Kazalar…peş peşe…! (Air accidents… one after another…!)

(Kaynak: news.yahoo.com)

Joe Kukur’nın sfist.com’da 13 Temmuz 2021’de yayımlanan haberinde, Cessna 421C tipi iki motorlu bir küçük uçağın Monterey Airport (Kaliforniya) yakınında, bir evin üzerine düştüğü duyuruldu… Kaya geçiren bu uçakta bayan Pilottan başka bir bayan Yolcu ve bir de küçük köpek mevcuttu… Sağ kurtulan olmadı…Bu kaza yerel saatle sabah (7 dakikalık uçuştan sonra) 10:46 civarında meydana geldi…

You Tube’deki ‘Blancilirio’ kanalında yayımlanan videoda (aşağıda) sunucu Yuan Pilotun, kuleden gelen yönlendirme talimatının (iznin) tersine bir dönüş yaptığını söylüyor…!

Pilotun pisti terkettikten sonra tırmanışını IFR (Aletli Uçuş) şartlarında gerçekleştirmesi ve 5000 fite tırmanması gerekmekteydi… Bulut tepesine ulaşırsa 5000 fit yüksekliğini koruyarak uçuşunu sürdürecekti… Aksi halde, 7000 fit yüksekliğe tırmanması gerekmekteydi…! Pilotun, kural gereği, Kuleden aldığı talimatları tam olarak tekrarlayamadığı anlaşıldı…Bulut içinde uçuş onun dikkatini azaltmış veya bir acil durum ortaya çıkmış olabilirdi… Yine de, Pilotun bir acil durum beyanının mevcut olmadığı görülüyor…

Uçağın kalkışından önce de Pilotun Kule talimatlarına verdiği (kısa) cevaplar mevcut kurallarla uyumlu olmamış…!

Kaza anında bölgedeki bulut alt tavanı 600-800 fit, bulut üst tavanı ise 2000 fit kadardı… Uçak 2000 fit yüksekliğe tırmandıktan sonra alçalmaya başlamıştı…? Pilotun, bulut üstüne tırmanması gerekmekteydi…

Uçak, (Şekilde) sağa-yukarı doğru uçması gerekirken, ani olarak sağa dönüp Piste uşalmaya çalışmış göründü…!

Enkazın dağılımına bakıldığında uçağın yere yüksek hızla çarptığı görülüyor…

Pilotun, bulut içine girdikten sonra ‘oryantasyon kaybı’ (disorientation) da bu kazanın olası sebepleri arasında…!

Yararlanılan Kaynak:

https://sfist.com/2021/07/13/small-plane-crashes-straight-into-house-in-monterey/

Sıra Bezos’ta…! (It is time for Bezos…!)

Blue Origin’in roketli Uzay Taksisi New Shepard. (Kaynak: space.com)

Blue Origin ‘patronu’ Jeff Bezos’ın 20 Temmuz 2021 günü ‘uzay sınırına’ uçacak ekipte yer alacağını daha önce duyurmuştuk…

Virgin Galactic’in ‘patronu’ Richard Branson, daha önce davranarak, firmasının geliştirdiği ‘UzayGemisi’ Unity 22 ile bu yolculuğu yaptı, salimen geri döndü…

Elizabeth Howell’in space.com’da dün yayımlanan haberinde, Bezos’un uçuşunun önümüzdeki Salı günü (20 Temmuz 2021) gerçekleştirildiği tekrar duyuruldu…

Eğer planlandığı gibi gerçekleşirse, bu uçuşla ilgili canlı yayımın başlama saati TSI 14:30 (11:30 GMT) olacak…Fırlatma saati ise TSI 16:00 (13:00 GMT)…

Bu uçuş, 11 dakika sürecek, Virgin Galactic’in uçuşundan çok daha kısa bir süre… Şüphesiz, bu zaman farkı, ‘Turisti’ uzaya götürme yöntemi farklılığından kaynaklanmakta…

Kapsülde, Bezos’un yanında, Mercury 13 projesinde görev almış olan havacı Wally Funk, Bezos’un erkek kardeşi ve ‘ilk Biletli (bir) Turist’ de yer alacak…

Bu yolculuk batı Teksas’taki fırlatma sahasından gerçekleştirilecek….

