Yörüngeye uydu fırlatmanın ‘fırla(t)ma(lı)’ bir yöntemi…! (What it’s like to be SpinLaunched…?)

SpinLaunch, Dünyanın ‘yörünge-altına’ (suborbital) uydu ‘fırlatmayı’ hedefleyen ve bu konuda (Spaceport America, new Mexico, ABD’de) araştırmalar/denemeler yapan bir ABD firması…

Bu firmanın gerçekleştirdiği çalışmaları diğerlerinden farklı kılan şey, uyduları, bir ekipman (fırlatma tüpü) içinde, vakum ortamında ve merkezkaç kuvvetiyle hızlandırdıktan sonra gökyüzüne yönlendirmesi…: (Çocukların bir oyuncağı olan, taşı ip ucuna bağlayarak ve çevirerek, fırlatması…gibi…)

Firma, 22 Nisan 2022’de gerçekleştirdiği ‘8’ numaralı testinde, optik bir kamerayı fırlatma denemesi yaptı…

Bu Firma’dan yapılan açıklamaya göre, 3-metre uzunluğundaki test kapsülü, fırlatılışında, saatte 1609+ kilometrelik (Mach 1.3) bir hıza ulaştırıldı…Test kapsülüne takılan bir başka dijital kamera ile de, bu kapsülün fırlatma sahasından yükselişi kaydedildi…

Firma, gerçekleştireceği testlerden sonra, Dünya yörüngesine, çok daha küçük maliyetlerle, mini-uydular fırlatmayı hedeflemekte…

Green Launch adlı bir başka firma da, Hidrojen-yakıtlı Hipersonik İmpals Topu ile, yörüngeye, ses hızının 17 katı bir hızla, mini-uydu fırlatma araştırması gerçekleştirmekte…

SpinLaunch, gerçekleştirdiği çalışmalarla, vakum-ortamında hızlandıracağı uyduları alçak yörüngelere Mach 6’ya ulaşacak hızlarla fırlatmayı hedeflemekte…

Bu yüksekliklere ulaştırılacak uyduların, daha sonra, kendi motor gücüyle daha yüksekteki görev yörüngelerine ulaştırılmaları mümkün olabilecek…


SpinLaunch's kinetic launch facility at Spaceport America, new Mexico is now doing "regular" sub-orbital test launches with exit velocities over 1,000 mph
SpinLaunch’ın Kinetik Fırlatma Sistemi.

Daha önceki bir testte, test kapsülü 9,150 metre yüksekliğe ulaştırılmıştı… (Ulaşılması gerekecek yüksekliğin, ancak, yüzde onu…!) Gerçekleştirilen bu son testte hangi yüksekliğe ulaşıldığı açıklanmadı…

Bu fırlatma yönteminin gelecekte ne kadar başarılı ve sürdürülebilir olacağı bilinmiyor… Bu yöntemle yörüngeye gönderilecek uyduların 10,000 g’ye (atalet kuvvetine) dayanabilmeleri gerekecek… Dolayısıyla, ‘başarılması-biraz zor-bir hedef’ gibi görünüyor…Uyduların bu yöntemle fırlatılmaları başarılı olsa da, yörüngelerine ‘hasarlı/arızalı’ olarak ulaşmaları hiç de düşük bir olasılık değil…

Dayanılması gereken atalet (g) kuvveti fazlasıyla büyükken, taşıyıcı kapsülün atmosfer içindeki hipersonik-hızlı uçuşunda, ortaya çıkacak yüksek sıcaklığa da, ayrıca, dayanması gerekecek… Dolayısıyla, yörüngeye, ‘pişmiş’ bir uydunun ulaştırılması da olası…!

Başarılabilir…mi ? Bekleyip göreceğiz…

Yararlanılan Kaynak:

https://newatlas.com/space/spinlaunch-onboard-video/

‘Büyük Gün’…yarın…! (EHT’s ‘groundbreaking’ Milky Way discovery reveal online tomorrow…!)

Samanyolunun merkezinde, Sagittarius A adı verilen (Sgr*A) bir Kara Deliğin mevcut olduğu biliniyor.)

Stefanie Waldek’in space.com’da dün yayımlanan haberinde, EHT Ekibinin (Event Horizon Telescope) Samanyolunun merkezindeki Kara Delik gözlemiyle ilgili ‘büyük duyurusu’nun yarın (Perşembe, 12/5) yapılacağı hatırlatıldı…!

EHT, İlk Kara Delik görüntüsünü elde eden ekip…

Gökada M87’nin merkezinde yer alan ve EHT tarafından görüntülenen ilk Kara Delik.
(Kaynak: NSF; space.com)

Bu keşif konusunda yarın gerçekleştirilecek olan Basın Toplantısının saati: (TSİ) 16:00 (13:00 GMT). (Space.com sitesinden ve You Tube’den izlenebilir…)

EHT, Dünyanın çeşitli bölgelerine yerleştirilmiş olan radyoteleskoplardan oluşan bir Radyoteleskop Ağı… EHT, ilk Kara Delik görüntüsünü 2019’da elde etmişti.. (Doğası sebebiyle, bir Kara Deliğin görüntülenebilen kısmı, ışıma yapan, Olay Ufku ‘simidi'(tourus)…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/event-horizon-telescope-milky-way-discovery-webcasts

Uzayda uzun süreyle kalış beyni etkiler mi…? (Can extended trips to space alter the brain…?)

Astronot Peggy Whitson ISS’de, İstanbul’u düşünüyor…gözleri açık…! (Kaynak: NASA, universetoday.com)

Carolyn Collins Petersen, universetoday.com’da, 9 Mayıs 2022’de yayımlanan yazısında, uzay ortamında uzun süreli kalışın insan beyni üzerindeki etkilerini açıkladı…

Uzay ortamının, bu ortamda bir süre bulunan insanlarda birçok fizyolojik değişime yol açtığı biliniyor… Kütleçekimindeki büyük miktarda gerçekleşen azalma sebebiyle, yüzde gözlenen belirgin değişim başta olmak üzere, kemiklerin ve kasların zayıflaması, görme yeteneğinin azalması, kafadan başlayan bir üşüme, yüksek radyasyona maruz kalma-etkileri…ilk yıllardan itibaren gerçekleştirilen araştırmalarda belirlenenlerden bazıları…

Yine, bu sitede de konu edildiği üzere, ‘yalnız-uzakta kalma’ duygusunun yol açtığı pisikolojik sorunlar (saldırganlaşma; bir Rus uzay aracına zarar verme teşebbüsü !)…belirlenmiş diğer olumsuz etkilerden…

Kısaca, uzaya gidiş kişilik değişimine de yol açmakta… (Gerçi, benzer durumun uzun (okyanus-ötesi) yolculuklara çıkanlar için de, belirli oranda, geçerli olacağı söylenebilir…; doğal ortamından uzaklaşan birey farklılaşır…!)

İnsan vücudu, belirli bir kütleçekimi etkisi altında çalışmaya adapte olmuş durumda…Bu bağlamda, vücut içindeki (kan, diğer sıvılar…) sıvılar da bu etki altında hareket eder…Bir kişi uzaya çıktığında, vücut sıvılarının normal dolaşımı etkilenerek değişir… Beyinde bulunan sıvı dengesi de etkilenenlerden biridir…

Dr. Juan Piantino’ya (Oregon Health and Science University) göre, uzay ortamında uzun süreli kalış beyindeki sıvı dolu hacimlerde de değişime yol açmakta…

Piantino başkanlığında bir araştırma grubu yayımladığı ‘Longitudinal MRI-visible perivascular (PVS) changes with long-duration spaceflight’ adlı makalede, uzay insanı beyninde gerçekleşen değişimlere yönelik bulgularını açıkladılar…

Araştırmacılar uzayda görev yapanların beyinlerindeki, içinden beyin omurilik sıvısının (cerebrospinal fluid) aktığı, ‘perivascular’ hacimleri ölçtüler…

Bu organlar (glymphatic system), uyku safhasında beynin sistem-ölçeğinde temizlenme işlemini sağlar…

Bu organ, gerçekleştirdiği diğer işlerin yanında, beyinde biriken metabolik proteinleri de temizler… Bilim insanları, bu sistemin, en iyi şekilde, derin uyku safhasında çalıştığını söylemekte…

Uzay ortamında bu değişim nasıl meydana gelir…?

Piantino ve ekibi, 15 astronotun, uzaya gitmeden önce ve uzaydan döndükten sonra aldıkları manyetik rezonans görüntüleri uzaya hiç gitmemiş kişilerden alınan görüntülerle karşılaştırdıklarında, belirgin bir farkın oluştuğunu gördüler…

This composite of astronaut brain scans shows changes related to spaceflight. Courtesy Juan Piantino, M.D.
(Kaynak: Juan Piantino, M.D., universetoday.com)

Araştırmacılar, uzaya ilk defa gidenlerin beyinlerinde (perivascular spaces) değişim gözlerken, uzaya birden fazla defa gidenlerin beyinlerinde değişim gözlemediler… Kısaca, uzay insanlarının beyinleri, zamanla, uzay ortamına uyum sağlamaktaydı…!

Yine bu araştırmada, beyinlerinde değişim gözlenen uzay insanlarının, denge sağlama ve görsel hafıza açısından problem yaşamamış oldukları da belirlendi… İncelenen bu uzay insanlarında, ‘perivascular spaces’ değişimi sebebiyle oluşan nörolojik olumsuzluklar (neurological deficits) da gözlenmedi…

Araştırmacılar, bu araştırmaların Marsa gidiş gibi, uzun uzay yolculuklarına gönderilmesi hedeflenen uzay insanlarının yanında, beyin-ilişkili hastalık yaşayan insanların tedavisinde de yeni ufuklar açabileceğini düşünüyor…!

Yararlanılan Kaynak:

Keelie attacks to a display airplane…!

(Kaynak: airporthaber.com)

Çorlu…memleketimiz de olması sebebiyle, hakkındaki haberleri yakından izlediğimiz bir ilçe…; maalesef, son yıllarda ‘vukuatları fazla olan’ bir ilçe…!

Bu defaki haber hayli düşündürücü…

Bir Turizm Firması, pazarlamak amacıyla, ithal ettiği bir küçük uçağı Çorlunun bir kavşağında sergilemek istemiş…

Ancak, ‘şehir magandaları’ bu uçaktan rahatsız olmuş olmalı ki ona hasar vermiş…!

*

Şüphesiz, bu olaya sebep olanlar araştırılmaya başlanmıştır. Umarız bulunur ve sebebi ortaya çıkarılır…

Buna sebep olanlar da bu haberi paylaşan kaynaklarda tekrar duyurulur…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/sehir-magandalari-ucagi-tahrip-etti.html

https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/sehir-magandalari-ucagi-tahrip-etti-1934141