Yolculuk…bu gece…! (European rocket will launch satellites to orbit…!)

(Temsili)

Mike Wall’ın space.com’da bugün yayımlanan bir haberinde, Arianespace Firmasının, Ariane 5 roketiyle, yörüngeye iki iletişim uydusunu bu gece ( 22 Haziran 2022) göndereceği duyuruldu… Uyduların saat (TSİ) 23:03’te (21:03 GMT) fırlatılması bekleniyor…

Avrupa’nın Uzay Üssü Kourou’dan (French Guiana) gerçekleştirilecek bu yolculuk uzay meraklıları tarafından, canlı olarak, izlenebilecek…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/arianespace-launch-two-communications-satellites-va257

Önce…’CAN’…sonra ‘ÇANTA’…! (First ‘LIFE’…later ‘HANDBAG’…!)

Sizin de… başınıza gelebilir…!

Bu kaza, 22 Haziran 2022’de, Miami International Airport’ta yaşandı…

Bir MD-82 tipi (emektar DC-9 !) uçak, inişte, iniş takımı kırılınca, pistten çıktı ve kısmen-yandı…

Bu uçaktaki yolcuların birkaçı hafif şekilde yaralandı…

Birçok benzer kazada yaşandığı gibi, yaşanan bu kazada da, yolcuların, uçuş ekibinin talimatına uyarak, uçağı acil olarak terketmek yerine, el bagajlarını alarak uçağı terketmeye çalıştıkları gözlendi…!

Biz, ‘yaşamın’ el çantasından daha değerli olduğunu (tekrar) hatırlatalım…!

(Tabi, El çantanız 50,000+ dolar değerindeyse… o başka…!)

Venüs atmosferinde ‘bir poop’ yok…!) (No poop… no life…!)

Venüs’ün, ESA Venus Express aracıyla 2011’de alınan alınan görüntüsü…! (Kaynak: ESA/MPS/DLR/IDA; space.com)

Tereza Pultarova’nın space.com’da 14 Haziran 2022’de yayımlanan haberinde, Venüs atmosferinde ‘bir *poop’un mevcut olmadığının belirlendiği duyuruldu…!

Venüs atmosferinde mevcut olan yüksek orandaki Sülfür Dioksit sebebiyle, gezegenbilimcilerin, bu gezegenin atmosferinde ‘mikrobik-yaşam’ın mevcut olabileceğini ileri sürmelerine yol açmıştı…!

Araştırmacılar, Venüsün atmosferinde mikropların ‘yedikleri ve dışarı attıkları’ ile ilişkilendirilebilecek bir işaret/kanıt belirleyemediler… Dolayısıyla, Venüs atmosferinde belirlenen karmaşık kimyasal yapıyı (olası) mikrobik (Dünya-dışı; extraterrestrial) bir yaşamla ilişkilendirmek mümkün olamadı…!

Venüsün sülfürce-zengin atmosfer bulutlarını inceleyen araştırmacılardan olan Paul Rimmer (atmosfer uzmanı, University of Cambridge, İngiltere), Venüsün atmosferinin alt katmanlarında bolca bulunan, ancak, yukarıya çıkıldıkça azalan bu maddenin, atmosferde mevcut olan mikrobik-yaşam tarafından tüketilmekte olduğunu düşündüklerini, ancak, bunu doğrulayamadıklarını söylemiş…!

Rimmer, Venüsün atmosferinde mevcut olabilecek mikroplar, besin kaynaklarını tüketip ‘atık’ (poop) oluştururken, atmosferden (tek mikrobik-besin kaynağı olan) sülfür dioksit tüketim sürecinde, büyük moleküller oluşturmaları gerektiğini, ancak, bu durumun gerçekleştirilen gözlemlerle teyid edilemediğini söyledi…!

Yine de, araştırmacılar umutlarını kaybetmedi… Venüste mümkün olamasa da, Güneş Sistemindeki gök cisimlerinden hiç olmazsa birinde, ‘mikrobik-poop’un izleri bir gün mutlaka belirlenecek… Belki Mars’ta, belki Europa’da,…, belki de başka birinde…

Belki de, (ileride) Ay yüzeyine indireceğimiz aracımızın bir ayağı böyle bir birikintiye saplanabilir…; bunu teyid etmek de bize kısmet olabilir… (Bugünkü yüksek-enflasyonlu ortamda ‘umut…fakirin ekmeği’…!)

