Ay’da ‘su’ tekrar bulundu…! (‘Water’ on the Moon… again and again…!)

Ay’da su araştırması, astronomların bir süredir sürdürdüğü bir çalışma… Ay’da su bulunması önemli… Kısaca, özdeyişte de vurgulandığı gibi, ‘Su Hayattır’… Ay’da kısa süreli kalışlarda, yaşam ‘taşıma suyla’ sürdürülebilir. Ancak, ayları bulacak uzun süreli kalışlarda, ihtiyaç duyulacak suyun Dünyadan taşınması çok daha masraflı ve zahmetli olacak… Bu sebeple, Ay’da oluşturması düşünülen ‘Koloni Hayatı’ Ay’dan doğrudan temin edilecek suya büyük ölçüde bağlı olacak…

Astronomlar, Ay’da suyu; su barındıran mineralleri, beklendiği gibi, Ay’ın Güneş ışığını alamayan kraterleri içinde belirlemişti.

Jason Major, lightsinthedark.com adlı sitesinde, 27 Ekim 20202’de duyurduğu haberinde, NASA’nın SOFIA adlı, uçağa-takılı teleskobuyla (uçan teleskop), Ay’ın güney kutup bölgesinde, bu defa Güneş ışığı alan kraterlerinde, su moleküllerinin doğrudan belirlendiği duyuruldu. Daha önce belirlenenler, su molekülü de içeren, milyonda-dörtyüz parçacık kadar bir oranda, (Hidroksil; Hydroxil-OH) minerallerdi…

NASA’nın ve DLR’nin SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy) adlı teleskobu tarafından belirlenen su molekülerinin cam parçaları içine hapsedilmiş olduğu düşünülüyor…

Ay’ın Clavius Krateri içinde belirlenen bu cam (daha doğrusu camlaşmış madde) parçaları, Ay yüzeyine göktaşlarının çarpması sürecinde oluştu…

Clavius Krateri, Dünydan da görülebilen kraterlerden biri. Araştırmacılar, Ay’daki su moleküllerinin göktaşlarıyla taşınmış olmalarının yanında, Güneş rüzgarlarıyla taşınan hidrojenin Ay’daki oksijen-içeren minerallerle etkileşerek, hidroksil oluşturabileceğini, oluşan bu hidroksilin de, göktaşı çarpma sürecinde, su moleküllerine dönüşüyor olabileceğini söylüyor.

Ay’da Meteorit çarpmasıyla oluşan cam kürecikler (spherule).
(Kaynak:  APOD; lightsinthedark.com)

Yararlanılan Kaynaklar:

https://lightsinthedark.com/2020/10/27/nasas-flying-observatory-found-water-on-the-moon-during-its-first-look/#like-10158

Uçaklarda ‘manevi’ hasar oluşmaz…! (No ‘sipiritual’ damage on airplane…!)

‘COVIT-19’ ‘dilimizi’ de vurdu…!

Gerçi bu ‘hastalığımız’ yeni değil… Yine de, daha fazla ilerlemeden bir hatırlatalım…

Konu: ‘aşırı/gereksiz’ (çoğu zaman da anlamsız,…) vurgulama…!

Efendim…, uçakta ‘maddi’ hasar oluşmuş… Sanki, başka (manevi) türlü bir hasar da oluşabilirmiş…gibi…!

Uçak, ‘teknik bir arıza’dan dolayı düşmüş… ‘Uçak arızalarından’ bahsedilecekse, (olası sebeplerin) bunların hepsi ‘teknik’tir (sistem arızası, malzeme/parça hasarı, yazılım hatası,…) Dolayısıyla, arızayı ‘teknik’ diye, ayrıca, vurgulamak gereksizdir; bir o kadar da anlamsızdır…!

Türkçe konuşurken, ‘Es…’lemeler (S-400), ‘Ef…’lemeler (F-16)… neyin belirtisi…? ‘Türkçe’yi hallettik de…, İngilizce de biliyoruz…’ demek için mi ?

Türkçe’yi ‘halletmek’ bir tarafa, Dilimizi hızla kaybetmekteyiz…, farkında mıyız ?

‘Pandemi…’, ‘bulaş’ deyerek, amacımız, Vatandaşın söylediğimizi anlamasını engellemek mi…?

(Günün seçimi)

Osiris-Rex’in ‘kötü şansı’…! (Osiris-Rex’s ‘bad luck’…!)

Güncelleme:

Osiris-Rex Ekibi, toplanan numune miktarını yeterli bularak, Numune Kabını Dünyaya dönüş kapsülüne yerleştirdi… Artık Dünyaya dönebilir…!

