Çifte ‘Kaza’…! (Double Crash…!)

Bu hafta Shoreham Kazasının yedinci yıldönümü…!

22 Ağustos 2015’te İngiltere’nin Shoreham kasabası yakınında meydana bir ‘Gösteri Uçuşu’ kazasında, bu uçuşu izleyenlerden onbiri hayatını kaybetmişti…

Bu kazadan sonra, hayatta kalmayı başaran Pilotun yargılanma sürecinde-bize göre-ikinci bir kaza daha yaşandı…; bir ‘Adalet Kazası’…!

‘Disiplinsizliği sebebiyle’ bu kazaya ve ölümlere sebep olduğu fazlasıyla ‘açık/ortada’ olan bu Pilot, uzun yargılama sürecinden sonra, ‘suçsuz’ bulundu…; ölenler öldükleriyle kaldı…!

İnternet ortamında, bu kaza hakkında yeterince yazılı kaynak ve video mevcut…merak edenler bakabilir…

Bu kaza, bu sitede de-yeteri kadar-haber konusu yapıldı…

Bu kaza vesilesiyle, ‘adaletin İngiltere’de de mevcut olmadığını’…görmüş olduk…!

Rusya İran Uydusunu yörüngeye yerleştirdi…! (Russia launches Iranian satellite ….!)

Roscosmos, İran’a ait bir gözlem uydusunu 9 Ağustos 2022 günü yörüngeye taşıdı.

Soyuz

Rusya’nın, İrana ait bu uyduyla Ukrayna’daki askeri hedeflerine yönelik bilgi toplamayı hedeflemiş olabileceği de ileri sürüldü…

Soyuz 2.1b rokeyiyle Baikonur Uzay Üssünden fırlatılan, yarım ton kütleye sahip olan ve Khayyam adı verilen bu uydu planlanan yörüngesine başarıyla yerleştirildi…

The Washington Post’ta yayımlanan bir yorumda, Rusya’nın bu uydunun yönetimini İran’a devrinden önce, Ukraynadaki askeri harekatına yönelik veri toplamak amacıyla, aylarca kullanabileceği ileri sürüldü…

Iran’dan yapılan açıklamada bu uydunun sınır güvenliği, su kaynaklarını ve doğal afet bölgelerini izleme hususlarında veri toplayacağı söylendi…

Bu uydunun adı olan Khayyam, 11.yy. Pers Şairi olan Ömer Hayyam’dan gelmekte…

Rusya, daha önce, İran’a ait Sina-1 uydusunu da yörüngeye taşımıştı…İran da, ilk Askeri Uydusunu Nisan 2020’de yörüngeye yerleştirmişti…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.spacewar.com/reports/Russia_launched_Iranian_satellite_amid_Ukraine_war_concerns_999.html

Hindistan bu defa başaramadı…! (Satellites lost on India’s SSLV rocket…!)

SSLV’nin 6 Ağustos 2022’deki fırlatılışı. (Kaynak: ISRO; space.com)

Hindistan’ın 6 Ağustos 2022’de fırlattığı küçük roketi SSLV (Small Satellite Launch Vehicle) üzerindeki uyduları planlanan yörüngeye ulaştıramadı…!

Mike Wall’ın space.com’da dün yayımlanan haberinde, bu roketin taşıdığı iki uydunun uygun yörüngelere yerleştirilemediği duyuruldu… Bu uydular ‘kötü yola’ düştü…!

SSLV’nin bu ilk uydulu-fırlatılışında, meydana gelen bu başarısızlığa bir sensör arızasının sebep olduğu söylendi…

34 metre yükseklikteki bu taşıyıcı roketin ‘Satish Dhawan Space Centre’den (Güneydoğu Hindistan kıyısında) önceki Cumartesi, gece yarısına doğru gerçekleştirilen fırlatılışından sonra, bu taşıyıcı roketin katı yakıtlı ilk üç kademesi beklendiği şekilde çalışırken, sıvı yakıtlı dördüncü kademesi bir sensör arızası sebebiyle, çalışmasını beklenenden daha erken durdurdu…; ISRO (Indian Space Research Organisation ) adına yapılan açıklamada böyle söylendi…

Bu sensör arızası da, uyduların birer ‘çember’ yörünge yerine Dünyaya en yakın konumu 76 kilometre olan ‘eliptik’ yörüngelere yerleştirilmelerine yol açtı…! Haliyle, bu fazla yakınlık uyduların atmosfere girerek yanmalarına yol açtı…!

