ULA’nın roketi Atlas V 531 bu gece fırlatılacak…! (ULA launches Atlas V SES-20/21 tonight…!)

ULA (United Launch Alliance) SES20 ve SES-21 uydularını bu gece, Atlas 531 ile, Dünya ile senkronize (geosynchronous orbit) bir yörüngeye gönderecek…!

Bu uydularla, ABD’yi kapsayan Televizyon yayımları hizmeti verilecek…

Bu fırlatış, (TSİ) gece yarısı 00:36’da (21:36 GMT), (Space Launch Complex-41 at Cape Canaveral Space Force Station, Florida) gerçekleştirilecek…

Uykusuna kıyabilecek uzay meraklılarına duyurulur…!

2022 Nobel Fizik Ödülü, kuantum bilimine öncülük eden üç bilim insanına verildi…! (The Nobel Prize in Physics 2022…!)

2022 Nobel Fizik Ödülü, "kuantum bilgi bilimine öncülük eden" üç bilim insanına verildi

‘2022 Nobel Fizik Ödülü’nü Alain AspectJohn F. Clauser ve Anton Zeilinger kazandı.

Ödülün üç bilim insanına, “Dolaşık fotonlarla yaptıkları deneyler, Bell eşitsizliklerinin ihallerini ortaya koymaları ve kuantum bilgi bilimine öncülük ettikleri için verildiği” belirtildi. 

Nobel Fizik Komitesi’nin üyelerinden Eva Olsson, grubun “devrimsel işler” yaptığını belirtti ve kuantum bilgi biliminin güvenli enformasyon transferi ve kuantum bilişimi konusunda önemli ilerlemeleri  sağlayabileceğini vurguladı. 

Komite; Aspect, Clauser ve Zeilinger’in “Kuantum teknolojisinde yeni çağ için temelleri attığını” belirtti.

Üç bilim insanının atom altı parçacıkların davranışları üzerine kuantum mekaniğindeki gelişmeler hakkındaki keşifleri sayesinde süper bilgisayar ve daha gelişmiş şifreli iletişim konusunda kapıyı açtıkları ifade edildi. 

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, bu bilim insanlarının bulgularının daha fazla araştırma yapılabilmesini sağlayacağını ve potansiyel olarak yeni pratik teknolojilerin yolunu açtığını vurguladı. 

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen ve 10 milyon İsveç kronu değerinde olan ödül, bilim dünyasının en prestijlisi kabul ediliyor. 

Bilim dalları, edebiyat ve barış dallarında verilen ödüller, dinamiti keşfederek büyük bir servet kazanan Alfred Nobel‘in vasiyeti doğrultusunda verilmeye başlandı. Ödül 1901 yılından itibaren yaşanan iki dünya savaşının sebep olduğu kesintiler dışında her sene düzenli olarak veriliyor. Nobel Fizik Ödülü’nü geçmişte Albert EinsteinMax Planck, Pierre Curie ve Marie Curie gibi isimler de kazandı. 

Geçen sene Nobel Fizik Ödülü’ne iklim değişikliği gibi “kompleks fiziksel sistemler” konusunda çalışmaları nedeniyle bilim insanları Syukuro ManabeKlaus Hasselmann ve Giorgio Parisi layık görülmüştü. 

2022’nin ilk Nobel Ödülü dün tıp dalında “Neandertal DNA’sının şifrelerini çözdüğü” için Svante Paabo‘ya verildi. 

Nobel Kimya Ödülü’nün kazananı 5 Ekim, Edebiyat Ödülü’nün kazananı 6 Ekim, Barış Ödülü’nün kazananı 7 Ekim, Ekonomi Çalışmaları Ödülü’nün kazananı ise 10 Ekim’de açıklanacak. ‘

*

Nobel Ekonomi Ödülü’nün kime verileceği ise büyük bir merakla beklenmekte…!

Yararlanılan Kaynak:

Gazete T24

‘Sıcak sevenlere’…Jüpiter…! (Planetary-scale ‘heat wave’ discovered in Jupiter’s atmosphere…!)

Jüpiterin kuzey yarıküresinde ölçülen sıcaklık dağılımı. (Kaynak: spacedaily.com)

Spacedaily.com’da 25 Eylül 2022’de yayımlanan bir haberde, Jüpiterin atmosferinin üst katmanlarındaki sıcaklığın 700 santigrad derece kadar yüksek olabildiğinin belirlendiği duyuruldu…! Kuzey kutup bölgesindeki bu (en) sıcak alan, içine on Dünya sığdıracak büyüklükte…

JAXA’dan (Japanese Aerospace Exploration Agency) James O’Donoghue’un, Granada’da gerçekleştirilen bilim Kongresinde (Europlanet Science Congress -EPSC) sunduğu araştırma sonuçlarına göre, Jüpiterin atmosferinde gözlenen girdaplar da daha önce tahmin edilenden yüzlerce derece daha sıcak…

