Hava Aracı girdabı…beklenenden güçlü olabilir…! (Wing Vortex…might be stronger…!)

‘Öndeki Aracı Yakın Takip Kuralı’… havacılıkta da geçerli…; fazla yaklaşmayın…!

Aksi halde…, önde giden aracın (kanatlarının, pallerinin) yarattığı girdap (hava akışındaki ani hız ve yön değişimi), arkadan /karşıdan gelen uçağın stol olmasına (ani hava hızı azalması sebebiyle, kaldırma kuvvetinde ani düşme) sebep olabilir…; ‘şekilde görüldüğü gibi’…!

‘Helikoptere çarpan… Kule’…! (Tower…that had hit the Helicopter…!)

Helikopterin Ana Rotor palinin Kuleye çarptığı bölge. (Burada net bir çarpma-izi bırakmış.)

Kaza 10 Mart 2017’de meydana gelmişti…; beşbuçuk yıl önce…

İç Basında bugün yayımlanan bir haberden, bu kaza ile ilgili ‘Dava Süreçlerinin’ halen devam ettiği anlaşılıyor…

Kısaca hatırlatırsak…: Sisli bir Mart günü, içinde yedi kişi bulunan bir helikopter İstanbul’da, Beylikdüzü (Büyükçekmece) semtinde bulunan bir (eski) Televizyon Kulesine çarpmıştı…

Bu vahim kazada, helikopterde bulunanların tamamı hayatını kaybetmişti… Bunların içinde, tanınmış bir firmamızın birkaç personeli ile, Yabancı Uyruklu (misafir) yolcular da mevcuttu…Bu yolculuk Şehir dışındaki bir İşyeri Ziyareti amacıyla yapılmaktaydı…

*

Bugünkü haberde, meydana gelen bu kazayla ilişkili görülerek, bu kazada rol oynayan Kuleyi yapıp-işleten Firmanın üç yetkilisi hakkında fezleke hazırlandığı duyuruldu…

Öncelikle belirtelim, meydana gelen bu kazanın incelenmesinden sonra hazırlanan ‘Kaza İnceleme Raporu’nu görme olanağımız olmadı…Haliyle, Kaza İnceleme Bulguları hakkında bilgimiz yok…

Ancak, bu kazanın meydana gelişinden sonra Basında yer alan bazı haber ve yorumlarda, kazada rol oynayan bu Kulenin, Pilotların Kullandığı ‘Bölgesel Seyrüsefer Haritasında’, bir arazi engeli’ (mania) olarak belirtilmemiş olduğu hususunda iddialar da yer almış, Pilotların böyle bir havada uçuşa başlamış olmalarının yanında, bu haritaları ‘güncel olarak’ kullanıma vermesi gerekenlerin sorumluluğu da sorgulanmıştı…!

Yine, bugün yayımlanan Haberde, bu Helikopterin sahibi olan Havacılık Firmasının, ‘meydana gelen bu kazada kusurlu bulunmamış olduğu’ hususunda da bir beyan mevcut…

Yine bu Haberde, iki Pilottan birinin ses kaydından, bölgede bir Kulenin mevcut olduğundan haberdar oldukları, bu Kuleyi görebilmek için (gözle) araştırma yaptıkları belirtilmiş… (Hazırlanan Raporda da vurgulanmış olmalı, bölgedeki sisin yoğunluğu Pilotların bu ‘devasa’ kuleyi görmelerini engellemiş…!

Bu Haberde, Kuleyi inşa eden ve kullanan Firmanın yöneticilerine yöneltilen/yöneltilecek suçlamanın, ‘Bu Kuleyi Uluslararası Havacılık Standartlarına uygun bir şekilde işaretleyip, ışıklandırmamış olmaları’ olduğu anlaşılıyor…

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün Talimatına göre ( SHT-HES, Madde 13) belirli yükseklik limitini aşan yapıların (Kule,…) ışıklandırılmış olması gerekmekte… Tabi, bunların bu talimata göre ışıklandırıldığının/ işaretlendiğinin ‘Belirli Bir Makam Tarafından’ kontrolu, ayrıca, Uçuş Emniyetinin sağlanması açısından, bu ‘Potansiyel Tehlike Kaynaklarının’, Bölgesel Seyrüsefer Haritalarında ‘görünürlüğünün’ de sağlanmış olması gerekmekte…!

*

Kaderin ‘garip’ bir cilvesi…; bu Helikopterin sahibi olan ve bu kazada bir kısım personelini kaybeden Firmamızın başka personeli de, geçtiğimiz haftalarda, İtalya’da meydana gelen Helikopter kazasında hayatını kaybetmişti… Meydana gelen bu iki kazanın (olası) ortak noktası, ‘uçuş için riskli havada’ uçuyor olmaları…!

