Bugün kenetlenecek…! (Russia’ Module docks to ISS today…!)

Rusya’nın ISS’ye gönderdiği modül ‘Prichal’ bugün ulaşacak ve kenetlenecek…

Bu konudaki canlı yayım TSİ 17:25’te başlayacak…

Otomatik sistemle, Nauka-Çok Amaçlı-Laboratuvar’a kenetlenmesi gerçekleştirilecek bu modül, Prichal (Uzlovoy), bu hafta başında yola çıkarılmıştı…

Bu Modülü ISS’ye, tadilat uygulanmış bir Progress aracı götürmekte…

*

Haziran 1997’de, Rusya’nın bir insansız-kargo aracı MIR istasyonuna, uzay nsanı kontrolunda bir kenetlenme manevrası yaparken çarpmıştı…Bu çarpma etkisiyle istasyonda hava kaçağı meydana gelmiş; büyük bir tehlike atlatılmıştı…

Ruslar, o günden beri, bu kenetlenme manevralarını otomatik-kontrolla yapmakta…

Yararlanılan Kaynak

https://www.bbc.com/news/av/magazine-36549109

C/2021 A1 Leonard… yaklaşıyor…! (Comet A1 Leonard brightens in December…!)

Comet A1 Leonard

C/2021 A1 Leonard

David Dickinson’un, universetoday.com’da 24 Kasım 2021’de yayımlanan haberinde, Kuyruklu Yıldız ‘C/2021 A1 Leonard’ın parlaklığının bu Aralık ayı içinde artacağı duyuruldu…

Hemen belirtelim, ancak bir Dürbünle veya Teleskopla gözlenebilecek olan bu gök cismini çıplak gözle görmek mümkün olamayacak…!

Bu gök cismini, astronom Gregory J. Leonard (Mount Lemmon Observatory, Tucson, Arizona, ABD) yaklaşık bir yıl kadar önce, 5 AU uzaklıkta (Jüpiterin ötesinde) ve +19 kadir parlaklıktayken keşfetmişti…

Yapılan gözlemler ve hesaplamalar sonunda, bu Kuyruklu Yıldızın 80,000 yıl süren bir yörüngede dolanmakta olduğu duyuruldu… Yani…, bir önceki geçişini 80,000 yıl önce yapmıştı… (Naendertal İnsanların Avrupada, henüz , yaşamakta oldukları dönemde…!) Astronomlar, bu gök cisminin, bu yılbaşında gerçekleşecek olan ‘Güneşe-yaklaşması’ndan sonra Güneş Sisteminin dışına çıkmak üzere yönlendirileceğini (fırlatılacağını) söylüyor…! (Kısaca, bir daha geri gelmeyecek…!)

Bu gök cismi, yörüngesinin Güneşten en uzak noktasına (3500 AU; Oort Bulutunun içine girince sağda bir yer !) 35000 yıl kadar bir süre önce ulaştı… (Kızılderililerin, Amerika Kıtasına henüz ayak basmasından önce…) Güneşe en yakın noktası olacak 0.62 AU (0.62 x 150 Milyon km; Merkürün Güneşe olan uzaklığından daha fazla uzak, Venüs’ten daha yakın olacak bir bölgeden) ) uzaklıktan ise 3 Ocak 2022 (Saat TSİ 04:33’te !) geçecek…

A1 Leonard’ın hesaplanan yörüngesi. (Kaynak: universetoday.com)

Astronomlar bu gök cisminin parlaklığının +4 Kadire (Magnitude) kadar büyüyebileceğini (parlayabileceğini) hesaplamakta… Bu parlaklık seviyesi, ancak, ‘keskin bir göz’ün (teleskop/dürbün kullanmadan, yeterince karanlık bir ortamda) bu gök cismini görebilme şansının olabileceği anlamına gelmekte…!

Bu gök cismi, Dünyaya en fazla yaklaşacağı 0.233 AU uzaklıktan 12 Aralık 2021 sabahı (Gündoğumundan önce) geçecek…

A1 Leonard: 13 Kasım 2021’deki görünümü (Kaynak:  Hisayoshi Kato; universetoday.com)

Leonard, halen, Kuzey yarıkürede, Gündoğumundan önce gözlenebilen takımyıldız Canes Venatci içinde (hizasında) yer almakta…

Bu Kuyruklu Yıldız, 15 Aralıktan sonra, Günbatımından sonra, güney ufkuna yakın konumda gözlenmeye başlanacak… Daha sonra da Piscis Austrinus Takımyıldızına doğru yükselerek sönükleşecek… (Sabah uykusuna kıyamayanlara duyurulur…!)