Gezegen Bilimciler, yörüngesinin Güneşe olan uzaklığı sebebiyle, Dünyanın aldığı Güneş ışığının (radyasyonun) ancak %4 kadarını alabilen Jüpiterin üst atmosfer sıcaklığının (-) 70 Santigrad Derece kadar olabileceğini hesaplamaktaydı…Ancak, gerçekleştirilen ölçümlerde, bulut tepe sıcaklıklarının 400 santigrad’ı aşan seviyelerde olduğu belirlendi…

Araştırmacılar, Jüpiterin kuzey kutup bölgesinde gözlenen ‘Kutup Işıklarının’ (Aurora) bu bölgedeki atmosferin bu kadar ısınmasında rol oynıyor olabileceğini düşünüyor…

Dünya’nın kutuplarında, şiddetli Güneş-rüzgarları ilişkili olarak ortaya çıkan Kutup Işıkları Jüpiterde sürekli olarak gerçekleşen ve gözlenen bir durum…

Araştırmacılar, Jüpiterin kutup bölgesinde 700 santigrad dereceye kadar ısınan havanın, şiddetli rüzgarlarla bu gezegenin daha geniş (aşağı) bölgelerine ve saatte binlerce kilometre hızla taşındığını düşünüyor…

Araştırmacılar, bu ısı dalgasının (heat wave), Jüpiterin manyetik alanına çarpan Güneş Plazmasının (Güneş Rüzgarlarıyla taşınan madde) ‘Kutup Işığı Isınmasını’ (Auroral Heating) tetikleyerek, sıcak gaz halinde genleşen havanın gezegenin ekvatoruna doğru saçılmasını sağladığını düşünüyor.

Kısaca, Jüpiter gibi ‘Gaz Devlerinin’ atmosferi hesaplanandan/tahmin edilenden daha sıcak olabilir… Bu da, bu gezegenlere (ileride) gerçekleştirilecek insanlı-yolculukları daha cazip kılabilir…!

‘Sıcak sevenlere’… duyurulur…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.spacedaily.com/reports/Planetary_scale_heat_wave_discovered_in_Jupiters_atmosphere_999.html

SpaceX’in ISS’ye beşinci ‘Personelli Uçuşu’ bu Çarşamba…! (SpaceX’ Crew-5 Mission launch…this Wednesday…!)

Güncelleme:

FIRLATIŞ SAATİ: (TSİ) 19:00…(16:00 GMT)

………………………….

SpaceX, (bir erteleme olmazsa) ISS’ye beşinci ‘Personelli-Uçuşu’ (Crew-5 Mission) yarın, Çarşamba günü gerçekleştirecek…

Bu uçuşun yarın, Çarşamba, saat (TSİ) 23:00’da gerçekleştirilmesi bekleniyor…!

Tiyatro seyreder gibi… bir kaza…! (An accident… like a screen play…!)

(Bu videonun, yavaşlatılarak, tekrar izlenmesi önerilir.)

Bu kaza yaklaşık birbuçuk yıl önce meydana gelmişti…

ABD Deniz kuvvetlerine ait bir T-45 Goshawk, 24 Mart 2021 günkü uçuşta (Orange Grove, Texas, ABD) meydana gelen bir hidrolik sistem arızası sebebiyle düştü… Neyse ki, (yukarıdaki videodan da görüleceği üzere) pilotlar önemli yaralar almadan kurtuldu…!

Bu videodaki kamera kaydında, bu kaza bir tiyatro sahnesinde gibi izlenebildi…

Bu kazanın meydana gelmesinden önce, iniş çalışması esnasında meydana gelen bir hidrolik sistem arızası uçağın ani olarak sağa yatışına sebep oldu…Uçağın yere yakın olması sebebiyle pilotlar, doğru bir karar vererek uçaktan atladı…

Pilotlardan birinin, yanmakta olan uçağa çok yakın bir noktada yere inmiş olması dikkat çekiciydi…!

Geçmişte, yere sağ olarak inerken, enkaz yangını içine düşerek hayatını kaybedenler de oldu…!

*

Bu kazadan sonra, ABD Deniz Kuvvetlerinden yapılan açıklamada:

Bu kazaya sebep olan ‘mekanik arızanın’ normal uçuşlar arasında belirlenmesi mümkün değildi (ki, bu ifade, bu arızanın bu son uçuştan önce uçakta mevcut olduğu anlamına gelmekte !)…ifadesi bize biraz ‘tanıdık’ geldi…!

Uçaklar…nasıl ‘Tuş’ edilir? (How an airplanes are slammed down to the ground…?)

Sorunun cevabı…: Evet…!