Bu firmamızın, en azından, hava aracıyla yolculuk yapacak personeli için-eğer yapmadıysa-ilave emniyet kuralları getirmesi/uygulaması uygun olabilir… (Şüphesiz, bu kazalardan başkaları da ders çıkarmalı…!)

*

‘Kule’ kazasının üzerinden beşbuçuk yıl geçmiş…Anlaşılan o ki, bu ‘Dava Süreci’ bir süre daha devam edecek gibi görünüyor… Bu süreçte ‘başkalarının’ da (yeni) sorulara muhatap olması olası…!

Daha önce de vurguladığımız gibi, kazaların önlenmesinde ‘Yolcuların’ da sorumlulukları mevcut olmalı…; ‘Yolcular’ da inisiyatif kullanmalı…, en azından, kendi hayatlarını ‘katlanılabilirden daha büyük’ risklere atmamaları için…

Diğer kazalar gibi, Havacılık Kazaları da ‘Toplumsal Sorumluluk Bilinciyle’ hareket edilmesiyle önlenebilir, en azından, azaltılabilir…

Hazırlanacak Kaza İnceleme raporlarının ‘Kamuoyu’yla-açık bir şekilde-paylaşılması için yeni Yasal Düzenlemeler yapılması bu sahada bir başlangıç sağlayabilir…; ‘temiz bir başlangıç’…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/buyukcekmecedeki-kazayla-ilgili-fezleke-hazirlandi.html

CANLI…: Hindistan’ın PSLV’yi fırlatışı…! (LIVE…: India PSLV launch…!)

Hindistan bugün, 30 Haziran 2022, saat (TSİ) 15:00’te PSLV Roketini fırlatacak...

PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) Hindistanın üç kademesinde de sıvı yakıt kullanılacak ilk ‘taşıyıcı Roketi’…!

Bu fırlatışta, PSLV roketi yörüngeye Singapur’a ait üç uydu götürecek…

PSLV-C53 Roketi’in toplam kütlesi 228.5 ton, boyu da 44.5 metre kadar …. Bu roketle taşınacak DS-EO uydusu 570 kilometre kadar yükseklikteki bir yörüngeye yerleştirilecek…; tabi, bir aksaklık yaşanmazsa…!

Yararlanılan Kaynak:

https://www.indiatoday.in/science/story/isro-to-launch-pslv-c53-mission-tomorrow-when-and-where-to-watch-1968177-2022-06-29

CANLI…Saat 12:00’da…! (LIVE…at (TSI) 12:00…!)

NASA’nın mini uydusu Capstone, Ay yörüngesine, Yenizelanda’dan bugün fırlatılacak…: Saat 12:00’da…

Bu uçuşun amacı, NASA’nın Ay’a indirmeyi planladığı araçlar için (Artemis/Gateaway Projesi) yeni bir uçuş yörüngesinin belirlenmesi…

Rocket lab ve Advanced Sciences tarafından gerçekleştirilecek bu fırlatışta taşıyıcı roketin Saat (TSİ) 12:55’te yola çıkarılması bekleniyor…

CAPSTONE (Cislunar Autonomous Positioning System Technology Operations and Navigation Experiment) uydusu, 25 Kg. kadar bir kütleye sahip ve bu aracın Ay’ın etrafında bir ‘HALO’ (Dünyaya doğru uzanan-eliptik bir yörüngeye yerleştirilmesi bekleniyor…

Bu aracın, bu yörüngede dolanırken Ay yüzeyine 1600 km kadar yaklaşması, 73,000 km kadar da uzaklaşması bekleniyor…

Yararlanılan Kaynak:

https://www.space.com/nasa-moon-capstone-mission-launch-webcast

Ay’da açılan tüm kraterler göktaşı eseri değil…! (Rocket that was going to crash into the Moon… made a Double-Crater…!)

Çift Krater (Kaynak: NASA/GSFC/Arizona State University; universetoday.com)

Bir tarihte…, bir ‘uzay-aracı kalıntısının Ay yüzeyine çarpacağı bu sitede de duyurulmuştu…!

Scott Alan Johnston, universetoday.com’da 26 Haziran 2022’de yayımlanan haberinde bu olayı tekrar hatırlattı…

Beklenen bu çarpışma gerçekleşmiş ve Ay yüzeyinde (doğal olarak) krater açılmıştı… Açılan bu krater, NASA’nın Ay yörüngesinde dolanan aracı LRO tarafından, görüntülendi…4 Mart 2022’de meydana gelen bu olayda açılan bu kraterin belirlenmesinin zaman alması, Ay’ın ‘Uzak Yüzünde’ (Karanlık Yüzünde…değil !) gerçekleşmiş olmasındandı…Bu olay, gerçekleştiği tarihte, canlı olarak izlenememişti…

LRO (Lunar Reconnaissance Orbiter) tarafından, 25 Mayıs 2022’de alınan Ay-yüzeyi görüntülerinden, bu roket parçasının çarpmasıyla oluşan kraterin bir tane değil, iki tane olduğu belirlendi…!