Bu araştırma, 14 Haziran 2022’de, Nature Communications adlı bilimsel-dergide yayımlandı…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/life-cant-explain-chemistry-venus-atmosphere

Asteroid Ryugu’da yaşamın bazı temel bileşenleri belirlendi…! (Ryugu holds building blocks of life…!)

An animation of asteroid Ryugu with images from JAXA's Hayabusa2 mission.

Ryugu’nun Hayabusa 2 aracıyla alınan görüntülerinden oluşturulan animasyon. (Kaynak: JAXA/University of Tokyo/Kochi University/Rikkyo University/Nagoya University/Chiba Institute of Technology/Meiji University/University of Aizu/AIST; livescience.com)

Ben Turner tarafından, livescience.com’da 9 Haziran 2022’de yayımlanan bir haberde, asteroid Ryugu’da, yaşamın bazı temel bileşenlerinin varlığının belirlendiği duyuruldu…!

Bu haberde, bilim insanlarının, ilk defa olarak, uzaydaki bir asteroidde, yaşamın yapı taşlarından bazılarını ilk defa olarak belirlediği beyan edildi… (Daha önceki dönemlerde, Dünyaya ulaşan asteroid (kaya) parçaları içinde, yaşamın yapı taşlarının bazıları belirlenmişti…!)

Bu araştırmayı gerçekleştiren Japonya Bilim İnsanları, Ryugu’dan hayabusa 2 aracıyla getirilen kaya parçaları içinde yirmiden fazla tipte amino-asit molekülü belirledi…

Asteroid Ryugu Dünyadan 320 milyon kilometre kadar uzakta bir yörüngede dolanmakta…

JAXA’nın (Japan Aerospace Exploration Agency) Hayabusa 2 (Şahin) aracı, asteroid Ryugu’ya 2018’de ulaşmış ve 2019’da bu gök cismi üzerinde araştırmalar yaparak, Dünyaya toplam 5.4 gram kaya parçası ve toz numunesi getirmişti…

Bir kaya-parçaları yığını görünümlü bu gök cismi, yüksek eksenel dönüş hızı sebebiyle ‘taban-tabana yapıştırılmış iki piramit görünümünde…

Ryugu, karbonca zengin organik madde içeren, ‘karbonlu’ (carbonaceous, C-tipi) bir asteroid…Bu gök cisminin, Güneş sisteminin 4.6 milyar yıl önceki oluşum sürecinde, bu sistemi oluşturan ‘madde bulutsusundan’ oluştuğu düşünülüyor… Daha önceki araştırmalarda, b gök cisminde su moleküllerinin de mevcut olduğu belirlenmişti…

Ryugu’dan getirilen kaya parçaları. (Kaynak: Yada, et al.; Nature Astronomy; livescience.com)

Hisayoshi Yurimoto (Yerbilimi Profesörü, Hokkaido University, Japonya), toplanan madde numunesi üzerinde gerçekleştirilen araştırmalarda, çeşitli prebiyotik organik bileşiklerin belirlendiğini söylemiş… Bunlar içinde proteinogenik (proteinogenic) amino asitler, petrol-benzeri polisayklik aromatik hidrokarbonlar (polycyclic aromatic hydrocarbons) ve çeşitli nitrojen bileşikleri belirlendi…

Amino asitler proteinlerin yapı taşları olarak, yaşamın ortaya çıkmasında hayati öneme haiz bileşikler…

2019’da gerçekleştirilen ve sonuçları  Geochimica et Cosmochimica Acta‘da yayımlanan bir araştırmada, yaşamın Dünyada mevcut olan bu yapı taşlarının bir kısmının Dünyaya asteroidlerden ve kuyruklu yıldızlardan kopan göktaşlarıyla taşındığının belirlendiği duyurulmuştu…!