Yerdeki bir uçak için rüzgar hızı yeterince büyükse, bu rüzgar, ‘çift dalarak’ bir (küçük) uçağı ‘tuş’ edebilir…

ABD’de, halen, devam etmekte olan ‘Ian Kasırgası’ (Hurricane Ian), önce, NASA’nın Artemis 1 (SLS) roketinin Ay’a yolculuğunu engelledi…, sonra da, birçok küçük uçağı ‘tuş’ etti…!

Küçük uçaklar, bu sebeple, riskli havalarda, park yerinde bağlanır/sabitlenir…

Haliyle, bu emniyet tedbiri-bir şekilde-ihmal edilirse, uçağın yere kapaklanması kaçınılmaz olur…

‘Öğretmen Pilot’… ne yapmamalı…! (What the ‘Instructor Pilot’ not do…?)

ABD Hava Kuvvetlerinde bir T-38C kazası 9 Şubat 2021’de meydana geldi… Bu kazada Öğretmen ve Öğrenci Pilot hayatını kaybetti…

Bir eğitim uçuşunda meydana gelen bu kazadan önce, pilotlar, Dannely Field Havaalanının(Montgomery, Alabama) 28 numaralı pistine ‘Aletli Alçalma’ (Instrument Approach) yapmaktaydı… Bu piste iniş gerçekleştirilmeden, uçuş Tallahassee üssüne-iniş yapılmak üzere-devam edecekti…

Hava muhalefeti sebebiyle, bu uçuş, dokuz gün ara verilen eğitim uçuşlarından sonra gerçekleştirilen bir uçuştu…

Uçağa kumanda etmekte olan Öğrenci Pilot, piste planlanan yaklaşma manevrasını, planlanandan biraz daha hızlı ve planlanandan biraz daha açıktan manevra (dönüş; circling approach) yaparak gerçekleştirmeye başladı…

Uçağın biraz açıktan dönmesi sebebiyle, Öğretmen Pilot (ÖP), Öğrencisine, nihai yaklaşma ve baş istikametini yakalayabilmesi için, uçağı biraz yatırmasını söyledi…Öğrencisi, Motor Gazkollarını Rölanti’ye (Idle) çekerek Pisti karşılamak için, uçağı 30-35 derece sola derece yatırdı…

Bu aşamada, uçağın hızı 164 KCAS’a (Kalibre Hava Hızı; Knots) azalınca ÖP kumandalara müdahale etti… Uçağı (bu durumdan) kurtarma manevrasına başladı…Bu aşamada, Motor Gaz Kolları -hâlâ-Rölanti (Idle) pozisyonundaydı…Uçağın hızı 155 KCAS’a düştü…Uçak, 250 fitlik (MSL) bir yükseklikten, dakikada 1100 fit’lik bir hızla alçalmaktaydı… Birkaç saniye sonra da yere çarptı…

6 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan (iki yıl sonra değil…dört ay sonra…!) Kaza İnceleme Raporunda, bu kazanın ‘Ana Sebebinin’, Uçağın Son Yaklaşmasında ÖP’nin, ‘Uçuşta İçinde Bulunulan (İçine Düşülen) Durumun Farkına Zamanında Varamayarak (situational awareness), tehlikeli bir durum ortaya çıktığı halde, gerekli tedbirleri almaması/gerekli müdahalelerde bulunmaması’ olduğu beyan edildi…!

Öğrencinin de, uçağın uçuşunun bu safhasındaki ‘Hava Trafik’le iletişimde’ fazla zaman ve dikkat harcayarak (task saturated) ve dikkatini (uçuş hızı, yükseklik, alçalma hızı gibi) uçuş parametrelerinde yoğunlaştıramayarak , ayrıca, Gaz Kollarını ‘Rölanti’ konumunda unutarak, bu kazaya katkıda bulunduğu belirtildi…

ÖP’nin de, Gazkollarının ‘Rölantide’ olduğunu farketmemesi (ayrıca, Gaz Açma kumandası vermemiş olması) de bu kazaya katkıda bulunan sebeplerdendi… Öğrencinin, motor gücünü artırmadan, uçağa yatış kumandaları vermesi uçuş hızının hızla düşmesine/azalmasına yol açmıştı… Uçuşun bu safhasında, uçuş hızının 174 KCAS’ın altına azaltılmaması gerekmekteydi…

Bu Raporda, belirlenen başka hususlar da açıklandı… İlgi duyanlar bu raporu okuyabilir…

*

Kısaca…, Eğitim Uçuşlarında ‘Öğretmen Pilot’ların gerekli müdahaleleri zamanında yapmaması’ ilişkili kazalar ‘sivilde’/’askeriyede’ devam etmekte…; ödenen büyük ‘bedellere’ rağmen…!

Yararlanılan Kaynak: