Keppler’in süpernovası
(Kaynak: spacedaily.com)
Spacdaily.com’da 20 Auğustos 2020’de yayımlanan bir haberde, astronomların, bir süpernova kalıntısı (supernova remnant) içindeki parçacıkların saatte km hızla yayılmaya devam ettiklerinin belirlendiği duyuruldu. Bu haber ilginç kılan şey, süpernova parçacıklarının bu hızlarını 400 yıldan beri korumuş olmaları !
Bu habere konu olan süpernova (patlamış yıldız) Sütlü Yol (milky Way) gökadasında, 20,000 ışık yılı uzaklıkta.
1604 yılında meydana gelen bu yıldız patlamasını, o dönemin önemli gökbilimcisi Johannes Kepler de izlemiş (farkında olmuş) ve kaydetmişti.
‘Tip 1a’ olarak sınıflanan bu patlama, küçük ve yoğun bir yıldız olan bir Beyaz Cüce (white dwarf) patlaması olduğu sonradan belirlendi. Beyaz Cüceler, ‘yol arkadaşı’ olan başka bir yıldızdan madde emme sürecince, emilen madde sebebiyle, bu ‘cüce’nin kütlesi ‘kritik kütle’yi geçince, bir termonükleer patlama meydana gelir; yıldızın maddesi küresel bir biçimde uzaya yayılır; bir çeşit ‘uzay havai fişeği’ patlaması…
Astronomların, bu süğernoya dokusu içinde gözlenebilen ve x-ışını yayan 15 madde düğümü (knots) üzerinde gerçekleştirdikleri hız ölçümünde, erişilen en yüksek hızın saatte 37 milyon kilometre kadar olduğunu belirlediler. Bu hız, x-ışını frekansında, bir süpernovada ölçülen en büyük hızdı. Astronomların beyanına göre, daha önce gerçekleştirlen benzer ölçümlerde, belirlenen ortalama hız saatte 15 milyon km kadardı.
Chandra x-ışını gözlem uydusuyla toplanan veriyi (x-ray spectra) analiz eden ve Doppler etkisini de dikkate alan araştırmacılar, Chandra’nın görüş alanına giren madde düğümlerinin hızlarını, bu araçla 2000, 2004, 2006 ve 2014’te toplanan veriyle karşılaştırarak, ayrı ayrı belirleyebildiler.
Kepler’in gözlediği bu süpernova’da, kırmızı, yeşil ve mavi renkler, sırasıyla, düşük, orta ve yüksek x-ışını hızlarını temsil etmekte.
Bu ölçümlerde, aradan 400 yıl geçmesine rağmen, bazı madde düğümlerinin saçılma hızında, çevredeki uzay maddesinin olası yavaşlatma etkisine rağmen, önemli bir değişikliğin meydana gelmemiş olduğu gözlendi.
Matthew Millard yönetimindeki araştırma ekibi, erişilen bu yüksek hızın olası bir sebebinin, yakın çevredeki uzay ortamının bölgesel olarak, zayıf (az) maddeli bir yapısının yanında, bu süpernova’nın (yüksek enerjili) iki Beyaz Cüce birleşmesi (merger) olabileceğini düşünüyor.
Yararlanılan Kaynaklar:
https://www.spacedaily.com/reports/Debris_from_Stellar_Explosion_Not_Slowed_After_400_Years_999.html
Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.