Çift  yıldızın  yörüngesinde  dolanan ‘acayip yörüngeli’ gezegen…! ( Bizarre exoplanet orbits for  binary stars unexpected way…!)


 

Gezegeninden,  ikili  Güneş sistemi (temsili)

(Kaynak: universetoday.com)

David Dickinson’un,  universetoday.com’da,  8  Nisan 2020’de  yayımlanan  bir  haberinde, ikili  bir  yıldız  sisteminin (binary  stars)  ortak  yörüngesini  acayip  bir  şekilde  dolanan  bir  gezegenin  belirlendiği  duyuruldu. Bu gezegenin  gökyüzünde  iki  Güneş  doğmakta  ve  batmakta. Star Wars  filminde, Tatooine  gezegeninin  gökyüzünde  göründüğü  gibi !

NRAO’nun (National Radio Astronomy Observatory)  gerçekleştirdiği  yeni  bir  araştırmada, daha  önce , yıldızların  (ana) yörünge  düzlemi  içinde  dolandığı  belirlenen  öte-gezegenlerin (exoplanet), bu  defa, yıldız-yörünge  düzleminden  farklı  yörünge-düzlemlerinde  de  dolanabileceği  anlaşıldı.

Araştırma  grubundan,  astronom  Ian Czekala (University of California , Berkeley; ABD) tarafından  yapılan  açıklamada,  ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) ile,  gezegen  oluşturan  diskler  üzerinde, Şili’de  gerçekleştirilen  bu  araştırmada, çoklu  yıldız  sistemi  yörüngesinde dolanan ilk  öte  gezegen  olan Kepler-16b’nin 2011’de  duyurulduğunu  hatırlatıldı.  Daha  sonraki  keşiflerde,  daha  karmaşık  yörüngeli  gezegenler  belirlenmeye  başladı.  GW  Orions  ve GG  Tauri  gibi üçlü veya  dörtlü  yıldız  sistemlerinin  yörüngesinde  dolanan  gezegenler  de  belirlendi.

Araştırmacılar, ikili-yıldızların  yörünge  periyodları  ne  kadar  büyük  olursa, aralarında  gezegen-oluşturan  bir  yıldızlararası-diskin  (circumbinary  disk)  mevcut  olma  olasılığının  arttığını  söylüyor.

Kısa  periyodlu  yıldızların  etrafını  saran  ‘hizalanmış’ (aligned)  diskler,  dolanma  periyodu  arttıkça, ve  zamanla, ‘hizalanmamış’ (misaligned)  disklere  dönüşmekte.

‘Hizalanmamış’ gezegen-oluşturma  diski  mevcut  ve  periyodu 315  gün  olan gezegen ‘HD 9880 b’  ile  periyodu 13.6  gün  olan AK Scorpii (sağda).

(Kaynak: ALMA(ESO/NAOJ/NRAO), I. Czekala and G. Kennedy; NRAO/AUI/NSF, S. Dagnello; universetoday.com)

HD 98800 b (TV Crateris), Warwick  Üniversitesi  tarafından 2019’da  duyurulan, 150  ışık yılı uzaklıktaki  bir ‘circumbinary’  gezegen-oluşturma  diski. NASA’nın  TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) aracıyla çift  yıldız  etrafından  dolanan  ilk  gezegen olan TOI (TESS Object of Interest) -1338b’nin  keşfini geçenlerde  duyurmuştu.

Yörüngesi eğik (misaligned)  bir  gezegenden, toz  diskin  ve  yıldızların  görünümü (temsili).

(Kaynak: University of Warwick/Mark Garlick; universetoday.com)

Dickinson, halen 4,245  öte  gezegenin  belirlendiğini  söylüyor. Yine  de, başka yaşam  izlerine  olan  umut  beklendiği  şekilde  artamadı. Daha  önce  de  söylediğimiz  gibi, araştırmalar  derinleştikte  ve  uzayın  sırları açığa  çıkarıldıkça  bu  umut-maalesef-azalmakta !

 

 

Yararlanılan  Kaynaklar:

ps://www.universetoday.com/145575/study-finds-bizarre-exoplanet-orbits-around-binary-stars/