Bu fırlatış başarılı olsaydı, yörüngeye 135 kg kütleye sahip, EOS-02 Dünya-Gözlem uydusu ile çok daha küçük bir uydu yerleştirilecekti…

Sadece 8 kg kütlesi olan ikinci uydu AzaadiSAT, kız öğrenciler tarafından tasarlanmıştı… Amatör Radyo İşleticileri için iletişim sağlamanın yanında, yörüngedeki iyonize-radyasyon ölçümlerini de yapacaktı…ayrıca, bir ‘Özçekim’ (Selfie) Kamerasıyla’ birlikte…

ISRO’dan yapılan açıklamada, SSLV’nin ‘alçak’ Dünya-yörüngelerine, kütlesi toplamı 500 kg kadar olacak yükleri yerleştirmek için tasarlandığı söylendi…

ISRO daha büyük kapasiteli ‘Fırlatma Sistemleri’ (Taşıyıcı Roketler) de geliştirmekte…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/india-sslv-rocket-first-launch

Havanın ve Yamaç Paraşütünün şakası olmaz…! (Weather and Paraglider don’t make a joke…!)

Son bir ‘kılpayı’ (near-death) olayı İspanya’da yaşandı…!

Yamaç paraşütçüsü, ani gelişen bir türbülanslı hava katmanına girince videoda görünen olayı yaşadı…

Yamaç paraşütü ipleri beklenmedik bir şekilde dolanınca, Paraşütçünün yedek paraşütünü açabilmesi son anda mümkün olabildi…

Paraşütçü şanslıydı…; bu sefer…

Sizin de başınıza gelebilir…!

‘Kontrolsuz Düşmeler’… sadece Çin’in ‘marifeti’ değil…! (‘Uncontrolled Entries’ is not responsibility of China…!)

SpaceX Crew-1’e ait (olası) parçalar. Siyah-lifli madde karbon-elyafı içermekte… (Kaynak: Brad Tucker/Twitter; space.com)

Çin’in bir Long March-5 roketinin parçaları önceki hafta Malezya-Singapur arasındaki denize kontrolsuz bir şekilde düşmüş, atmosfere bu ‘stresli’ giriş ve düşme olayı, uzay araştırmalarıyla ilgilenen insanlar arasında tepkiye yol açmıştı… Çin, fırlattığı roketlerin atmosfere geri dönecek parçalarının atmosfere ‘kontrollu girişini’ sağlama husunda yeterli özeni ve gayreti göstermemekteydi…!

Elizabeth Howell’in space.com’da bugün yayımlanan haberinde, SpaceX Firmasının fırlattığı Crew Dragon-1 kapsülüne ait bazı parçaların Avustralyaya düştüğü duyuruldu…!

Bir çiftlik arazisinde bulunan şüpheli bazı cisimlerin uzaya gönderilen araçlara ait olabileceği hususundaki haberler 29 Temmuz 2022’de Avustralya Basınında yayımlandı…

Bu parçaların, Crew Dragon Kapsülüne eklenen ve taşıyıcı roketten ayrıldıktan sonra, Crew Dragon’a elektrik sağlayan Güneş panelleri ve diğer ilgili ekipmanı barındıran, ayrıca, Kargo Malzemesi depolanan bölüme (trunk) ait olduğu sanılıyor…

Bu bölüm, Crew Dragon aracının Dünyaya geri dönüşünden ve atmosfere girişinden önce, kapsülden ayrılarak yanması için atmosfere yönlendirilmekte…

Ancak, göründüğü kadarıyla, bu aracın yoğun-yapılı bölümü atmosferde tamamen yanamayarak, yeryüzüne düşmekte…!

SpaceX’in fırlattığı Crew-1’e ait olduğu tahmin edilen bu parçalar, atmosfere 2 Mayıs 2021’de geri dönen araçla i

lişkili kalıntılar olduğu, bu yanma/parçalanma olayının 8 Temmuz 2022’de gerçekleştiği sanılıyor… (Bu ‘trunk’ atmosfere girişinden önce Dünya yörüngesinde bir yıla yakın bir süre dolanmış…!