A1 Leonard’n Aralık 2021 gecelerinde, Saat 22:00’daki konumları. (Kaynak: Starry Night)

Kuyruklu Yıldızın parlaklık değişimi. (Kaynak: universetoday.com)

Kuyruklu Yıldızlar Dolara benzer, ne zaman ‘ani olarak’ parlayacağını kestirmek-biraz-zordur…! Sürprizler yapması her zaman olasıdır… (Genelde olumsuz yönde…!)

‘C/2021 A1 Leonard’ teleskop alarak gözlem yapmayı düşünenler için iyi bir aday (başlangıç) olabilir…

Neyse…, bir sonraki geçişte gözlerim…diye düşünecekler için tekrar hatırlatırız…: ‘Doların düşüşünden daha *uzun bir süre’ beklemeniz gerekebilir…!

(*Belki, Oort Bulutundan çıkmaya çalışırken, başka bir gök cismi (mesela, 9. Gezegen) tarafından saptırılıp, Güneşe doğru tekrar yönlendirilebilir…!)

*

AstroBilgi ekibi… ‘Hodri Teleskop’…

C/2021 A1 Leonard… Sizi bekliyor…!

Yararlanılan Kaynak:

301 yeni öte-gezegen…! (Discovery of 301 new exoplanets…!)

Öte-gezegen (temsili) (Kaynak: NASA; spacedaily.com)

Rich Klein’in spacedaily.com’da 22 Kasım 2021’de yayımlanan haberinde, 301 yeni öte-gezegenin belirlendiği duyuruldu…

Keşfedilen bu yeni öte-gezegenlerle birlikte, bugüne kadar varlığı doğrulanan öte-gezegen sayısı 4569’a yükseldi…

NASA, bu yeni keşiflerin (doğrulamaların) Pleiades adlı çok güçlü bilgisayarın ‘ExoMiner’ adı verilen bir bilgisayar ağı (network) ile desteklenmesiyle mümkün olabildiğini söyledi… NASA’nın ‘machine-learning’ adı verilen çok güçlü ve ‘görev öğretilebilir’ (!) bilgisayarı gerçek gezegenler ile farklı şekilde oluşan ‘algılama yanılmalarını’ ayırdedebilmekte…

Purdue Üniversitesinden araştırmacılar, ilk defa olarak, Güneşe benzer bir yıldızın etrafında dolanan bir gezegeni (51 Pegasi b) 1995’te belirlemiş, bu araştırmaları sebebiyle, 219 Nobel Fizik Ödülünün paydaşı olmuşlardı…

Yararlanılan Kaynaklar:

https://www.spacedaily.com/reports/NASA_announces_discovery_of_301_new_exoplanets_999.html

https://www.researchgate.net/publication/340613881_The_Discovery_of_the_First_Exoplanet_Orbiting_a_Solar-Type_Star

DART yolculuğu…bu Çarşamba TSİ 09:30’da başlıyor…! (DART launch ..is on this Wednesday; GMT 06:30…!)

NASA bu Çarşamba (24 Kasım 2021; Öğretmenler Günü şerefine !) DART aracını yola çıkaracak… DART (The Double Asteroid Redirection Test), adından da anlaşılacağı üzere, ‘yörünge değiştirtme’yi hedefleyen, bir test aracı…

Dünya için tehlike yaratan asteroidlerin yörüngelerinin daha az tehlikeli yörüngelere dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğini anlama amacını taşıyan testlerin ilki…

NASA’nın başta ‘Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL)‘ olmak üzere, ‘Jet Propulsion Laboratory (JPL), Goddard Space Flight Center (GSFC), Johnson Space Center (JSC), Glenn Research Center (GRC), ve Langley Research Center (LaRC)’ gibi birçok araştırma merkez bu testte görev almakta…

Bu test için seçilen ve yörüngesi itibariyle, Dünya için bir tehdit oluşturmayan, ayrıca, yörüngesinde dolanan bir uydusu da mevcut olan 780 metre boyundaki bir *asteroid-yavrusu; ‘Didymos’ (65803)… Bu ‘Yavrunun yavrusunun boyu ise 160 metre kadar…

DART aracı bu asteroid-ailesine ulaşınca, yavruyu hedef alacak ve ona doğrudan çarpacak…! Haliyle, bu çarpmadan önce, araçtan ayrılacak olan bir robot kamera (DRACO), saniyede 6.6 km hızla gerçekleşecek bu çarpışmayı izleyecek ve görüntüleyecek…