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: osiris-rex-dust-collection-head-hg-2.gif

(Kaynak: NASA; space.com; Scott Manley)

Wike Wall’un space.com’da 24 Ekim 2020’de yayımlanan haberinde, Osiris-Rex aracının göktaşı Bennu’dan topladığı taş-toz parçalarının beklenenden fazla olması sebebiyle, numune depolama ‘Filtre-Kabı’nın plastik (mylar) kapağının, kısmen deforme olarak, taş parçalarının bir kısmının dışarıya kaçmasına sebep olduğunu duyurdu…! ‘Kötü Talih’ herhalde, bu gibi durumlara denir…!

Numune Kabında meydana gelen bu deformasyonun, aracın numune toplama kolunun ucundaki Filtre-Kabının bu göktaşının yüzeyine teması esnasında, yüzeydeki madde parçalarının beklenenden gevşek olması sebebiyle, hesaplanandan daha derine dalması sonunda oluşmuş olabileceği düşünülüyor.

Aracın Numune Kabına alınan maddenin miktarını (aracın numune toplamadaki başarısını) belirlemek için, Numune Toplama Kolu açılarak (uzatılarak) aracın, ekseni etrafında döndürülmesi planlanmıştı. Bu hareketin, zaten madde sızdıran kabdan daha fazla madde kaçağına sebep olacağından, bu santrifüj testinden vazgeçildi. Numune kabında, halen, beklenenden çok daha fazla numunenin biriktiği sanılıyor.

Aracı yöneten ekip, Numune Kabını, en kısa sürede, aracın içine yerleştirmeye çalışacak…

Bu numune toplama görevi için Bennu’nun seçilmiş olması, bu gök cisminin yörüngesinin Dünyaya yavaş yavaş yaklaşmakta olması…; zayıf da olsa, bir tehdit yaratabilecek durumda olması…

Bir gün bu gök cisminin, tehdit oluşturmaması için, araç gönderilerek parçalanması gündeme gelebilir…!

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.space.com/osiris-rex-asteroid-samples-overflowing

Bir Eğitim Uçağı kazası daha…! (Another Trainer Aircraft accident…!)

Yalnız uçma izni alabilmiş bir Öğrenci-Pilot’un kullandığı uçak, kalkıştan kısa bir süre sonra, mecburi iniş yapılırken yere çakıldı….Meydana gelen bu kazadan ağır yaralı olarak kurtulan Öğrenci-Pilot’un daha sonra, hayatını kaybettiği duyuruldu. Ailesine ve sevenlerine başsağlığı dileriz…

*

Basında yer alan haberlere göre, uçakta, (kalkıştan hemen sonra) bir motor arızası meydana gelmiş; İstanbul Valiliği, açıklamasında böyle söylemiş…

Kaza, TEM otoyolunun (Trakya Bölümü) hemen yakınında, Büyük Çekmece Gölü uzantısında meydana gelmiş… Hezarfen Hava Alanının yakınında bir yerde…

Basında yer alan bilgilere göre, bir (Uçak, Uzay Müh., Dr.) akademisyen, bu kaza üzerine Basına görüş verirken ‘…’iyi opere edilmiş bir uçak…’ demiş ! Ne demek istediğini, TDK Sözlüğüne de baktıysak da, anlayamadık…!

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: oe.jpg

Uçağın ait olduğu Havacılık Okulundan yapılan açıklamada, ‘Motor Arızası’ ifadesinin kendilerinin bir beyanı olmadığı, kazanın bir arıza sonucu mu, yoksa, kullanımla ilişkili mi olduğu hususunun Kaza İncelemesi sonunda (üç ay kadar sonra) belirlenebileceğini düşündükleri ifade edilmiş…!

Internet Gazetesi ‘NTV haber’de, 22 Ekim 2020 tarihli ve saat 14:51’de yayımlanmış görünen bir haberde, kazaya uğrayan uçağın ait olduğu Uçuş Okulunun bir yetkilisinin beyanına yer verilmiş. Bu beyana göre, Öğrenci-Pilot, uçağın kalkışından iki dakika kadar sonra zorunlu iniş planlamış… Bu bir ‘arıza beyanı mıydı’, Öğrenci-Pilot bir arızadan veya problemden bahsetti mi… yapılan açıklamada yer almamış… Bu açıklamada Yetkili, Öğrenci-Pilotun eğitiminin ileri bir safhasında olduğunu (yalnız uçabilecek kadar eğitimli olduğunu), hava şartlarının uçuş için uygun olduğunu, ayrıca, Kaza İnceleme Raporunun iki aya kadar hazırlanabileceğini tahmin ettiğini(!), Rapor Ellerine geçince bunu Basınla paylaşabileceklerini (!) de beyan etmiş…

(‘… İlk kez yanında bir öğretmen pilot olmadan yalnız uçuş yapıyor…’ Gerçekten ilk yalnız uçuşu muydu…bilmiyoruz…!)

https://www.airporthaber.com/kose-yazilari/ucus-egitiminde-kaza-karnemiz.html)

Bu beyanın sahibi ayrıca, bu beyanı yaptığı saat itibariyle, aynı tipte beş uçaklarının daha uçuşta olduğunu söylemiş… (Uçaklarının güvenilir olduklarını vurgulamak için…) Nitekim, enkaz mahallindeki çalışmalar-dün itibariyle-devam ederken, gökyüzünde benzer uçaklar uçmaktaydı…! Bu noktada, ‘neden uçmaktaydı’ sorusunu sormamız gerekir…! Havacılıktaki kurallardan biridir; bir kaza meydana gediğinde, en azından, aynı tipteki uçakların uçuşu derhal durdurulur… Aynı pisti kullanan diğer tipler ise, meydana gelen kazadan haberdar edilmek kaydıyla, ‘saygı gereği’ uçuşlarını sonlandırırlar…!

Uçuş Okulu Yetkilisi, Valiliğin ‘Motor Arızası’yla ilgili beyanına da: ‘Kendi yorumlarını yapmışlar’…cevabını vermiş…

*

Uçağın, fotoğraflardan göründüğü kadarıyla, yumuşak bir araziye (göl yatağına) ‘yaklaşık 50-60 derecelik bir açıyla, burun üstü’ düştüğü (çakıldığı), motor bölümünün toprağa saplandığı anlaşılıyor. Uçağın burnu, kanatların hücum kenarı çarpma darbesi alacak kadar, toprak yüzeyiyle temas etmiş… Uçağın parçalanarak etrafa saçılmamış olmasının olası başka bir sebebi de, çapma anındaki hızının nispeten düşük olması gibi görünüyor…

Sözü uzatmadan, görüntü, bir stol’a (uçuşu sürdürebilmek için gereken hızın altına inilmesi; hız kaybı) ve takiben de (sola) spin’e işaret etmekte… Bu (olası) stola motor veya yakıt ilişkili bir şeyin sebep olup olmadığı ise inceleme sonunda belirlenebilir. Bu noktada, özellikle ABD’de meydana gelen Küçük Uçak Kazaları pilotların ‘stol’ konusunda yeterince ‘eğitilmediklerini’ (bilgilendirilmediklerini değil…!) düşündürmekte… Şüphesiz, 2016’da Çorlu yakınında meydana gelen başka bir Eğitim Uçağı Kazası da… (Hani, şu, Kaza İnceleme Raporu (sonuçu) hakkında bilgi edinemediğimiz kazalardan biri…!)

Dikkati çeken diğer bir husus, uçakta yangının çıkmamış olması… Şüphesiz, çarpma sürecinde bir yakıt kaçağı meydana gelmediyse yangın çıkmayabilir… Ancak, bir yangının çıkmamasının başka sebebi de olabilir…! Kazayı inceleyecekler, herhalde, bunları da araştıracaktır…

Şüphesiz, titiz bir incelemeyle, bu kazanın sebebi / sebepleri ortaya çıkarılabilir; umarız çıkarılır…

(Alınabilecek tedbirler arasında, ‘yalnız uçuşların’, belki de tüm kalkış-inişlerin (görüş mesafesi sınırları içinde ve yerden de) videoya kaydı kuralının getirilmesi de düşünülebilir. Pisti, Pistbaşı yönlerini sürekli kaydedecek birkaç kamerayla… Herhalde, bunların tesis maliyeti fazla olmayacaktır…!)

Ancak, bu kazanın inceleme raporu yayımlandığında, bu raporda yer alacak, ‘suya-sabuna dokunacak’ bilgilerin Basınla paylaşılması-biraz-fazla iyi niyetli bir beklenti…!

Bu sitede daha önce de sormuştuk, Sizler (Basın, Vatandaşlar, İlgililer..) son beş yılda meydana gelen benzer /ilişkili kazaların sebepleri hakkında bilgi sahibi olabildiniz mi ? Her şey bir yana, mevcut Yasal Mevzuat buna engel…; bunun farkında mısınız ?

Peki, bu Yasal Mevzuatın (uçuş emniyetine katkıda bulunacak bir şekilde) yeniden gözden geçirilmesi, (ağızlara sakız edilen) güncel söylemiyle, ‘güncellenmesi’ için herhangi bir girişimde bulundunuz mu…?

Yoksa, Halk Deyişiyle, ‘Fakirin’ ‘askıda ekmeği’ olan ‘umut’la mı yetindiniz ve yetinmektesiniz…?

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.ahaber.com.tr/video/yasam-videolari/son-dakika-istanbul-buyukcekmecede-egitim-ucagi-dustu-a-haber-olay-yerinde

https://abcgazetesi.com/buyukcekmecede-dusen-egitim-ucaginin-pilotundan-aci-haber-364047

https://www.sozcu.com.tr/2020/gundem/son-dakika-istanbulda-egitim-ucagi-dustu-6092840/

https://www.ntv.com.tr/turkiye/son-dakika-istanbulda-egitim-ucagi-dustu-pilot-agir-yarali-buyuk-tehlike-atlatildi,4PunOtXLwkWYxTZXSDKObA