Bezos, Virgin Galactic’in uzay uçuşunu ‘uzay sınırının altında kalan’ bir uçuş olarak nitelemekte…; bir anlamda, ‘biz Turist’leri gerçek uzay sınırına (Karman Hattı: 100 km) taşıyacağız’…demekte…!

Virgin Galactic, bilet fiyatını 25,000 dolar olarak daha önce açıklamıştı… Blue Origin’in bilet fiyatı henüz açıklanmadı…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/blue-origin-jeff-bezos-launch-webcast

Yangınla Söndürme Uçağı düştü…! (Firefighter plane crash…!)

Thehill.com’da Joseph Choi tarafından 7 Temmuz 2021’de yayımlanan bir haberde, ABD’de, Beechcraft King Air C90 tipi bir Yangın Söndürme Uçağının düştüğü duyuruldu… Cumartesi günü Arizona’da (Cedar Basin Fire) meydana gelen bu kazada Pilot ve uçaktaki bir Yangın Söndürme Uzmanı hayatını kaybetti…

Bu uçuş ekibi bölgede devam eden orman yangınının söndürülmesinde komuta-kontrol görevi yapmaktaydı…

Bölgede yaşayan bir kadın, uçağın, daha önce gözlediklerinden farklı olarak dalışa geçtiğini ve araziye çarptığını söyledi… Bölgede bulunan başka kişilerin de, uçağın uçuşta kanadının koptuğu yönünde beyanları olmuş…! Bu uçağın mevcut uçuş görevi sebebiyle, böyle bir hareketi (dalışı) ancak, (kanat kopması gibi) yapısal bir hasar meydana gelmesi halinde yapmış olabileceği düşünülmekte…! Yine de, bu görgü şahidi, enkaz incelemesiyle (bu haber yayımlanana kadar) henüz doğrulanmadı…

Yangınla mücadele eden uçaklar, normal uçuş görevi yapanlara kıyasla çok daha fazla yıpranır… Bu sebeple, daraltılmış periyodlarla yapısal kontroldan geçirilirler… Uçuşta kanat kopması, sık olmasa da, yangın Söndürme Uçaklarında da yaşanmış olaylardan…

Bu uçaklara da gerekli yapısal kontrollar uygulanmaktaydı… Yine de, gözden kaçan bazı yapısal hasarların (çatlak,…) mevcut olması olası…

Yukarıdaki Video’da da gösterildiği gibi, ADSB kayıtlarından, bu uçağın büyük bir açıyla dalış yapmış olduğu anlaşılıyor…

Diğer taraftan, FAA (Federal Aviation Administration, ABD), 11 Ocak 2021’de yayımladığı  AD #85 FR 78699 numaralı bir ‘Uçuşaelverişlilik Direktifi’ (Airworthiness Directive) ile, uçuşta kanat kopmalarını önleyebilmek için, bu uçak tipi de dahil olmak üzere, bazı uçakların kanat-gövde bağlantı noktalarının kontrolunu istemişti… Bir firmaya ait olan bu tip Yangın Söndürme Uçakları da dahil, kapsamdaki uçakların tamamı kontroldan geçirilmişti…! (Bu kontrol sonuçları hakkında bilgimiz yok…!)

Yeni bilgiler temin edildiğinde ayrıca duyurulacaktır…

Yararlanılan Kaynak:

https://thehill.com/homenews/state-watch/562428-two-firefighters-die-in-arizona-plane-crash

https://fireaviation.com/2021/07/12/faa-airworthiness-directive-required-inspection-of-king-air-planes-to-prevent-wing-separation-in-flight/

Yağmurda golf oynanır mı…? (Lightning strikes to golf ball…!)

Olay üç gün önce San Antonio’da (Teksas) meydana geldi…

Bir Golf Kulübünde, elektrikle-yüklü bulutların mevcut olduğu bir (yağmur öncesi) havada golf toplarına vuruş yapan gencin fırlattığı bir topa yıldırım çarptı (düştü)…!

