Uçaklar ‘susar’…mı ? (Got thirsty…?)

Bu kaza 24 Eylül 2022’de, Montpellier’de (Fransa) meydana geldi…

Swiftair’e (İspanya/West Atlantic, İsveç) ait bir Boeing 737-400, kargo (freighter) uçağı, SWN-5745 Uçuş Numarasıyla, Paris Charles de Gaulle Havalimanından Montpellier Havalimanına yağışlı bir havada yapılan uçuşunda, inişte pistte duramayarak pist dışına çıktı (overrun)…!

Üç kişilik bir ekiple, yece şartlarında gerçekleştirilen bu inişte durdurulamayan uçak, pistin devamında, toprak arazide 200 metre kadar giderek, Ön İniş Takımı göle girdi…!

Nispeten ‘hafif’ atlatılan bu kazada, uçuş ekibi yaralanmazken, uçakta sınırlı bir hasar oluştu…

Pilot Yuan Brown, yukarıdaki videoda, meydana gelen bu kazaya katkıda bulunabilecek faktörleri sıraladı…:

*Pilotları yoran fazla ‘sıkı’ bir uçuş planlaması,

*Hava Alanı bölgesinde esen değişken rüzgar,

*Gece (kısıtlı görüş) şartlarında iniş,

*Yağmakta olan şiddetli yağmur/kaygan olabilecek pist,

*Pilotların iniş planlamasındaki eksiklikler/’pas Geçme’ seçeneğini kullanmamış olmaları,

*…

Yararlanılan Kaynak:

NROL-91 uydusu Delta IV ile bu gece yarısı fırlatılacak…! (Delta IV Heavy to launch NROL-91 tonight…!)

United Launch Alliance, ‘Delta IV Heavy’ roketiyle, ABD Uzay Kuvvetlerine ait NROL-91 adlı uyduyu bu gece yarısı yörüngesine gönderecek…

Bu fırlatış, ABD Uzay Kuvvetlerinin Vandenberg Uzay Üssünden (Kaliforniya) sabaha karşı (TSİ) 01:53‘te gerçekleştirilecek…

ULA, planlı bu fırlatıştan sonra, iki Delta IV Heavy roketini 2023 ve 2024’te, Florida’daki Uzay Merkezinden uzaya gönderecek… Daha sonra da, yeni geliştirdiği Vulcan Centaur roketlerini kullanmaya başlayacak…

Bir asteroid yolundan saptırılabilir mi ? (DART asteroid impact this Monday…!)

NASA’nın aracı DART, 26 Eylül Pazartesi günü, bir asteroidin uydusuna çarpma teşebbüsünde bulunacak…; amaç, araç çarptırarak, bu gök cisminin yörüngesinin değiştirilip değiştirilemeyeceğinin testi…!

Meghan Bartels’in space.com’da dün yayımlanan haberinde, gerçekleştirilecek bu testin Hubble ve JWST teleskoplarıyla da izlenmeye çalışılacağı duyuruldu…

DART aracının uydu-asteroid Dimorphos’a yaklaşma anı (sağda). Yakındaki gök cismi ise asteroid Didymos. (Temsili) (Kaynak: NASA/Johns Hopkins APL; space.com)

NASA, DART (Double Asteroid Redirection Test) görevini, gelecekte Dünyaya çarpma tehlikesi yaratacak asteroidlerin/ çok büyük gök taşlarının yörüngelerini değiştirerek, bu çarpışmayı önlemenin mümkün olup olamayacağını anlamak için gerçekleştirecek…!

Bu çarpışma, DART aracının beraberinde götürdüğü bir mini ‘izleme aracı’ (cubesat) tarafından da (nispeten yakın mesafeden) görüntülenmeye çalışılacak…

Bu çarpma-olayı, Hubble ve JWST’nin yanında, halen asteroid Lucy ile buluşma yolunda ilerleyen araç ‘Lucy’ tarafından da görüntülenmeye çalışılacak…!

NASA, DART aracını Kasım 2021’de yol çıkardı… Hedefteki asteroid-ikilisi (büyüğü) Ddymos ve Dimorphos idi… Dimorphos, Ditymos’un etrafında (gerçekte, ortak kütle merkezi etrafında) 11 saat 55 dakika süren bir periyodla dönmekte/dolanmakta…

DART aracının hedefine çarpması 26 Eylül Pazartesi günü gerçekleşecek…Bu çarpışmada, haliyle, hedefteki gökcisminin parçalanması beklenmiyor…Yine de, bölgesel bir patlama, ışıma ve toz bulutu oluşması gerçekleşecektir… Bu çarpışmayı izleyecek teleskoplarla, ancak, bu çarpma-ışıması belirlenebilir…

Halen bu asteroid-ikilisi ortak yörüngeleri dikkate alındığında Dünya için bir tehdit oluşturmamakta…Dolayısıyla, bu çarpmadan sonra, Dünyaya bir ‘Göktaşı Yağmuru’ yağmayacak…! Bu ‘çarpma’ için bu asteroid-ikilisinin seçilmiş olması yörüngesinin Dünyaya nispeten yakın olmasından, kolay erişilebilir olmalarından…; kısaca, bu projenin sınırlı maliyetinden…

DART’ın bu çarpışmayı görüntülemek için beraberinde götürdüğü ‘Küp-Uydu’ (CubeSat) LICIA Cube bu ayın başında tasiyıcı araçtan (DART) ayrılarak gözlem noktasına yönelmişti…!

Avrupa Uzay Ajansının (ESA) bu asteroidde oluşacak hasarı incelemek için, 2026 sonunda, ayrıca, ‘Hera’ adında bir araç göndermeyi planladığı da duyuruldu…

Aracın bu asteroide çarpması 27 Eylül Pazartesi, sabaha karşı (TSİ: 2:14’te) gerçekleşecek…

NASA’dan yapılan açıklamada, gerek Hubble’nin (yörüngesinde bulunduğu pozisyon itibariyle) ve gerekse JWST’nin (arka plandaki yıldızlara göre ayarlanma ihtiyacı sebebiyle) bu çarpışmayı canlı olarak görüntüleyemeyeceği söylendi… Haliyle, bu çarpışmayı canlı olarak izlemek, sadece, LICIA Cube ile mümkün olabilecek…Yine de, onun görüntülerinin de izleyiciyle paylaşılması biraz zaman alabilir…!

Lucy ile alınacak görüntülerden de (uzakta olması sebebiyle) fazla bir şey beklenmemeli…!

DART uçuşu, nispeten sakin geçen ‘uzay araştırmalarının’ bu dönemine bir (ışık) renk katabilir…!

Kısaca, bu görev uçuşu ve sonuçları izlenmeye değer…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/dart-asteroid-impact-space-telescope-observations

https://www.space.com/hera-asteroid-mission-nasa-dart-impact-aftermath

Neptünü nasıl bilirdiniz…? (How did you know Neptune…?)

Neptün ve halkalarının Near Infrared Camera (NIRCam) ile alınan görüntüsü . (Uydu Triton en sağdaki) (Kaynak: NASA, ESA, CSA and STScI; scientificamerican.com)

JEWST, kameralarını bu defa Neptüne çevirdi…!

