afrika’daki Togo’nun bir Havaalanında beklemesi esnasında, yıldırım çarpan bu uçağın içine, mahalli inanışa göre, bir ‘Şeytan’ın kaçmış olduğuna inanıldı… Bu uçağa kaçan ‘Şeytan’ da, bu konuda ‘uzman’ rahip tarafından ‘Şeytan kovma/Büyü Boma’ işlemi ile uzaklaştırıldı…

Sputnik News France‘in haberine göre, Lome-Tokoin havaalanına parketmiş olan bu uçağa düşen yıldırım uçakta hasara yol açtı… Togo Ulusal Sivil havacılık Ajansı (ANAC) yetkilileri, bu mahalli inanışta ‘Gök Gürültüsünün Tanrısı’ olan Hiébiésso’nun öfkesini dindirmek için bunun yapıldığı söylend…; yıldırım çarpmasında kimsenin yaralanmadığı da ayrıca ifade edildi.
ANAC Yetkilileri uçağın ‘Kötü Ruhlardan’ temizlenmesi için Voodoo Rahiplerinden yardım istediler. ANAC Direktörü ve Havaalanı Yetkilileri bu ‘Şeytan Çıkarma’ Ayininde (seremonisinde) uçak başında hazır bulundular…

ANAC tarafından yapılan açıklamada, bu gibi olaylarda, ‘Voodoo Rahipleri’yle yakın çalışma içinde oldukları ayrıca vurgulandı…

2019’da, Çin’de bir yolcu, uçağa binerken, ‘uğur getirsin deyerek, uçağın motoruna cebindeki bozuk paraları fırlatmıştı…!

Bizde de, Yabancı bir Müşteriye satılan, bakımı-zor uçakların ardından Apron’da (Uçak park yerinde) Deve kesilmişti…!

Uçağın bakım-onarımı tamamlandıktan sonra uçuşlarına devam ettiği söylendi…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.travelpulse.com/news/airlines/plane-exorcised-by-voodoo-priests-following-lightning-strike.html

Ingenuity ‘katarakt’ oldu…! (Ingenuity gets ‘cataract’…!)

NASA’nın (ABD’nin) Mars Helikopteri Ingenuity’nin yüksek çözünürlüklü kamerası arıza yaptı…!

Aracın sekizinci uçuşunu da başarıyla tamamlamasına rağmen, 7. ve 8.uçuşlarından yüksek çözünürlüklü görüntüler elde edilemedi…

Ingenuity’de daha önce yaşanan bir arıza yazılım güncellemesi ile giderilmişti… (NASA yetkilileri ‘glitch’ (watchdog timer issue) diye dursun !) Bu defaki arızanın aracın bilgisayarının veri işleme kapasitesinin yetersizliğiyle ilişkili olduğu görülüyor…

(NASA’nın 50+ yıllık uzay aracı tasarım-işletim tecrübesinden sonra bunları yaşıyor olması, ‘tecrübe birikiminin/aktarımının’ yeterince sağlanamadığının bir işareti olabilir…!)

Yine de, araçtaki mevcut arızanın/yetersizliğin yeni bir yazılım güncellemesi ile giderilmesi için çalışılıyor ki, bu da bir şey…

‘Uçan Araba’lar devri başlıyor…(mu ?) (‘Flying Car’ age starts…?)

Zoe Kleinman’ın bbc.com’da dün yayımlanan haberinde, uçabilecek-araba prototiplerinden biri olan ‘AirCar’ın 35 dakika süren test uçuşunu dün tamamladığı duyuruldu… Bu uçuş Slovakya’nın Nitra ve Bratislava şehirleri arasında gerçekleştirildi…

BMW imali benzinli bir motorun kullanıldığı bu uçan-arabanın menzilinin, 2500 metre yükseklikten 1000 kilometre kadar olacağı söyleniyor…

Bugüne kadar gerçekleştirilen testlerde bu araç toplamda 40 saat uçurulmuş…

Bu aracın tasarımcısı Prof. Klein’ (Klein Firması), aracın, bir otomobil durumundan uçak durumuna 2.5 dakika kadar bir sürede geçirilebildiği söylemiş…

Bu uçan-otomobilin uçuş hızının saatte 170 kilometre kadar olduğu, pilot ve yolcu toplam ağırlığı 200 kg’ı aşmayacak şekilde bir de yolcu taşıyabildiği de açıklandı.. Bir uçak olarak, haliyle, bu araç bir pistten/yoldan havalanabilmekte…

AirCar in flight
AirCar outside airport

Bir tarafta ‘elektrikli-uçak’ geliştirme çalışmaları, diğer tarafta dikine havalanabilen (elektrikli) ‘uçan-araç’lar (insan taşıyacak dron’lar veya adı herne olacaksa !) ve ‘uçan-otomobil geliştirme çalışmaları hızla sürdürülmekte… ‘Parası-bollar’ hangisine yönelecek bunu zaman gösterecek… İnsanoğlunun yaratıcı gücü ve merak’ı havacılığı da çeşitlendirecektir… Yine de, fosil yakıt kullanan araçların geleceğinin ‘sonlu’ olacağı görünmekte…!

Diğer taraftan, geliştirilen bu araçların uçabilmeleri Havacılık Otoritelerinin ‘iznine’ tabi olacak… Bu iznin (Sertifikanın) alınabilmesi de pek kolay olmayacak bir süreç…; hem zaman, hem de para gerektiren…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.bbc.com/news/technology-57651843