NASA uzmanları, gerçekleştirilecek bu çarpışmanın yol açacağı yörünge değişimi çok küçük bir mertebede olacak olsa da, yörüngede dolanım süresini birkaç dakika mertebesinde değiştireceğinden, Dünyadaki teleskoplarla ölçülebilir seviyede olacağını söylüyor…

Bu Çarşamba yola çıkması planlanan bu aracın fırlatılış saatini önceden duyurmaya çalışacağız…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.nasa.gov/planetarydefense/dart

https://www.bbc.com/news/science-environment-59327293

Emekliliği 2030’a (mı) ertelendi…! (Retirement …delayed to 2030…?)

Hüseyin Hayatsever’in cumhuriyet.com’da 18 Kasım 2021’de yayımlanan haberinde, Hava Kuvvetleri envanterinde uzun yıllardan beri görev yapmakta olan F-4E tipi uçaklarının ’emekliliğinin’ 2030’a ertelendiği duyuruldu…!

Yine bu habere göre, bu ertelemenin sebebi Ülkemizin (halen, *5. nesil olarak adlandırılan) F-35 Muharip Uçak Programından çıkarılmış olması… (*Özellikle, Askeri/Muharip Uçakların ‘nesil’ler üzerinden tanımlanmasının-biraz-‘havacılık edebiyatıyla’ ilgili olanların bir ifade şekli olduğunu söyleyip, geçelim…!)

*

Muharip Uçaklar başta olmak üzere, Uçakların Hizmetten Alınması (Envanterden çıkarılması; Emekli edilmesi) herşeyden önce ‘teknik’ ve bununla da ilişkili ‘ekonomik’ bir konudur (görevdir). Daha açık olarak ifade edilmesi gerekirse, ciddi performans / bakım /maliyet izleme bilgisine ve analizlere dayanan bir konudur/görevdir…; öyle olmalıdır (yapılmalıdır).

Bu prensip bir Hava Aracının kullanımdan/hizmetten alınması kadar, daha önceden planlanmış ‘envanterde kalma süresini’ artırmayı da kapsayan/bağlayan bir konudur/görevdir…

Sözü dolandırmadan ifade edelim: Bir Hava Aracının (Hava Aracı Grubunun) bir ‘Gece Kararıyla’ hizmetten alınması, sorgulanmaya çok açık bir davranış olacağı gibi, özellikle genç ve geleceğe yönelik ‘umut’ besleyen-ilgili-personelin Sisteme duyduğu güvenin sorgulanmasına yol açacak sonuçlar da doğuracaktır… !

Sistemlerin envanterden çıkarılış usûlleriyle ilgili Yönergeler/Talimatlar,… hazırlayanlar, bunlara uyulması için ‘görev sınırları içinde’ eğitim ve yönlendirme yapanlar… , bu ‘ani’ kararlar karşısında genç nesli nasıl ikna edebilecek ve benzer çalışmaların sürdürülmesini sağlayabilecektir…?

Yukarıda da vurgulandığı gibi, uçakların Envanterden çıkarılması çok ciddi bilgi toplamayı ve analizi gerektiren, ‘teknik yönü ağır basan’ bir görevdir…

Gerçekleştirilecek bu ‘teknik analizlerle’ belirlenebilecek sınırlar (limitler) aşılmamak/zorlanmamak koşuluyla, Envanterdeki Uçakların Hizmette kalma Süreleri, ancak, (bir grup olarak değil) Seri Numarası bazında değerlendirilerek, kontrollu bir süre-uzatımı yapılabilir…

Aksine bir uygulamayı ‘Havacılık Prensipleriyle’ bağdaştırmak zordur…!

Burada önemli olan, böyle ‘ani’ kararlar almak zorunda kalmayacak şekilde, ‘ihtiyaçları karşılama süreçlerinin’ uzun vadeli planlara da dayalı olarak, Sistem Sağlayıcılarla dengeli bir ‘ilişki’ içinde yürütebilmektir…

(**Bu gelişmeden çıkarılacak derslerden biri de, Hava Araçlarına/Hava Aracı Projelerine ‘sayısal’ (2020, …) tanımlama yapmanın yanlış olabileceği hususudur…Tanımlanan bu yıllar sanılandan çok önce gelebilir…!)

*

Havacılık ‘ciddi’ bir iştir…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/abdden-olumlu-sinyal-alamayan-turkiye-f-4lerin-emekliligini-2030a-erteledi-1885654