Kendine yıldırım (elektron akışı) çeken bu topun, hava içindeki hareketi esnasında pozitif yükle yüklenmiş olmalı…

Tayvan’da meteor…! (Meteor lights up Taiwan skies…!)

Meteor bu defa Tayvan gecesini aydınlattı…!

7 Temmuz 2021 gece yarısı (12:02) gerçekleşen bu olay, birçok gözlemcinin yanı sıra Lulin Gözlemevi (Lulin Mountain, Nantou, Xinyi Township) tarafından da 50 saniye süreyle, dört ışık patlaması ve takiben sonik patlamalar halinde kaydedildi…

Video shows fireball meteor explode over Taiwan
(Kaynak: Lulin Observatory)

Yararlanılan Kaynak:

https://www.taiwannews.com.tw/en/news/4242322

CANLI…: ‘Tek Taş’ını kendisi mi takacak…? (LIVE…: Branson’s dream may come to reality, today…!)

Branson… başardı…!

……………………..

Virgin Galactic’in ‘Patronu’ Richard Branson’, ilk ‘Uzay (özel) Turisti’ olarak bugün (11 Temmuz 2021, Pazar) uçacak…!

Şüphsiz, Branson, bu uçuş için firmasına para ödemeyecek… Dolayısıyla, bugün gerçekleşmesi beklenen uçuşta onu bir ‘Özel Misafir’ olarak tanımlamak daha uygun olabilir…

Tariq Malik’in space.com’da dün yayımlanan haberinde, bu uçuşla ilgili canlı yayımın TSİ 17:30‘da (14:30 GMT) başlayacağı duyuruldu… Bu tarihi ana tanıklık etmek isteyenlere özellikle hatırlatırız…! Bu uçuş saati, daha önce TSİ 16:00 olarak planlanmıştı…Hava durumu sebebiyle 1.5 saat ertelenmiş oldu…)

Firmanın uzay-uçuşu meydanı ‘Spaceport America’dan (New Mexico) gerçekleştirilecek bu uçuşta, yolcuları taşıyacak Uzay Taksisi (Spaceship Two Unity 22) roket motoru ateşleme yüksekliğine özel taşıyıcı uçak ‘VMS Eve’ ile taşınacak… Bu uçuşun 90 dakika kadar sürmesi bekleniyor… Uzayın sınırına (80+ km kadar) ulaşacak olan araç yere motor çalıştırmadan, süzülerek inecek…

Bu uçuşta, ‘patronun’ yanında, firmanın çalışanlarından Sirisha Bandla, Colin Bennett, Beth Moses (Şef Astronot; daha önce test uçuşuna çıkmıştı) de yer alacak…

Unity 22’ye Pilotlar Dave Mackay ve Michael Masucci kumanda edecek…Bunlar daha önce test uçuşlarında görev almıştı…

Diğer iki Pilot Frederick Sturckow ve Kelly Latimer de Taşıyıcı Uçağı (VMS Eve) uçuracak…

Bugün gerçekleştirilecek uçuş VSS (Virgin Space Ship) Unity’nin 22. (uzaya dördüncü) uçuşu olacak… Bu sebeple numarası: ‘VSS Unity 22’…

Frmanın VSS Enterprise adlı Uzay Taksisi, 2014’teki test uçuşunda, ikinci-Pilotun hatalı bir kumandası sebebiyle havada parçalanmıştı… Bu kazadan sonra, araç tasarımında, benzer olayları önlemek için önemli iyileştirmeler yapıldı…

VMS Eve, SpaceShipTwo’yu 50,000 fit (15 km) yüksekliğe çıkaracak… Daha sonra serbest düşmeye bırakılacak Uzay taksisi roket motorunu ateşleyerek uzayın sınırına yükselecek…

Yolcular, uzayın sınırına ulaşılınca, dört dakikalık bir süre için ‘uçuş/serbest düşme’ hareket yaparak, ‘ağırlıksızmış hissini’ yaşayacaklar… (Gerçekte, her serbest düşmede bu his yaşanır…!)

Bu aracın ulaşacağı yüksekliğin ‘uzayın sınırı’ olup olmadığı hususu ‘çok açık edilmeyen’ bir tartışma konusu… Neyse, biz fazla kurcalamayalım; ‘Uzay Turistleri’ bunu sorgulamadığı sürece…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/virgin-galactic-richard-branson-unity-22-launch-explained

(Günün Seçimi)

Denize düşen uçak için yeni bulgular…! (New evidences for Transair/Rhoades Aviation Boeing 737-200 that crashed in sea…!)

2 Temmuz 2021’de denize düşen Transair/Rhoades Aviation Boeing 737-200’ün (Flight 810) deniz altındaki görüntüsü elde edildi…

NTSB’den yapılan açıklamada, bu uçakla aynı gece yakıt ikmali yapılan başka bir uçaktan alınan yakıt numunesinde kirlenme belirlenmediği belirtildi… Şimdilik, yakıt kirliliği, motor arızası sebepleri arasında yer almayacak gibi görünüyor…

Diğer taraftan, enkazın kıyıdan bir km kadar açıkta ve 100 metre kadar derinde olması sebebiyle, ‘Uçuş Ver Kaydedicisi’ (FDR; Kara Kutu değil; Turuncu Kutu !)) araştırmasının biraz zaman alabileceği söyleniyor…

İsveç’te küçük uçak kazası…! (Small skydiving plane accident, Sweden…!)

DHC-2 Turbo Beaver

Güncelleme:

Görgü şahitleri uçağın kalkışının normal şekilde gerçekleşmediğini söylüyor…Uçak yeterince hızlı yükselemeden pistin solundaki araziye düşmüş… Pilot, uçak yeterince hızlanmadan havalanmış ya da, paraşütçüler uçağın arkasında yığılmış olabilir…!

İki yıl önce meydana gelen benzer bir kazada uçağın uygun şekilde yüklenmediği (CG ilişkili dengesizlik) belirlenmiş…

*

Yeni araştırma bulgularını bekleyeceğiz…

‘Milli’ uçak/helikopter kazalarımızın bulgularını yıllardır beklediğimiz gibi…!!!

https://www.theguardian.com/world/2021/jul/09/plane-carrying-skydivers-crashes-in-sweden-killing-nine

https://www.washingtonpost.com/world/9-killed-when-skydiving-plane-crashes-in-sweden/2021/07/09/825016aa-e085-11eb-a27f-8b294930e95b_story.html

…………………………

Orebre’da (İsveç) dün, paraşütçü taşıyan ve DHC-2 Turbo Beaver tipinde olan bir uçak düştü… Uçakta bulunan dokuz kişiden sekizi kazada hayatını kaybetti. Ağır yaralı bir kişi de hastaneye kaldırıldı…

Haber kaynağının bildirdiğine göre, bu uçak, paraşütçü atmak için özel olarak tasarlanmış bir uçaktı…

14 Temmuz 2019’da da, Umea’da (güney İsveç) bir başka Gippsland GA8 tipi ‘Paraşütçü-taşıyan uçak’ kazasında uçakta bulunan dokuz kişi hayatını kaybetmişti…Meydana gelen bu kazanın uçağın ‘stol’ edilmesi (hızının uçabilirlik hızının altına düşmesi) sebebiyle meydana geldiği belirlenmişti…

Gippsland GA8

Orebro, İsveç’in altıncı büyük, turistik bir şehri…; güney İsveç’te, Hjalmaren Gölü kenarında…

Bu kazanın neden meydana geldiği hususunda henüz bilgi yok…Yine de, iki yıl önce meydana gelen başka bir kaza bu kazaya da ışık tutabilir…

‘İsveç Sivil Havacılığı’ yaşanan bu kazalardan yeterince ders çıkarmıyor olabilir mi…?

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.dw.com/en/small-sky-diving-plane-crashes-in-sweden/a-58210798

Hubble’nin sonu (mu ?)(Hubble…trouble, again…!)

Hubble Uzay Teleskobu (HST), 1990’da, Uzay Mekiği Discovery ile yörüngeye taşınmıştı…(Kaynak: NASA/Smithsonian Institution/Lockheed Corporation; space.com)

Meghan Bartels’in space.com’da 8 Temmuz 2021’de yayımlanan haberinde, HST’de yeni ve ciddi bir arızanın yaşandığı duyuruldu…: Hubble’de belirlenen son arıza pek ‘*glitch’ ile geçiştirilebilecek gibi görünmüyor… (*Glitch, bize göre, NASA’nın ve ‘uzay-televolecilerinin’ uzay araçlarında (ve başkalarında) yaşanan arızaları ‘önemsizleştirmeye’ yönelik bir, ‘sıradanlaştırma’ söylemi…)

Hubble Uzay Teleskobu, kendisinden beklenen görevi fazlasıyla başaran bir robot-araç oldu… elbette bir sonu da olacak…

Bu aracın ilk kullanımında belirlenen beklenmedik ‘uzakgörmezlik’ problemi (bir arıza değildi; merceğindeki imalat hatasıydı !), neyse ki, nispeten kısa bir sürede giderilebilmişti… (Bu problem o dönemde ABD basınında ‘Hubble Trouble’ ifadesiyle duyurulmuştu…)

HST, özellikle Uzay Mekikleri döneminde uygulanan bakım ve onarımlarla bugünlere getirilebildi… HST’ye son bakım-onarım 2009’da uygulanmıştı…

Bu son haberde, NASA’nın, her şeye rağmen, HST’ye bir bakım-onarım uygulamayı planladığı söyleniyor…; acele edilmeyerek…

HST’de son belirlenen arıza bilgisayarının Hafıza Modülünde… HST, 13 Haziran 2021’den beri bilimsel çalışma yapamamakta…Bu arıza-bir şekilde-giderilinceye kadar HST’nin tekrar kullanılma şansı yok…

Diğer taraftan, ‘sadece eldeki sınırlı veriye bakarak, bir ekipmanın arızasını teşhis etmek de hiç kolay değil’…; NASA yetkilisi böyle söylemiş…; bu arızanın yerinin tam olarak belirlenebilmesi için, halen, ondan fazla uzmanın çalışmakta olduğunu da vurgulayarak…

Anlaşıldığı kadarıyla, bu arıza arama ekibi: ‘Geç olsun, temiz iş olsun’ prensibi vurgulanarak yönlendirilmiş…!

Arıza Arama Ekibinin belirleyeceği ‘çözüm yönteminin’ ayrıca, bir ‘bağımsız ekip’ tarafından da incelenmesi/onaylanması gerekecekmiş…; uygulanmadan önce… (Merkez Bankası kararlarının alınışındaki yöntem…gibi…)

NASA’nın, HST’yi emekli etmeden önce arızasını gidermeye çalışacağı anlaşılıyor…

En azından, James Webb Teleskobu yörüngeye yerleştirilip başarıyla çalıştırılıncaya kadar…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/hubble-space-telescope-serious-glitch-nasa-investigation

İnişte çarptı…! ( Struck during landing…!)

David Williams’ın ‘edition.cnn.com’ da 6 Temmuz 2021’de yayımlanan haberinde, Kanada’da, Saint-Esprit Hava Şeridine (küçük uçak iniş sahası; Air Strip) inen bir uçağın, burada traktörle ot biçmekte olan bir kadına çarparak, ölümüne sebep olduğu duyuruldu…!

Bu kazaya karışan Pilot Nanchang CJ-6 tipindeki kendi uçağını kullanmaktaydı…

*

Bu kaza incelemesi ne kadar sürede sonuçlanır…, kaza bulguları hakkında bilgimiz olur mu…; bilemeyiz…

Pilotun, Pist kenarında çalışan kadını farkedemese de, kullandığı traktörü farketmesi gerekirdi…! Kaldı ki, ot/çim biçme faaliyeti bu ‘çim-pist’ üzerinde sürekli yapılan bir işti…!

Yararlanılan Kaynak:

https://edition.cnn.com/2021/07/06/americas/canada-fatal-plane-accident-trnd/index.html