Yeryüzüne ulaşan ve karbonlu malzeme de içeren en az iki parça, birkaç hafta önce, sonik patlama seslerinin duyulmasından sonra, araziyi araştıran çalışanlar tarafından bulundu… (Gökten düşen cisimler, ses hızını aşan hızları sebebiyle, boyutlarına da bağlı olarak, bir veya daha fazla sonik patlamaya sebep olur…)

Bu haberde, SpaceX’in bir başka Falcon 9 (ikinci kademe) roket parçasının, Nisan 2021’de, Washington Eyaletindeki bir çiftlik arazisine düşmüş olduğu da söylendi…

Sonuç olarak, uzaya gönderilecek araçların bazı parçalarının yeryüzüne düşmeye devam edeceği bir gerçek… Bir ‘Günah Keçisi’ olarak Çin (ve/veya Rusya) görünse de, benzer olaylar ABD’nin fırlattığı roketlerde de gerçekleşmekte ve gerçekleşecek…; bu durum, ‘kaçınılamaz bir gerçek’…!

Yine de, ‘gökten düşecek’ bu parçaların yeryüzündeki insanlar ve hayvanlar için yaratacağı riskin, uçak kazalarının yol açmakta olduğu riskten çok daha küçük olduğu söylenebilir…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/spacex-dragon-space-junk-australia-investigation

Güney Kore…bizi pas (mı) geçti…! (South Korea… bypass’ us…?)

SpaceX, Güney Kore’nin ‘Ay Uydusu’nu dün fırlattı…! Bu haberi Mike Wall space.com’da dün duyurdu…

Güney Kore’nin bu aracının adında (Korea Pahfinder Lunar Orbiter-KPLO; DANURI) ‘Güney/South’ sözcüğünün yer almamış olması, herhalde, bu aracın tüm Kore Halkını temsil ettiğine bir vurgu olsa gerek…! (‘Emperyal’ bir arzunun yansıması…mı ?)

Bu kaynak-haberde, SpaceX’in, G. Kore’nin-*derin uzaya-araç göndermesinde yardımcı olduğu bu uçuşun, bu Ülkenin Ay’a yapmayı planladığı tutkulu yolculukların ilki olduğu vurgulandı… (*Ay’ın ‘derin-uzay’da olduğunu düşünenlerin ‘yıldızlara yolculuğu’ hayal bile etmemesi gerekir…!)

Bir KARI (Korea Aerospace Research Institute) Yetkilisinin yaptığı açıklamada, DANURI’nin, (Güney) ‘Kore’nin uzay araştırmalarındaki kabiliyetinin sağlanması ve geçerlenmesi için ilk adım olacağı’…söylenmiş…!

Bu habere göre, Güney Kore, 2030’a kadar, Ay’a bir robot-araç indirmeyi hedeflemekte…

*

SpaceX’in taşıyıcı roketinin ilk kademesi, fırlatılıştan dokuz dakika kadar sonra, denizdeki platforma başarıyla (altıncı defa) indi…

Falcon 9’un ikinci kademesi de, kırk dakika kadar sonra, KPLO’yu balistik ‘Ay Transfer Yörüngesine’ ulaştırdı…

KPLO, sokulduğu bu yörüngede Ay yörüngesine Aralık 2022 ortalarında ulaşacak… Aracın sonunda sokulacağı Ay yörüngesinin çembersel (dairesel…değil…!) ve 100 km kadar bir çapta olacağı söylendi…

675 kg kadar bir kütleye sahip olan ve ‘teknoloji-gösterimi’ni (technology demonstrator) hedefleyen DANURI’nin 180 milyon dolara malolduğu açıklandı…Bu aracın üzerinde bulunan manyetometre ile, Ay yüzeyindeki bölgesel (ve anormal derecede güçlü) manyetik alanlar hakkında veri toplanması hedeflenirken, gelecekteki yüzeye-inişler için uygun-yer verisi toplanması da planlandı… Gölgedeki Ay kraterlerinde su-buzu araştırması da, DANURI’nin araştırma planı kapsamında… (NASA-SU’ya rakip DANURI-SU…için…!)

G. Kore’nin bu DANURI görevi (mission) NASA tarafından, sadece ekipman sağlayarak değil, araştırma-uzmanı sağlayarak da desteklenmekte…

G. KORE’nin bu Ay-uçuşuna/araştırmasına bizden de katılan/katılacak Araştırmacı oldu mu…bilemiyoruz…! (Bu aracın adı olan ‘DA’ (+) ‘NURI’yi duyunca, kendimizi (G.) Kore’ye (kültürel olarak) daha da yakın hissetmiştik…!) (Hem, bu ortak-çalışma için Astronot Elbisesine de ihtiyaç yok…!)