(Kaynak: NASA/GSFC/Arizona State University; universetoday.com)

NASA LRO uzmanı Mark Robinson, açılan bu karaterlerin 18 ve 16 metre çapında olduğunu ölçmüş/hesaplamış…Bu çifte kraterin oluşmasının olası sebebi ise, bu roket parçası üzerinde iki yoğun bölgenin mevcut olması…; kısaca, ‘halter’ benzeri bir durum…!

Çin’li Yetkililerin aksine bir açıklamasına rağmen, Ay’a çarpan bu roket parçasının, Çin’in 2014’te fırlattığı test roketi Chang’e 5-T1’in parçası olduğu daha önce belirlenmişti… Bu roketle Ay’a gönderilen Chang’e 5 aracıyla, Ay yüzeyinden alınan toprak numunesi 2020’de Dünyaya getirilmişti…

Kısaca, Ay yüzeyindeki kraterlere ‘İnsanoğlu’nun da katkısı oldu ve olmakta…

Ay, bir gün, ‘Bizlerden’ davacı olabilir…!

Neyse ki, ‘İyi Hal’ ve ‘Haksız Tahrik’ indirimi…var…!

Yararlanılan Kaynak:

‘Öküzler ve Buzağılar’…! (Runway excursion on takeoff…!)

(Kaynak: avherald.com)

Avherald.com’da duyurulan bu kaza 24 Haziran 2022’de, Juba’da (Sudan), meydana geldi…!

‘Cargo2Fly’ şirketine ait bir ‘Fokker 27’, Juba Havaalanı’ndan Malakal’a (Sudan) uçuş teşebbüsünde, pistten havalanmayı *başaramayınca, pist sonunda toprak zemine çıktı (‘runway excursion’ olarak adlandırılan bir durum…).

Bu habere göre, *Pilotların kalkış teşebbüsünde, uçağın tekerlekleri ‘pistten kesilmesine’ rağmen, yükselişi sürdürülemedi… İniş takımlarının kapanma sürecinde, Piste gövdesi üzerine konan uçak, Pistin sonunda toprak zemine çıktı… Uçakta bulunan üç mürettebattan yaralanan olmadı…(Muhtemelen, ‘gururları kırıldı’…!) Uçakta ise ‘sınırlı hasar’ meydana geldi…

Uçağa yaklaşan yetkililer, Flapların ‘kalkış pozisyonunda’ olmadığını gördü…!

Bu noktada, Havaalanı **Yetkilisinin bir ifadesi/beyanı dikkati çekti…:

“Meydana gelen bu kazaya, bir ‘Hidrolik Arızası’ sebep olmuş olabilir”…!!!

Bu haber sitesine eklenen okuyucu yorumlarında, bu Kargo Uçağının aşırı yüklenmiş de olabileceğine, Flap Sisteminin hidrolikli olmayıp, elektrikli (İniş takımı Sistemi ‘hava’lı…) olduğuna, Juba’daki Pistin bir F27’nin kalkışı için yeterli uzunlukta olduğuna; bu tip uçağın, yeterli uzunluktaki bu Pistten ‘Sıfır’ (0) Flap açısıyla da havalanabileceğine de dikkat çekilmiş…

*

**Haliyle, ‘Öküzler’.. mevcut olduğu sürece…, ‘Buzağılar’ da… mevcut olacaktır…; ‘arayanlar’…da…!

***

Bu kaza, bir Uçak kaza İnceleyicisi için, fazlasıyla, ‘kolay’ bir kaza olacaktır…!

Kolay gelsin…

Yararlanılan Kaynak:

CANLI…! (LIVE…!)

Avusturalya’nın NASA işbirliği ile hazırladığı (suborbital sounding rocket) roketi BBIX bugün (26 Haziran 2022) saat 16:45’te ‘yörünge’ altına fırlatılacak… ‘Sounding rocket’ olarak adlandırılan roketler, Dünya yörüngesine yerleştirme hedefi/planı olmadan fırlatılan roketler.

Avustralya’nın Arnhem Uzay Merkezinden gerçekleştirilecek bu fırlatış, planlı üç fırlatışın ilki olacak…

Bugün fırlatılacak roketin taşıyacağı ‘atmosfer ölçme platformuyla (atmospheric sensing platform) , Alpha Centauri A ve B yıldız sistemi üzerinde gözlem yapılacağı söylendi…