Ryugu araştırmasından, bu molekülleri daha büyük oranda barındırdıkları belirlenmiş oldu… Bu da, yaşamın yapı taşlarının birçok uzay-cisminde mevcut olabileceği tezini güçlendirmiş oldu…

Araştırmacılar, Ryugu’dan getirilen maddeyi analize devam ederken, NASA’nın OSIRIS-REx aracıyla, asteroid Bennu’dan getirilmekte olan (Dünyaya 2023’te ulaşması bekleniyor) kaya-toz numunesi üzerinde gerçekleştirilecek yeni araştırmalarla, yaşamın ortaya çıkışı hususunda daha ileri seviyede bilgi edinilmesi beklenmekte…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.livescience.com/20-amino-acid-types-found-on-ryugu

‘Tarih tekerrür eder’…(mi?) (History… repeats…!)

Bir helikopter kazası da (kuzey) İtalya’da meydana geldi…; 9 Haziran 2022 günü…

Ticari uçuş yapan bu helikopterde, Pilot dahil, yedi kişi hayatını kaybetti…!

Bu kazayı ‘daha önemli’ kılan husus, bu kazada hayatını kaybedenlerin dördünün vatandaşımız olması…

A119 Koala Agusta tipindeki bu helikopterin enkazı iki gün süren bir araştırmadan sonra bulunabildi…; ormanlık bir araziye düşmüş olmasının da etkisiyle… Enkaz mahalli deniz seviyesinden 1922 metre yükseklikte ve yoğun ağaçlı bir bölgedeydi…

Bu helikopter Lucca Havaalanından Treviso şehrine doğru yola çıkarılmıştı…Mount Cusna’da (Emilia Romagna; Tuscany bölgesi) düştü…

Bu kazada hayatını kaybeden dört vatandaşımız, tanınmış bir firmamızın çalışanlarıydı…; bir İş Gezisi kapsamında, bir ‘Fabrika Ziyareti’ne gitmekteydiler…

Bu kazanın meydana geldiği saatlerde, bölgede kuvvetli rüzgarın mevcut olduğu, görüş mesafesinin de sınırlı olduğu biliniyor…

Bu helikopterin enkazının bulunması, bölgeden geçen bir sporcunun enkazdan parça bulmasıyla mümkün olabildi…!

Arama-Kurtarma Ekibi, yolcudan birinin telefonundan alınan son sinyalin koordinatını dikkate alarak araştırmalarını enkazın bulunduğu sahanın on kilometre kadar uzağından başlatmıştı…! Bu durum, mevcut teknolojiye rağmen, enkaz yeri belirlemenin hiç de kolay olmayacağını bir defa daha gösterdi…! Bu helikopterin İşleticisi olan Firma Yetkilisi, helikopterden ‘düştü sinyali’ alınmadığı için, bir kazanın meydana gelmediğini-bir süre- iddia etmişti…!

*

Bir başka Helikopter Kazamız da , 11 Mart 2017’de, yine bir sisli havada meydana gelmişti…; İstanbul Beylikdüzü’nde… Pilot, helikopteriyle, bölgedeki bir Televizyon/Seyir Kulesine çarpmıştı…

Bu iki kazanın ortak noktası, kazada hayatını kaybedenlerin yukarıda da belirtilen, tanınmış bir Firmamızın personeli ve/veya bu Firmayla ilişkili olmaları…!

Pilotlar, yaşanan birçok kazadan da görüldüğü/anlaşıldığı gibi, ‘hangi şartlarda uçulup uçulamayacağı hususunda’ en bilgili ve tecrübeli olmalarına rağmen, ‘ölümcül riskleri’ göze alabilmekte…; haliyle, birçok durumda da ‘ bedelini’ ödemekte…!

Ancak…, ‘Yolcuların’ kendi hayatlarını korumak/kurtarmak için, yapabileceği hiç bir şey yok mu…? (Bu görüşümüz bir Otobüs /Tekne Yolcusu için de geçerli…)

Biz, yeri geldiğinde, ‘Sayın Uçuş Tabipleri/Havacılık Tıbbı Uzmanları…Söz Sizin’ hatırlatmasında bulunmaktayız… Ancak, bu Sayın Uzmanlar ‘ortaya çıkma hususunda’ yeterince ‘hevesli’ görünmemekte…!

Biz, bir görev sayarak, çağrımızı bir defa daha tekrarlayalım…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.dw.com/en/italy-7-bodies-found-at-helicopter-crash-site/a-62101894

Marsta ‘hortum dansı’…! (Dancing dust devils on Mars…!)

Jezero Kraterinde dans eden ‘mini-hortum’lar…

Perseverance Views Dust Devils Swirling Across Jezero Crater
NASA’nın Perseverance aracının Marsta görüntülediği mini-hortumlar. (Kaynak: NASA/JPL-Caltech/SSI; space.com)

Perseverance Views Wind Lifting a Massive Dust Cloud
(Kaynak: NASA/JPL-Caltech/SSI; space.com)

Yararlanılan Kaynak:

Sakınan göze….! (JWST hit by micrometeoroid…!)

Meghan Bartels’in space.com’da 9 Haziran 2022’de yayımlanan haberinde, NASA’nın Uzay Teloskobu JWST’ye (James Webb Space Telescope) bir ‘mikrometeroid’in çarptığı duyuruldu…!

Görev bölgesine birkaç ay önce yerleştirilen bu teleskobun bilimsel-gözlemlerine başlamasından önce ayar ve kalibre işlemleri yapılmaktaydı…

Bu aracın, bilimsel açıdan değeri olacak ilk görüntüsünü alacağı 12 Temmuz 2022’ye bir ay kadar bir süre kalmışken böyle bir olayın yaşanmış olması, şüphesiz, bir talihsizlik…!

Yine, şüphesiz, bu uzay aracına, görev süresi içinde göktaşlarının çarpabileceği, tasarım sürecinde göz önünde bulundurulmuş bir olasılıktı…

Yine de, bu ‘küçük’ olayın, aracın ilk ‘resmi’ görüntüyü almasından önce gerçekleşmiş olması, uzay meraklılarının keyfini-biraz-kaçırdı…!

JWST uzaya 25 Aralık 2021’de gönderilmişti… Aracın fırlatılışından sonraki süreçte, işler beklendiğinden daha düzgün bir şekilde gerçekleşmişti…

NASA’dan 8 Haziran 2022’de yapılan açıklamada, gerçekte, JWST’ye birden fazla ‘mikrometeorit’ (uzay tozu) çarptığı söylendi…! (Uzay tozları dahi, sahip oldukları yüksek hız (yüksek enerji) sebebiyle, uzay araçlarında ‘delici’ etki yapabilmekte…) Yine, NASA’dan yapılan açıklamada, şimdilik, ‘endişeye gerek olmadığı’ söylenmiş… Meydana gelen bu hasarlar aracın alacağı görüntü kalitesinde önemli bir kayba yol açmayacak…

Lee Feinberg, (Webb optical telescope element manager , NASA’s Goddard Space Flight Center, Maryland, ABD), JWST’ye fırlatılışından bugüne kadar beş meteorit çarpmış olması beklenenle uyumlu olmakla birlikte, son çarpan mikrometeoritin beklenenden biraz ‘iri’ olduğunu söylemiş…!

JWST’ye, 23 ve 25 Mayıs 2022’de çarpan mikrometeorit’ler bu teleskobun ‘ana aynasının C3 kodlu parçasına’ isabet etmişti…

*

JWST, Güneş Dünya Sisteminin, Dünyadan 1.5 milyon kilometre uzağındaki (Dünyanın arkasındaki) L2 (Lagrange 2) bölgesinde dolanmakta…

Neticede, uzay ortamının kendi gerçekleri ve kendi kuralları mevcut… Tasarımcılar ne kadar dikkatli olsalar da, ‘son sözü’ uzay (ortamı) söylemekte…

Nitekim, son yıllarda Jüpiter’e gönderilen Juno aracında ortaya çıkan bir arıza da bu aracın planlanan görevlerinde önemli aksamalara ve ‘sınırlandırmalara’ yol açmıştı…

Umarız, Hubble Uzay Teleskobunda (başlangıçta) yaşandığı gibi, JWST’de de başka sürprizler yaşanmaz…!

Hubble’den farklı olarak, JWST’ye bir ‘onarım ekibi’ gönderme olanağı-maalesef-olamayacak…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/james-webb-space-telescope-suffers-micrometeoroid-impacts

https://blogs.nasa.gov/webb/2022/06/08/webb-engineered-to-endure-micrometeoroid-impacts/