Jeanna Bryner’in scientificamerican.com’da 22 Eylül 2022’de yayımlanan haberinde, Neptünün JWST ile alınan görüntüsü de gösterildi… Bu görüntüde, Neptünün halka sistemi de görünmekte…

Neptünün halkalarının da mevcut olduğu, bu gezegenin yakınından geçen Voyager 2 aracının 1989’da gönderdiği görüntülerinden anlaşılmıştı…

ESA’nın JWST Bilim Kurulunda kıdemli astronom olan Mark McCaughrean, Neptünün bu halkalarının buz parçacıkları ile tozlardan oluştuğunu söyledi… (Çarpışan gök cisimlerinden saçılan toz ile yine bu çarpışmalarla saçılan buz parçaları Güneş Sisteminin dış bölgesinde fazlasıyla mevcut…)

JWST ile gerçekleştirilecek gözlemlerle, Güneş Sisteminin ve ötesinin daha ilginç görüntülerinin alınması mümkün olacak gibi görünüyor…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.scientificamerican.com/article/sparkly-image-of-neptunes-rings-comes-into-view-from-jwst1/

Ay yolculuğu…bu Kasım’da…! (UAE moon rover, Japanese lander set to launch in November…!)

Japonya’nın Ispace Firmasının Ay’a İniş Aracı (Temsili)

Andrew Jones’in space.com’da dün yayımlanan haberinde, SpaceX’in Birleşik Arap Emirliklerinin (UAE) Ay Gezgini (Moon Rover; Rashid 1) ile Japonya’nın Ay İniş Aracını (Hakuto-R Lander) bu Kasım’da Ay yolculuğuna çıkaracağı duyuruldu…

Mevcut Plana göre, bu araçlar, 9-15 Kasım aralığında, SpaceX’in Falcon 9 roketiyle yola çıkarılacak…

Ancak, seçilen ‘düşük enerjili yörünge’ sebebiyle bu araçların Ay’a ulaşması 2023 Martını bulacak…

Rashid 1, Dubai’deki Mohammed Bin Rashid Uzay Merkezi tarafından tasarlandı…Bu ‘çok küçük’ aracın Ay yüzeyinde sadece bir gün süreyle görev yapması planlandı…!

İniş başarıyla gerçekleştirildiği taktirde, bu aracın, Ay yüzeyinde gezinerek, çekeceği fotoğrafların yanında, mikroskopik incelemeler yapması ve Ay yüzeyindeki elektriksel açıdan yüklü ortamı incelemesi de bekleniyor…

 JAXA’nın ‘Ay İniş Aracı’ olan Hakuto-R de, bazı kanada Firmaları için ortak araştırma ekipmanı yanında, JAXA’ya (Japan Aerospace Exploration Agency) ait bir ‘Mini-Gezgin’ aracı da beraberinde götürecek…

Diğer taraftan, NASA’nın Artemis 1 uçuşuyla da, JAXA’ya ait bir ‘Mini-İniş Aracı’ Ay’a götürülecek…; tabi, SLS (Space Launch System) roketinde halen gözlenen yakıt kaçağı giderilebilirse…!

UAE, ayrıca, Çin’in Chang’e 7 Ay-İniş Aracıyla, ‘Rashid 2’ iniş aracını da Ay’a göndermeyi planladı… Ancak, Rashid 2’nin Ay’a gönderilmesi, muhtemelen, ‘Enflasyonun düşmesinden sonra’, 2026’da gerçekleşecek…!

Kısaca, önümüzdeki dönemde, Ay yüzeyinden epey ‘toz kaldırılacak’ gibi görünüyor…

Bizler, bir gün, Ay yüzeyine bir İniş Aracını, ‘yumuşak iniş yapmak üzere’-bir şekilde- göndereceksek, bu araçta (ele güne karşı) bir de ‘Gezgin’ mevcut olmalı…

‘Sabit İniş Araçlarının’, artık, ‘devri kapanmış’ gibi görünüyor…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/uae-moon-rover-ispace-lander-spacex-launch-november-2022

Bu defa bir helikopter kazası…! (This time a helicopter crash…!)

Dün meydana gelen bir kazada, Yangın Söndürmede kullanılan ve Rus Pilotlar tarafından uçurulan, Kamov KA-32 tipi bir helikoper Çardak İlçesi (Denizli) yakınında düştü…

Meydana gelen bu kazada, helikopterde bulunan yedi kişiden iki Rus vatandaşı hayatını kaybetti… Yakınlarının acısını paylaşırız.

Kamov KA-32 (temsili)

Kamov KA-32 tipindeki bu helikopterin düşme sebebi hakkında henüz bilgi yok. Bu kaza meydana geldiğinde bu helikopterle, şehirlerarası bir uçuş yapılmaktaydı…

Yukarıdaki fotoğraftan, bu helikopterin düz bir araziye (göl kenarına), havanın görüşe uygun olduğu bir ortamda düştüğü görülüyor…

Bu kazadan yaralı olarak kurtulan ekipten kazanın meydana gelişi hakkında bilgi almak mümkün olabilir…

Enkazda yangın başlamamış olması dikkat çekici…!

Bu helikopterin yakıtı bitmiş…olabilir mi…?

Yararlanılan Kaynak:

https://haber.sol.org.tr/haber/marmarise-giden-yangin-sondurme-helikopteri-dustu-2-olu-5-yarali-349228

‘Kazanma Hırsı’…öldürür…! (‘Winning Ambition’…kills…!)

Güncelleme:

……………………………………..

Bu defaki kaza haberi Reno’dan (ABD) geldi…!

18 Eylül 2022 günü yapılan Reno Hava yarışlarında (Reno Air Races) Aero Vodochody L-29 tipi bir uçak düştü…!

Jamiel Lynch ve Amanda Jackson’un abc7news.com’da 19 Eylül 2022’de yayımlanan haberinde, meydana gelen bu kazada, bu gibi Hava Yarışlarında ‘çok tecrübeli’ bir pilotun hayatını kaybettiği duyuruldu…

Meydana gelen bu kazanın sebebi, neredeyse, bilinmekte…: ‘G-tarafından Tetiklenen Şuur Kaybı’ (G-Induced Loss of Consciousness)…!

Askeri Havacılık geçmişi olan pilot Juan Brown, yukarıdaki videosunda bu kazanın (her zaman olduğu gibi) detaylı bir analizini yaptı…

Brown’un açıklamasına göre, bu tip yarışlarda, pilotlar nispeten dar bir alanda, çok yüksek sayılacak hızlarla uçarken, en az 4g’ye sıkça maruz kalarak uçuşlarını sürdürmekte…

Bu kazada, uçuşta ‘yasak (ceza) bölgeye’ giren pilot, bu bölgeden çıkabilmek için ani manevralar yaparak, istemeden, uçuş rotasının (sahasının) dışına savruldu… Yarışa tekrar dönebilmek için, ani manevrasını sürdüren pilot, maruz kaldığı aşırı ‘g’ sebebiyle şuurunu kaybetti; kısaca, baygınlık geçirdi…!

Kontrolsuz kalan uçak da, alçalarak yere çarptı… Uçağın yere çarpıncaya kadar pozisyonunu koruması, bu anda, pilotun ‘bilinçli’ bir müdahalesinin mevcut olmadığını göstermekte…!

Diğer taraftan, uçuşun son anlarında, uçağın eleronlarından birinin koptuğu hususunda da iddi mevcut… Ancak, bu ‘parça kopması’ olayının bu kazanın bir sebebi değil, sonucu olduğu düşünülüyor…!

*

Bu kaza önlenebilirmiydi…?

‘Teorik olarak’…: Evet…!

Ancak, ‘pratikte’ bu böyle olmamakta…

Sözü dolandırmadan söyleyelim…: ‘Kahraman/Cesur Pilot’…öğretisiyle ‘kıdem kazanan’ pilotlar, kolayca ‘pes edememekte’… Kısaca, ‘planlı uçuşu’nu iptal etmek yerine, ‘prestijini (ve uçağı) kurtarma mücadelesini’ tercih etmekte…

Haliyle…, birçoğu da bu mücadeleyi kaybetmekte…; aşağıdaki gibi… !

Yararlanılan Kaynak:

https://abc7news.com/reno-jet-crash-plane-air-races-at-race-2022/12240318/