Halbuki, Ay’a gitmeyi planladığını ilan etmiş bir ülke olarak ve tarihsel bağımız da sebebiyle, G. Kore’nin bu programına ‘Uzay-Uzmanlarımızla’ katkıda bulunmamız beklenirdi… Yetkililerimiz, belki bu konuda, yakında bir açıklama yapar…!

Anlaşıldığı kadarıyla, KARI’nin (Korea Aerospace Research Institute) gelecekte NASA ile başka uzay projelerinde de, işbirliği yapması planlanmakta… KPLO Proje Yöneticisi Sang-Ryool Lee böyle söylemiş…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/spacex-launches-south-korea-moon-mission-danuri

*Breh…Breh…! (Is it a joke…?)

(Kaynak: Raiyan Syed; avherald.com)

Bu **kaza 2 Temmuz 2017’de meydana gelmişti… Yani…, beş yıl önce…

Skywest firmasına ait olan ve Colorado’nun Aspen Hava Limanından, yine, Colorado’nun Denver Hava Limanına giden Canadair CRJ-700 tipi bir uçağın Denver Hava Limanına inişinde, uçağın pisti terketmesi esnasında, (CF34 tipi) sol motorunda yangın meydana gelmişti…

Bu *kaza yaşandığında uçakta 59 yolcu ve dört kişilik mürettebat mevcuttu…

Neyse ki, bu yangın büyümeden yolcular tahliye edildi ve başlayan bu yangın söndürüldü… Yine de, bu yangın uçakta **önemli derecede hasara yol açtı…

*

ABD Ulaştırma Kazaları İnceleme Kurulu (NTSB) incelediği bu kazanın Nihai raporunu 27 Mayıs 2022’de yayımladı…; bu kazanın meydana gelişinden-*neredeyse-beş yıl sonra…

Yayımlanan bu Raporda, meydana gelen bu yangının, sol motor üzerindeki bir yakıt borusundan sızan yakıtın, motorun yeterince sıcak olan yapısına temas etmesi sebebiyle meydana geldiği vurgulandı…

Bu borunun yakıt kaçırmasının sebebi ise, bu bölgedeki sistem yapısında meydana gelen ve zamanında belirlenemeyen bir sürtünme-aşınmasıydı…

Bu uçak için hazırlanmış olan ‘Sistem/Ekipman Montaj, Kontrol ve Hasar/Aşınma (Operasyonel) Değerlendirme Talimatlarında’ eksikler mevcuttu…

*Neticede, bir Kaza İnceleyicisi için incelenmesi yeterince kolay bir kazaydı…

Peki…, böyle bir ‘Kolay Kazanın’ incelemesi nasıl beş yıl alır…; üstelik Dünyanın ‘imkanları en bol’ bir ülkesinde…? Bu durum ‘kabul edilebilir/sürdürülebilir’…mi…?

Elbette değil…!

NTSB’nin ‘İş Yükü’ (meydana gelen kaza sayısı) ne kadar çok olursa olsun, böyle ‘basit’ bir kazanın incelenmesinin bu kadar zaman alması, en azından, (zaten mazeret arayan) başka Ülkelere ‘kötü-örnek’ olacaktır…: ‘Bakın…, ABD’de bile, bu ‘işler’ şu kadar zaman alıyor’…!

Son yıllardaki olaylara ve bunlarla ilgili gelişmelere bakıldığında, gerek FAA’in (ABD Uçak Sertifikasyoncusu) ve gerekse NTBS’nin performansının pek iyi olmadığını söylemek mümkün…!

Göründüğü kadarıyla, Nüfus arttıkça ve buna bağlı olarak ekonomik sıkıntılar da arttıkça, ‘İnsan hayatına verilen önem’ azalıyor…görünmekte…

Nasıl, ‘birileri’ çıkıp, ‘Devlet herkese iş bulmak zorunda değil…’ deyebiliyorsa, aynı kolaycılıkla, ‘Devlet herkesin hayatını korumak zorunda değil…’ de deyebilecektir…!

ABD’de bile…!

Yararlanılan Kaynak: